Jańa júıeniń jetistikteri turmysty jeńildetti

Oblystaǵy barlyq salany sıfrlandyrý baǵytynda keń aýqymdy jumys qolǵa alynyp, óńirdiń barlyq aqparattyq júıesin qamtıtyn bir tereze prınsıpindegi jumys júzege asyrylýda. «Týrızm», «Ashyq ákimdik», «Azamattar ótinishteri», «Uıymdardyń anyqtamalyǵy», «Suraý salý» tárizdi modýlder júzege asyrylýda. Oblys ákiminiń tapsyrmasyna oraı, «Aqmola oblysynyń geoaqparattyq portaly» qolǵa alyndy. Mundaǵy basty maqsat – oblystyń týrıstik áleýetin jarnamalaý, buryn beıhabar adamdarǵa tanystyrý.

Shyndyǵyn aıtqanda, kóz kórip, qulaq estimegen soń jer jánnaty – Kóksheniń úzilip túsken monshaqtaı kógildir kólderin, saf aýasyn, tamyljyǵan tabıǵatyn alys-jaqyn elderdiń bári birdeı etene bile bermeýi múmkin. Týrızm salasyn sıfrlandyrý Kókshetaý men Qorǵaljynnyń arasyn keń jaılaǵan jalpaq eldiń qasıetti jerlerin, tarıhı oryndaryn, janǵa jaıly jaısań tabıǵatyn qolmen qoıǵandaı kórsetip, uǵynyqty tilmen baıandap, tanys­tyrýda baǵa jetpes múmkindik. Týrızm geoportaly ádemi de áser­li dızaınmen bezendirilgen. О́ńirdegi murajaılar men qonaq­úı­lerdi, meıramhanalar men týrıstik baǵyttardy kez kelgen adam osy zor múmkindiktiń arqasynda tap basyp taba alady. Aıtqandaıyn, bul óńirde Abylaı han alańy, Baýbek batyr, Beskempir, Botaǵaı, Qabanbaı jáne Oljabaı batyrlardyń mazarlary, Kenesary úńgiri, Qosbatyr Qumaıdyń, Naýan hazi­ret­tiń jerlengen jerleri bar. Munyń barlyǵy ólkege sapar she­gý­ge nıet etken adamdarǵa uǵy­nyqty kórsetilgen. Sondaı-aq kópke túsinikti bolýy úshin qazaq, orys, aǵylshyn, nemis tilderinde árbir qasıetti jerdiń sıpattamasy berilgen. Bir sózben aıtqanda, kóne tarıh kómkergen qasıetti alqaptyń sıqyrly alaby, jańa zamannyń josyǵy ózgeshe tehno­logııasynyń arqasynda jahanǵa jar salyp tur.

Kúndelikti tirshilikte oblys turǵyn­darynyń suranysyn qanaǵat­tandyratyn «Turǵyn úı» qory aqparattyq júıesi de úlken su­ranysqa ıe bolyp otyr. Onda oblystaǵy eldi mekenderdiń elektrondy kartasy jasalyp, mekenjaılary kórsetilgen. Bul modýl arqyly halyq ózderin tolǵandyryp júrgen jer máselesi, ózge de sharýashylyq qamy ja­ıynda aqparat alyp, saýaldaryn qoıa alady. Joǵaryda atalǵan aqpa­rat­tyq júıe jergilikti atqa­rý­shy organdardyń jumysyn jeńil­detip otyr.

2018 jyldyń tamyz aıynan bastap 103 jalpy bilim beretin mektepti qamtıtyn «Balalardy mektepke qabyldaýdy avtomattandyrý» qyzmeti jumys isteı bastady. Aldymen oblys turǵyndaryna túsindirý jumystary júrgizildi. Bul júıe bilim oshaqtarynyń sıfrly format boıynsha jumys isteýine septigin tıgizedi. Oblysta bilim salasyn sıfrlandyrý jos­paryna sáıkes 2019 jyly barlyq 457 jalpy bilim beretin mektepti osy júıege qosý josparlanyp otyr. Áleýmettik tıimdiligi de zor.

Máselen, mektepti tańdaýǵa, jemqorlyqty 70 paıyzǵa azaıtýǵa áser etedi. О́tken jyldyń tamyz aıynan bastap oblystaǵy 148 mektepke deıingi mekeme sıfr­ly júıege kóshirildi. Endi sábıler ómirge kelisimen, avto­matty túrde balabaqsha keze­gin­e turǵyzylady. Basqa da tur­ǵyn­dar­ǵa yńǵaıly jaǵy az emes. Máselen, balǵyndaryn úıine nemese jumysyna jaqyn mektep­ke deıingi mekemelerge ornalas­ty­rý nemese aýystyrý da osy júıe arqyly júzege asyrylady. Ár balanyń elektrondy tól­qujaty jasalady. Joǵaryda atalǵan josparǵa sáıkes bıyl oblystaǵy barlyq 464 mektepke deıingi mekeme jańa júıe arqyly jumys istemek. Júıeniń sharapaty tómengi býynmen qatar, kolledjderdi de qamtyp otyr.

Bir aıta keterligi, zaman aǵy­my­na sáıkes umtylys bolǵa­ny­men, olqylyq ta joq emes. Máselen, kompıýterlik tehnıkalarmen qamtamasyz etý áli de jetildirýdi qajet etedi. Máselen, 9 oqýshyǵa 1 kompıýterden keledi. Barlyq bilim oshaqtarynda 14656 dana kompıýter bolsa, sonyń 30 paıyzy nemese 4406-sy eskirgen, almastyrýdy qajet etedi. 8220 pán kabınetiniń barlyǵy birdeı kompıýtermen jabdyq­talmaǵan, bar bolǵany 56 paıyzy nemese 4 622-si ǵana qamtylǵan. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin 2018 jyly 523 kompıýter alyndy. 360 mektep Wi-Fi júıesine qosylý úshin bıýdjetten qarjy qarastyrylýda.

«Sıfrly Qazaqstan» mem­le­kettik baǵdarlamasyn júzege asyrý josparyna sáıkes tur­ǵyn­dardy oqytyp úıretý jaıy da qarastyrylýda. Ol 2019 jyly 79 000 adamdy qamtýǵa tıis. Aqmola oblystyq bilim basqarmasy osy baǵytta bilim berý úshin 510 bilim mekemesin daıyndaǵan. Nátıjesinde, 130 934 adam oqy­tylady. Eger oıǵa alǵan aýqymdy sharýa júzege assa, birqy­dyrý tabysqa qol jetkiziler edi. Olaı deıtinimiz, 2018 jyly sıfr­ly saýattylyqqa 76 000 adam­dy oqytý josparlanǵan bolatyn.

Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Tór­tin­shi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýyn júzege asyrý barysynda oblys ortalyǵynda «Kvantorıým» balalar tehnoparki jumys isteı bastady. Bul jerde 2 myńnan astam bala fızıka, matematıka, mehatronıka, algorıtmıka tárizdi pán júıelerin tereńdeı ıgerýde. Stepnogor qalasynda mekteparalyq oqý-óndiristik kombı­natynda 300-den astam bala­ny qamtyǵan tehnıkalyq jáne ekonomıkalyq baǵyttaǵy «Smart Step» bıznes ınkýbatory ju­mys isteı bastady. 2018 jyly Kókshetaý qalasynda memlekettik tilde bilim beretin 900 oryndyq IT mektep-lıseıi ashyldy. Bul mektep-lıseıde oqýshylar robot­tehnıka jáne baǵdarlamalaý baǵytynda oqytylýda. Joba­nyń máni eýropalyq bilim qalyp­ta­ry­na saı keledi. Negizinen jańa tehnologııa, ǵylymı ınnovasııa jáne matematıkalyq modeldeý baǵyttary qamtylyp otyr. Ústimizdegi jyly dál osyndaı 800 oryndyq IT-lıseı Býrabaı aýdanynda ashylmaq.

Bilim júıesin jetildirýde Nur Otan partııasynyń da qo­maq­ty úlesi bar. Munda sıfr­lan­dyrý baǵytynda úsh joba qaras­ty­rylǵan. Sonyń biri balalarǵa ar­nal­ǵan tegin IT synyptar. О́tken oqý jylynan bastap oblysta 62 tegin IT synyptary jumys isteı bastady. Jańa oqý jylynan bastap oblystaǵy barlyq 560 mektepti tegin IT synyptarymen qamtý josparlanyp otyr.

2018 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap «Meniń mamandyǵym» uıaly qosymshasy iske qosyldy. Bul jańalyq ásirese joǵary synyp oqýshylary men ta­lap­ker­lerdiń mamandyq tań­daýyna kóp kómegin tıgizedi. Qaı oqý ornynda, qandaı mamandyq bo­ıynsha maman daıyndaıtynyn osy qosymshadan bilýge  bolady. Uıaly qosymsha táýligine 24 saǵat boıy jumys isteıdi.

2018 jyly 496 negizgi jáne orta mekteptiń elektrondy karta­sy ja­saldy. Kartada mektep týraly barlyq málimet bar. Bul júıe balalarmen jáne ata-analarmen jumys isteýge asa qolaıly. Aqkól qalasynda «Smart City Aqkól» jalpy bilim beretin 4 mektep «Smart-mektep» júıesine qosylǵan.

Densaýlyq saqtaý salasynda da jańa júıeniń sharapaty az emes. Keshendi medısınalyq aqparattyq júıe emhanalardyń, dárigerlik ambýlatorııalardyń jumysyn aıtarlyqtaı jeńildetip otyr. 2019 jyldyń qańtar aıynan bastap 196 112 adam kezekke jazylǵan. Densaýlyǵy syr bergen adamdardyń arasynda kúni buryn kezekke turatyndardyń úlesi 76,49 paıyzdy quraıdy. Qazir 153 002 adam jeke kabınet qyzmetin paıda­­­­lanady. Bul salada da sıfr­ly saýattylyqqa 512 417 turǵyn oqytylǵan. Aqpa­rattandyrýdyń arqasynda kóp­shilik qaýym sıfr­lan­dyrý júıe­siniń ıgiligin kóre bastady. Adamdardyń jeke kabınetti paı­dalanýynyń arqa­syn­da 3 272 úıge dárigerlik kómek kór­se­týge shaqyrý jasalǵan. Eko­no­mıkalyq áseri de az emes. Bu­rynǵyǵa qaraǵanda, keńse taýar­la­ry az jumsalatyn boldy. Dá­rigerlerdiń de, olarǵa qara­la­tyn syrqattardyń da ýaqyty shamamen 50 paıyzǵa qysqardy.

Búgingi tańda turǵyn úı-kom­mý­­naldyq sharýashylyq salasy­na sıfrlandyrý júıesi keń aýqym­da engizilýde. Osy qyzmet júıe­sine aryz-shaǵymnyń jıi túsetini bar. Búgingi tańda 64 turǵyn úı kooperatıvi men ja­ýap­­kershiligi shekteýli seriktestik tir­kelgen. Baǵdarlama halyqtan jınalǵan qarajattyń qaıda, qalaı jumsalatynyn ashyq kór­se­tedi. Sondaı-aq ótinish-tilekter de ýaq­ty­ly jetkiziledi. Aldaǵy ýaqytta salany túbegeıli tár­tip­ke keltirý úshin jańa baza jú­ıe­si qurylyp, biryńǵaı tólem qujattary top­tas­tyrylmaq. Bul júıe jeke ınvestısııa tartý arqyly halyqqa tegin qyzmet kór­setedi. Ústimizdegi jyly tur­ǵyn úı-kommýnaldyq qyzmet sala­syn­daǵy barlyq mekemeler jańa júıe­ge kóshirilmek.

Taǵy bir atap kórsetetin jaı, elektrondy eńbek bırjasy. 2018 jyldan bastap eńbek resýrstaryn damytý baǵytynda elektrondy bırja jumys isteı bastady. Endigi arada portalǵa tirkeý, bos jumys oryndaryn ja­rııalaý, basqa da tolyp jatqan usy­nys­tar jańa júıe arqyly jumys is­teı­tin bolady.

Oblystyń aýyl sharýa­shy­ly­ǵy, qurylys salasynda dál osyn­daı jaǵymdy jańalyqtar bar. Al jekelegen eldi mekender ishin­de Aqkól qalasy elimizdegi «aqyl­dy» qalalardyń alǵashqysy bolyp jumys isteýde. Bul qalada sıfr­landyrý júıesiniń barlyq ıgilikteri bar.

Aqmola oblysy