Kerbuǵy ǵumyr keshken kermıyq jazýshynyń alda kele jatqan 70 jyldyǵyna oraı «Ádebıet álemi» serııasymen shyqqan osynaý eksklıýzıvti tańdamaly shyǵarmalar jınaǵynyń tusaýkeseri Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada ótti. Qolǵa tolymdy, kóńilge qonymdy, kórkem bezendirilgen ketpekteı kórikti kitaptyń ózgeshe ómirli basylym ekendigin jınalǵan qaýym áý degennen-aq basa aıtty. Iá, qazirgi zamanda kitapty shyǵarǵasyn osylaı durystap shyǵarý kerek. Úıińniń tórine qoısań – ádemi múlik, ishin ashsań – asyl qazyna. Qazaqy uǵymmen qaıyrǵanda, bir qaralyq syrly da symbatty dúnıe-múkámmál. Asqaq adamgershiliktiń, Altaı tabıǵatynyń uly jyrshysy Oralhan Bókeıdiń tańǵajaıyp álemi osy kitaptyń máýeli baǵynyń ishinde. Sonaý «Aýyl hıkaıalarynan», ondaǵy «Qazaq týraly jyrynan», «Apamnyń astaýynan», «Qamshygerden», «Kerbuǵy» men «Ardaqtan», «Uıqym kelmeıdisinen» bastap, aqyrǵy asqaraly týyndysy «Ataý-kere» romanyna deıingi shyraıly shyǵarmalary, jadymyzda jattalǵan áńgime-hıkaıattary. «Qasqyr ulyǵan túndesi», «Jasyny», «Jylymyǵy», «Juldyz jaýǵan túnder-aıy!..»
Qudaı-aý, tize bergiń keledi. Kókiregimizde saırap turǵandaı. Oraǵamnyń shyǵarmalaryna bir eren saǵynyshpen jolyqqandaımyz. «Qar qyzy», «Qum minezi», «Mynaý appaq dúnıe», «Qaıdasyń, qasqa qulynym», «Muztaý»... Myna keremet kitaptyń ishindegi dúnıeleriniń bári-bári kózimizge ottaı basylatyndaı. Qara sózben jyrlaǵan novellalarynyń bárin-bárin jetpisinshi jyldardaǵy stýdent kezimizde talasyp-tarmasyp «Lenınshil jastan» sııasy keppeı oqyǵanbyz. Keıin sol kezdi eske alyp: «Júregimizdi ustap, bir-bir Prometeıge uqsap, Jetýshi ek ushyp Oralhan menen Saǵatqa» dep te jyrlaǵanbyz. «Bizdiń jaqta qys uzaq» kitaby Abaı atyndaǵy memlekettik syılyqty alar qarsańda sonaý Kókshetaýda jatyp oblystyq gazette «Adam atyn ardaqtaǵan» atty maqala jarııalatqanbyz. Taǵy bir qyzyǵy sol, «Ataý-kere» alǵash jazyla sala «Juldyz» jýrnalyna jarııalanǵanda, biz sol nómirdiń kezekshisi bolyp, osy shyǵarmany baspa betinen alǵash oqý baqytyn enshilegen edik.
Keshe ǵana «Egemenniń» betinde jazýshy Marhabat Baıǵut aǵamyz «Kórkemdiktiń kerbuǵysy» dep ataǵan Oralhan Bókeıdiń osynaý biregeı tomyna jas kezindegi jýrnalıstik jasyn shyǵarmalary, jazýshy kúndelikteri enipti, qanshama qyzǵylyqty sırek sýretter berilipti. Kitap Memlekettik syılyqtyń laýreaty Dýlat Isabekov pen jazýshy Júsipbek Qorǵasbektiń maqalalarymen ashylypty. Oralhannyń ózi kezinde «Jazýshylyq degenimiz – shyndyqqa júginý» degen bolsa, biz búgin asqaq rýhty shynaıy da shynshyl jazýshy retinde Oralhan úlgisine kóbirek júginetin bolyppyz. Myń bettik myna tańdamalyǵa jitirek úńilgen adamnyń da soǵan anyq kózi jetedi.
Tańdamalyq tomnyń lentasyn jazýshynyń jan dosy qalamger Qýanyshbaı Qurmanǵalı men óz jolyn qýǵan aýyldas inisi Dıdahmet Áshimhanuly qıdy. Dıdahmet óz basqarýyndaǵy baspada katońqaraǵaılyqtardyń demeýimen buǵan deıin «Bizdiń Oralhan» atty estelik kitaby shyqqanyn, sondaı-aq, memlekettik tapsyryspen Oralhan Bókeıdiń jeti tomdyq shyǵarmalar jınaǵy jaryq kórip jatqanyn jetkizdi. Bul kisilerdiń dámdi estelik áńgimesin Rafael Nııazbek, Júsipbek Qorǵasbek syndy aqyn-jazýshylar, sóz ardageri Táken Álimqulovtyń jary Esimgúl Álimqulovalar ádemi jalǵap, Oralhan týraly oralymdy oılar aıtty, jarqyrap shyqqan jańa basylymǵa rızashylyqtaryn bildirdi. Joba jetekshisi Qonysbek Botbaı «Ádebıet álemi» serııasymen buǵan deıin úsh avtordyń kitaptary shyqqanyn tilge tıek etti. Olar ádebıetimizdiń alyptary Muqaǵalı Maqataev, Ǵabıt Músirepov, Qalıjan Bekhojındar eken. Tamyz ben qyrkúıekte osyndaı tolaǵaı tańdamaly bolyp Táken Álimqulov pen Berdibek Soqpaqbaev shyǵarmalary oqyrmanǵa jol tartpaq. Qazirden-aq kópshilik suranysyna ıe bolǵan osynaý joba aıasynda qazaqtyń qabyrǵaly 20 qalamgeriniń kitabyn shyǵarý josparlanyp otyr.
Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.