Qazirgi zamanda bıologııanyń, aýyl sharýashylyǵy ǵylymynyń, gendik ınjenerııanyń damýyna baılanysty álemdik aýyl sharýashylyǵy óndirisi qarqyndy damýda. Jedel ósiriletin, qoldan jasalatyn, buzylmaıtyn, aýrýǵa shaldyqpaıtyn azyq-túlik qatary jyl ótken saıyn artyp keledi.
Munyń ózi, ekinshi jaǵynan alǵanda, tabıǵı azyq-túlik ónimderiniń azaıýyna ákelýde. Osyǵan oraı tabıǵı taǵamdar men ónimder baǵasy artýda. О́ıtkeni tabıǵı ónimder óndirý ońaı emes. Olardy ósirý úshin jyl on eki aı boıy kútim kerek jáne tabıǵı ónimderdi óndiretindeı jer, sý resýrstary, adam kúshi sekildi úlken áleýet qajet.
Basqa kóptegen elderden Qazaqstannyń bir artyqshylyǵy, bizde joǵaryda atalǵan resýrstardyń bári bar. Bastysy, tabıǵı azyq-túlikti óndirýge jaramdy ulan baıtaq jerge ıemiz. Memleket basshylyǵy osy múmkindikti paıdalana otyryp, Qazaqstandy organıkalyq ónimderdi molynan óndiretin elge aınaldyryp, osy arqyly álemdik azyq-túlik ónimderi naryǵynan jetekshi oryndardyń birin ıelený jaǵdaıyna jetkizý máselesin alǵa qoıǵan bolatyn. Sóıtip aýyl sharýashylyǵy organıkalyq óniminiń óndirisi men aınalymyn damytý úshin jaǵdaı jasaý Qazaqstan Respýblıkasynyń agroónerkásiptik keshenin damytýdyń 2017 - 2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń basym mindetteriniń biri retinde belgilengen edi. Al organıkalyq ónim degenimiz sıntetıkalyq tyńaıtqyshtar men pestısıdterdi (ósimdikterdi qorǵaýdyń hımııalyq quraldaryn) jáne GMA-ny qoldanbaı óndiriletin, bylaısha aıtqanda tabıǵı túrde ósiriletin ónim bolyp sanalady.
Elimiz álemdik naryqtan óz ornyn alýy úshin osy ónim túri sapa standarttary men veterınarlyq talaptarǵa jaýap berýi jáne baǵasy básekege qabiletti bolýy tıis. Mine, osy turǵydan alǵanda tabıǵı ónim men organıkalyq ónim arasynda da azdap ta bolsyn ózindik aıyrmashylyqtar bar. Organıkalyq ónimdi óndirýge ǵylym men qazirgi zamanǵy tehnologııalardyń aralasýy qajet jáne onyń óndirisine qoıylatyn talap ta joǵary bolyp otyr. Soǵan saı tabysy da molaıa túspek. Máselen, Qazaqstanda 350 myń gektar jerde organıkalyq ónim óndiriledi. Bul elimizdiń jalpy egis alqaptarynyń 1,5 paıyzy ǵana. Ǵalymdar ónim kólemin arttyrý úshin jańa tehnologııalardy meńgerý qajettigin aıtady.
Organıkalyq ónimdi tutyný adamzat qaýymy úshin ózekti bola túsýde. Onyń suranysy men naryǵynyń kólemi de jylmajyl artyp keledi. Atap aıtsaq, 2018 jylǵy organıkalyq ónimniń álemdik naryǵynyń kólemi 90 mıllıard eýroǵa jetti. Onyń aldynda 80 mlrd eýro bolatyn. Búginde organıkalyq aýyl sharýashylyǵynyń iri naryǵy AQSh-ta qalyptasqan. Bul elde onyń naryǵynyń kólemi 40 mlrd eýrony qurasa, Germanııada 10 mlrd eýrony, Fransııada 7,9 mlrd eýrony, Qytaıda 7,6 mlrd eýrony qurap otyr.
Degenmen jan basyna shaqqanda organıkalyq ónimderdi eń kóp tutynýshy el – Shveısarııa. Munda 2017 jyly jan basyna shaqqandaǵy tutyný kólemi 288 eýroǵa jetti. Germanııada 278 eýrony, Shvesııada 237 eýronny qurady. Sondaı-aq shaǵyn el Danııada organıkalyq ónimder naryǵynyń eń úlken úlesi qalyptasýda. Sarapshylardyń málimetinshe, ondaǵy azyq-túlik naryǵynyń jalpy kóleminiń 13,3%-yn organıkalyq ónimder naryǵy alyp jatyr.
Qazaqstan organıkalyq ónim óndiretin el retinde óz ustanymyn nyǵaıtý úshin onyń álemdik naryǵynda bolyp jatqan jaǵdaı men jańalyqtardy jiti nazarda ustap otyrýy qajet. Jýyqta osy maqsatta Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi otandyq óndirýshiler, sertıfıkattaý jónindegi organdardyń sarapshylary, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylar, mınıstrlikter men vedomstvolar, óńirler ákimdikteriniń ókilderi úshin semınar-keńes ótkizdi.
Organıkalyq ónimdi óndirý jáne sertıfıkattaý salasyndaǵy nemis sarapshysy Albreht Benzıng organıkalyq ónimdi sertıfıkattaý jáne onyń óndirisi jónindegi standarttardyń negizgi talaptary týraly, sondaı-aq eýropalyq naryqqa ruqsaty bar arnaıy halyqaralyq tanylǵan organdarda sertıfıkattaý rásimi týraly aıtyp beredi.
Organıkalyq ónimderdiń óndirisi jáne onyń ónimderin sertıfıkattaý máselesine arnalǵan semınar-keńes otandyq óndirýshilerge, sertıfıkattaý jónindegi organdardyń sarapshylaryna, salalyq vedomstvolardyń ókilderine tehnıkalyq kedergilerdi joıý jáne qazaqstandyq organıkalyq ónimderdi ımporttaýshy elderdiń sertıfıkattaý júıesin taný úshin qandaı talaptar men sharttardyń oryndalýy qajettigin túsinýge jáne otandyq organıkalyq ónimderdiń eksporttyq áleýetin arttyrý joldaryn anyqtaýǵa septigin tıgizetini anyq.