Kreatıvti 8 ındýstrııa – «Jańa Almatynyń» jarqyn keleshegi

«Jańa Almaty» jospary megapo­lıstiń shetki aýdandaryn da qamtıdy. B.Saǵyntaev atap ótkendeı, qalalyq ınfraqurylymdy jańartý aldaǵy 5 jylda ınvestısııa úshin jańa alańdar ashady. «Jańa Almaty» josparyna 834,5 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa salynady. Bul aǵymdaǵy baǵam boıynsha 2 mlrd 155 mln dollar. Arnaıy brıfıngte Almaty aglomerasııasynyń damýyna qatysty qala ákiminiń orynbasary Saparbek Tuıaqbaev qala mańyndaǵy Talǵar, Qaskeleń sııaqty baǵyttar boıynsha zamanaýı jolaýshylar júıesi iske qosylatyndyǵyn atap ótti.  Ázir­ge bul baǵytta sheteldik sarapshylar monı­torıng júrgizýde. Qala men aýyl arasyn jalǵaıtyn dańǵyl joldarda júretin kólik­ter zertteýler nátıjesinen keıin aldaǵy jartyjyldyqta belgili bolady.

Almatynyń bolashaǵy jahandyq iskerlik ortalyq, jańa Jibek jolyndaǵy kólik-logıstıkalyq jáne týrıstik habqa aınalýymen erekshelenedi. Birinshi kezekte bul – qarjy jáne saqtandyrý, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar, logıs­tıka jáne dıstrıbýsııa. Aldaǵy merzimde qala qurylysy da qarqyn ala túspek. Qala basshysynyń aıtýynsha, Almatynyń ekonomıkalyq ósýiniń mańyzdy draıveri – áleýmettik ekonomıka. Osy baǵytta eń aldymen bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryna basymdyq beriledi. Al  bes jylda keminde 19 mektep pen 16 qosalqy nysan, 400 memlekettik jáne jekemenshik balabaqsha, 30 medısınalyq mekeme salý mindeti tur. Infestforýmda qol jetken nátıjelerge oraı Qulja tas joly, Aqsaı shaǵyn aýdanynda salynatyn klınıkalardyń artyqshylyǵy zamanaýı talaptarǵa negizdeletinin tolyqtyryp ótken Saparbek  Tuıaqbaev ǵylymı-zert­teý baǵytyndaǵy ortalyqtardyń, far­masevtıkalyq óndiristerdiń, sondaı-aq halyqaralyq mektepterdiń de qurylysy qarqyn alatynyn jetkizdi.

Almaty – týrızm ortalyǵy. Málimet­ter boıynsha, ótken jyly megapolıs­ke 1 mln-nan astam týrıst kelgen. Bul res­pýblıkaǵa keletin sheteldikterdiń 43,9 paıyzyn quraıdy. Týrısterdiń kelýimen qonaqúı bıznesi de qarqyndy damyp keledi. Qonaqúı oryndarynyń sany 2015 jyldan bastap 41 paıyzǵa artqan. Álemdik megapolıster tájirıbesinen týrıster júrgen aımaqta ınvestısııalyq salymdardyń da kóp bolatyndyǵyn ań­ǵarýǵa bolady. Al 2050 jylǵa qaraı  jalpy óńirlik ónimdegi týrızmniń úlesi 6 paıyzǵa jetedi dep boljanýda.

Qala ekonomıkasynyń jańa ındýs­trııasyna jáne sıfrlandyrýǵa arnaıy platformalar qurýǵa basymdyq beriledi. Búginde Almaty aıtarlyqtaı ǵylymı-teh­­nıkalyq áleýetke ıe. Qalada 39  joǵa­ry oqý orny, ǵylymı-zertteý jáne táji­­rıbelik-konstrýktorlyq jumys­tar­dy júzege asyratyn uıymdardyń 35 paıyzy ornalasqan. Bul salada qyz­met­kerlerdiń 42 paıyzy jumyspen qamtylǵan. Ǵylymdy qajet etetin ekonomıkany damytýǵa, ja­ńa aqparattyq tehnologııalarǵa, jo­ǵary tehnologııalyq taýarlar óndirisin da­mytýǵa erekshe nazar aýdarý da josparda bar. Al qalanyń ekojúıesine – joǵary oqý oryndary men ǵylymı-zertteý ıns­tıtýttary janyn­daǵy transfert jáne tehnologııa­lardy kommersııalandyrý ortalyqtary, teh­nologııalyq bıznes-ınkýbatorlar men tehnoparkter, ınnovasııalyq jáne IT-kvartaldar engizilmek. Mádenı krea­tıvti qalanyń bolashaǵyn osylaısha jos­parlap otyrǵan qala basshylyǵy   krea­tıvti ekonomıka ınvestısııa úshin tartymdy sala dep biledi. Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń boljamyna sáıkes basta­ýysh synyp oqýshylarynyń 65 paıyzy taıaý bolashaqta áli paıda bola qoımaǵan mamandyqtar boıynsha jumys isteıtin bolady.

Almaty – Ortalyq Azııanyń IT qa­lyp­tasqan, ǵylymy men kreatıvti ınfra­qu­rylymy bar, jarqyn jastar qalasy. Búginde kreatıvti sektordyń 45 paıy­zy shoǵyrlanǵan qalada osy baǵytta ın­dýs­trııalar parkin salý josparlanyp otyr. Sonymen qatar damýyna basa nazar aýdarylatyn 8 kreatıvti ındýstrııa anyqtaldy. Qala jáne qala mańyndaǵy kórkem tabıǵat, damyǵan ınfraqurylym kez kelgen janrdaǵy, aıtalyq tarıhıdan fentezıge deıingi fılmderdi túsirýge zor múmkindik. Bul baǵytta sheteldik stýdııalardyń da belsendi jumys istep, qy­zyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn atap ótýge bolady. Al otandyq ónimder tú­sirý úshin qala ákimdigi janynan Almaty Film Commission qurylatyn bolady. «Otandyq kınematografııany da­­mytyp, Almatyny álem­dik kıno tú­sirý alańy jasaımyz. Al­ma­tynyń anımasııalyq mektebi keńes dáýirinde-aq bıik nátıjelerge qol jet­kizdi. Al búginde anımasııa stýdııalary joq. Bul da ınvestısııalar úshin qosymsha rezerv. Al almatylyq anımatorlardyń áleýeti zor», dep atap ótti B.Saǵyntaev.

Almaty – mýzyka baǵyty boıynsha IýNESKO-nyń kreatıvti qalalar jeli­sine kirgen Ortalyq Azııadaǵy jalǵyz qala. Almatylyq mýzykanttardy qoldaý úshin arnaıy platformalar qurylyp, ónimderi iTunes, Úandex, Spotify, taǵy da basqa zamanaýı sıfrly quraldar arqyly taratylatyn bolady.

Memlekettik qoldaýdy kóbirek qajet etetin salanyń biri – ádebıet. Eń aldymen jas talanttarǵa, jazýshylar men oqyr­mandarǵa jaǵdaı jasalyp, qaladaǵy kitap­hanalar qoǵamdyq keńistikke aınalady. Kitaphanalarda jas qalamgerler iTunes, Úandex, Vookmate, Amazon arqyly satý, ilgeriletý ádisterine úırenip, álem­dik deń­­geıdegi jaýhar týyndylar jazatyn bolady.

Almaty – qazaqstandyq sáýletshiler­di daıyndaıtyn negizgi ortalyq. Alma­tyda elimizge de, shetelderde de tany­mal sáýlet jáne dızaın bıýrolary kóp­tep ashylýda. Sondyqtan biryń­ǵaı sáýlet jáne dızaın kodyn jasap, qalany bolashaqtyń nysandary qu­rylysyna engizý, zamanaýı dızaındy ta­rıhı ǵımarattarmen úılestirý sııaqty keshendi mindetter jańa qalanyń kórkin asha túsetini sózsiz.  

Sońǵy jyldary sán ındýstrııasy qar­qyndy damyp keledi. Desek te áli júzege aspaı kele jatqan úlken múmkindikteri  bar. Osy erekshe salany durys damyta bilsek, álemge Uly dala órkenıetiniń dástúrlerine negiz­deletin sán ónerin, oǵan degen shynaıy kózqarasymyzdy usyna alarymyz anyq deıdi qala basshysy. Jetek­shi sán úıleri men zergerler álem jurt­shylyǵyn ata-babalarymyzdyń «ań stılimen», halyqtyń qoldanbaly oıý-órnekterimen shabyttandyratyn bolady. Osy baǵytta jas dızaınerlerge sheberhanalar usynyp, ónimderi ishki naryqta nasıhattalatyn bolady.

Jańa medıa jáne sıfrlyq mádenıet – qarqyndy damyp kele jatqan ın­teraktıvti elektrondy basylymdar. YouTube, Instagram, Twitter sekildi platformalar tıimdi kontent quryp, jaqsy tabys tabýǵa múmkindik berdi. Úlken jetistikterge qol jetkizip otyrǵan jastar elimizde ǵana emes, alys-jaqyn shetelderge tanymal. Almatynyń aýdıovızýal­dy kontentiniń damýyn eskere otyryp, búkil Ortalyq Azııany qamtıtyn naryq qalyptastyrýdyń alǵysharttary bar.

Almatynyń «Kún beldeýi» úlken attraksıondar parkin qurýǵa múmkindik beredi. Ol sheteldik týrıster úshin de tar­­tylys aımaǵyna  aınalady. Al Alma­ty murajaılary ınteraktıvti jáne oıyn-saýyqqa yńǵaıly. Ol óskeleń ur­paq­qa sıfrly ortaǵa beıimdiligimen tartymdy bolýy tıis. Sondyqtan da qala basshylyǵy megapolıstiń ǵylymı-aǵar­týshylyq jáne kommýnıkatıvtik orta­lyǵyna aınalatyn galereıa nemese zamanaýı óner murajaıyn qurýdy usynyp otyr. Al qalada  Áleýmettik kásipkerlik korporasııasy bazasynda ashylǵan «bir tereze» Almaty Invest ortalyǵy ınves­torlar úshin keń múmkindikter alańyn usynady.  Mine, araıly Almatynyń kreatıvti ındýstrııasynyń baǵdary osylaı bederlenedi.