Memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý

Qazaqstan Respýblıkasy­nyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń 2011 jylǵy 2 mamyrdaǵy №67 Jarly­ǵy­men óńirlerde syrtqy mem­lekettik qarjylyq baqylaý or­gan­daryn jetildirý týraly Jarlyǵymen Tekserý komıssııasy quryldy. Komıssııanyń negizgi mindeti – jergilikti bıýd­­­jetterdiń atqarylýyn, syrt­­qy memlekettik qarjylyq ba­qy­laýdy júzege asyrý. Mem­leket­tik ákimshilik qyz­met­shi­­lerden turatyn komıs­sııa tór­aǵasy men múshe­leri oblys­tyq máslıhat depýtat­tarynyń daýys berýi arqyly 5 jyl merzimge taǵaıyndalady.

Qazaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdentiniń 2015 jylǵy 20 mamyrdaǵy «100 naq­ty qadam» Ult jospary baǵdar­lamasynyń 93-qadamynda aýdıt pen memlekettik apparat jumystaryn baǵalaýdyń jańa júıesin engizý, «Memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý týraly» zań qabyldaý tapsyrylyp, osyǵan sáıkes 2015 jyly 12 qarashada «Memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý týraly zań qabyldandy.

Memlekettik aýdıttiń maq­saty – bıýdjet qarajatyn, mem­leket pen kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń aktıv­terin basqarýdyń jáne paı­dalaný­dyń tıimdiligin arttyrý. Zań­nyń negizgi ereksheligi – memleket­tik aýdıtti júzege asyrý úshin qyzmetshilerde mindetti túrde memlekettik aýdıtor sertıfıkaty bolý shart. Iаǵnı memlekettik aýdıtke tolyqtaı kóshirildi. Bastapqy kezeńde óńir­lerdegi aýdıt jónindegi mem­lekettik organdarda kadr tapshylyǵy, onyń ishinde memlekettik aýdıtor sertıfıkaty bar mamandar jetis­peý­shiligi baıqaldy. Bul baǵyt­ta jer­gilikti jerde mamandar tap­shy­­lyǵynyń másele­sin sheshý maq­satynda Tekserý komıssııasy júıe­li negizde memlekettik aýdıtor­lardyń biliktiligin arttyrýdy jáne kadrlarmen qamtamasyz etý jónindegi jumystardy jandandyryp keledi. Qazirgi tańda Atyraý oblysynda mem­lekettik aýdıtor sertıfıkatyn talap etetin 7 mem­lekettik ákimshilik laýazymdy orny bos tur. Osy oraıda, jergilikti jerde mamandar tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatyn­da «Qarjylyq akademııa» AQ-pen memlekettik aýdıtor biliktiligin ıelenýge úmit­ker adamdardy sertıfı­kat­taý qaǵıdalaryna sáıkes Aty­raý óńirinde oqytý uıym­das­tyryldy. Qazir qajet pán­der boıynsha oqýyn aıaq­taǵan qarjy salasynyń 15 úmit­keri Ulttyq komıssııanyń áńgi­melesý keze­ńine barýǵa daıyn.

Esep komıtetiniń qarjylyq bu­zý­shylyqtardy zertteý jónindegi ortalyǵynan tıisti pánder boıynsha oqýyn aıaqtaǵan Tekserý komıs­sııa­synyń bir­neshe qyzmetkeri min­det­telgen pánder boıynsha oń nátıje alyp, Ulttyq komıssııanyń áńgimelesý kezeńine qujattary usy­nyldy. Bir qyzmetker qyr­kúıek aıynda áńgimelesýden ótip, memlekettik aýdıtor sertıfıkatyn ıelendi. Budan bólek, Tekserý komıssııasy salalyq memlekettik organ retinde bastama kóterip, jergilikti jerde maman tapshylyǵyn sheshý maqsatynda oblys ákimdigine jas mamandardy oqytyp, daıarlaýǵa usynys berdi. Oblys kóleminde mektep bitirýshi túlekterge memlekettik grant jóninde túsindirý jumystary turaqty túrde júrgiziledi. Oblys ákimdigi komıssııasynyń sheshimine sáıkes, 2019-2020 oqý jylynda jergilikti bıýdjetten bólingen bilim berý granttary arqyly L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversı­teti kúndizgi oqý nysanyndaǵy «Aýdıt jáne salyq salý» fakýltetiniń «Memlekettik aýdıtor» mamandyǵy boıynsha Atyraý oblysynyń 13 mektep túlegi oqýǵa qabyldan­dy. Budan bólek, Nur-Sultan qalasyndaǵy joǵary oqý oryn­darynda jataqhanaǵa muq­tajdar sanynyń joǵa­ry­­lyǵyna qaramastan Tek­serý komıssııasynyń surany­syna sáıkes, ýnıversıtet rek­torynyń qoldaýymen jańa­dan qabyldanǵan stýdentterge jataqhana máselesi tolyǵymen sheshilip, 12 stýdent jataqhanaǵa ornalastyryldy. Eń bastysy, jergilikti bıýdjetten berilgen bilim berý granttarynyń negizgi ereksheligi – oblystyq bilim berý basqarmasymen jasaq­talǵan kelisimshartqa sáıkes stýdentter oqýyn aıaqtaǵannan keıin belgili bir merzimde jer­gilikte jerde osy alǵan maman­dyǵyna sáıkes jumys isteýge mindetteledi. Osy oraıda, tıisti oqý jyldarynda jergilikti bıýdjetten berilgen bilim berý granttary boıynsha oqýyn aıaqtaǵan stýdentterge jumysqa ornalasý máselesin sheshý meha­nızmi qarastyrylýda. Sonymen qatar Esep komıteti tarapynan kadrlardy yntalandyrý jáne áleýmettik jaǵdaılar jasaý maqsatynda halyqaralyq joǵary sanatty memlekettik aýdıtor sertıfıkaty bar qyz­met­kerlerdiń eńbek­aqysyn joǵa­rylatý múmkindigi de qaras­tyrylyp jatyr.

Tekserý komıssııasynyń eki qyz­metkerinde halyqaralyq sertıfıkat bar. Keler jyly da mamandardy oqytýǵa qarajat qarastyrylýda. Bul aldymen mem­lekettik aýdıtorlar­dyń eńbek­aqylary joǵary jeke sek­tor­daǵy aýdıtorlyq kompa­nııalar­ǵa jumysqa aýysyp ket­peýine jáne halyqaralyq ser­­tıfıkattaý boıynsha bi­liktiligin arttyrýdy qamta­masyz etý úshin qajet.

Rýslan BEKTEMIR,

Atyraý oblysy boıynsha tekserý komıssııasynyń tóraǵasy