Bul kúnde kóshe nemese eldi meken ataýlaryn ózgertý ótkirdiń júzindeı qylpyldap-aq turǵan sharýa boldy. Bylaı júrseń ógiz ólip, bylaı tartsań arbań synatyndaı kóringenmen, bul sharýany báribir de birjaqty etpeske bolmaıdy. Mán-maǵynasy ulttyq múdde kózqarasymen múlde qabyspaıtyn kerataýlardan qutylatyn kez de áldeqashan jetken. Iá, az-maz qarajattyń sheti kertilýi múmkin. Biraq odan qazyna ortaıyp qalmas. Bul jerdegi másele ulttyq sananyń namys otynan qýat alyp, rýh erkindiginiń ushar bıigine kóterilýinde jatsa kerek.
Kúni keshe, osy maqsat jolynda Qaraǵandydaǵy «Dostyq úıinde» oblys ortalyǵyndaǵy kóshelerdiń ataýlaryn ózgertýge baılanysty kópshilik tyńdaý uıymdastyryldy. Qoǵamdyq mańyzy zor sharaǵa adamnyń kóp jınalǵany sonshalyqty, olardyń kóbi 400 oryndyq negizgi zalǵa syımaı, ishte bolyp jatqan pikirtalasty syrtta otyryp ekrannan tamashalady.
Kún tártibinde kenshiler astanasyndaǵy 10 kósheniń ataýyn aýystyrý máselesi turdy. Onyń ishinde qaladaǵy basty kóshelerdiń biri – atyshýly Lenın kóshesi de bar edi. Sonymen qatar bul tizimge Prıkanalnaıa, Krıvogýz, Zashıtnaıa, Zonalnaıa, Olımpııskaıa, Volochaevskaıa, Kývskaıa, Amanjolov, Nurjanov syndy kósheler de kirgen bolatyn.
Jıyn barysynda zııaly qaýym ókilderi, qoǵam belsendileri jáne kóshe ataýlaryn ózgertýge qarsy toptyń músheleri sóz alyp, pikir talastyrdy. Mysaly, belgili aqyn Serik Aqsuńqaruly, qoǵam belsendileri Aıtqoja Fazyl men Jeksen Ábdirahmanov, tarıhshy Záýresh Saqtaǵanova ózgeristerdiń ýaqyty jetkenin, bul iste endi jaltaqtaýdyń esh qajeti joqtyǵyn árgi-bergi tarıhtan mysaldar keltire otyryp, kópshiliktiń kókeıindegini tap basyp aıtty.
О́zge ult ókilderiniń de ózgertýdi jaqtap, ún qosqanyn aıta ketken lázim. Mysaly, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janyndaǵy «Jańǵyrý joly» jastar qozǵalysynyń belsendi múshesi Elızaveta Sedysheva men «Dakııa» rýmyn mádenıeti qoǵamy» qoǵamdyq birlestigi jastar qanatynyń jetekshisi Aleksandr Ýrmashov qoǵam belsendileriniń bastamasyn sanaly túrde qoldaıtyndyqtaryn bildirdi.
Pikirtalas kezinde «Kóshe ataýlaryn aýystyrýǵa qyrýar aqsha jumsaǵansha, sol qarjyny qalanyń kem-ketigin túzeýge jumsasa bolmas pa edi?» degen syńaıdaǵy qarsy pikir aıtqandar da boldy. Mundaı pikir ıelerine qarata belgili kásipker, «Nátıje» sút kompanııasynyń basshysy Erlan Áshim ataýlardy aýystyrýǵa ketetin shyǵynnyń bárin ózi basqaratyn kásiporynnyń kóterip alýǵa daıyn ekenin málimdedi.
Sondaı-aq top ishinen áleýmettik jelide júrgizilgen saýalnamada kóshe ataýlaryn ózgertýge qarsy bolǵandar da bar ekenin aıtty. Buǵan jıyndy júrgizip otyrǵan qalalyq máslıhattyń hatshysy Qudaıbergen Beksultanov bylaı dep kesimdi jaýabyn berdi: «Ǵalamtordaǵy saýalnamaǵa qatysqan adamdardyń kim ekenin biz bilmeımiz. Múmkin olar basqa memlekettiń azamattary shyǵar? Bálkim, feık-akkaýnt bolar? Sondyqtan ol esepke alynbaıdy».
Sonymen, qoǵamdyq tyńdaýǵa jıylǵan qaraǵandylyqtar ózgeristerdi qoldap, Lenın kóshesiniń – Abaı Qunanbaıuly, Prıkanalnaıa kóshesiniń – Saryarqa, Krıvogýz kóshesiniń – Qasym Amanjolov, Zashıtnaıa kóshesiniń – Grıgorıı Potanın, Zonalnaıa kóshesiniń – Aleksandr Zataevıch, Olımpııskaıa kóshesiniń – Narmanbet Tólepov, Volochaevskaıa kóshesiniń – Kamalı Dúısembekov, Kývskaıa kóshesiniń – Qazybek Nurjanov, Amanjolov kóshesiniń – Balqantaý jáne Nurjanov kóshesiniń Mereı kóshesi bolyp aýystyrylýyna biraýyzdan daýys berdi.
Kópshilik tyńdaýdy júrgizýdiń jaýapkershiligin moıynyna alǵan Qudaıbergen Beksultanovtyń aıtýynsha, tártip boıynsha jıyn hattamasy qalalyq máslıhattyń kezekten tys sessııasynda qaralǵannan keıin baryp tıisti sheshim qabyldanýy kerek eken. Odan ári ol sheshim Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń sessııasy men oblystyq onomastıka komıssııasynda bekitilýi tıis. Bekitilgen sheshim respýblıkalyq onomastıka komıssııasynyń qaraýyna jiberilip, ol jaqtan kelisim berilgen jaǵdaıda, qorytyndy qujat BAQ-tarda jarııalanady. Iаǵnı, munyń bárine ýaqyt kerek bolady. Qalalyq máslıhattyń hatshysy qansha ýaqyt qajet bolatynyn naqty aıta almasa da, bul úderistiń mamyr aıyna deıin sozylýy bek múmkin ekenin eske saldy.
Jasyratyny joq, osy bastamaǵa baılanysty áleýmettik jelilerdi alataıdaı búldirgisi kelgender de boldy. Bulardyń kelmeske ketken kommýnıstik kezeńniń kún kósemin shyr-pyr bolyp qorǵaǵanyn tarıhqa degen ózderinshe qurmeti ǵoı dep qabyldaǵan kúnniń ózinde «Prıkanalnaıa», «Zonalnaıa» degen mán-maǵynadan maqrum ataýlardyń qazaqylanǵany úshin de ertoqymyn baýyryna ala týlaǵan qylyqtary eriksiz qaıran qaldyrdy... Degenmen, bul sanattaǵy jerlesterimizdiń dáýreni ótken ambısııadan birjolata arylyp, kópshiliktiń pikirimen erte me, kesh pe, túbi sanasaryna senim bildirgimiz-aq keledi. Bul degenińiz, eń aldymen ortaq shańyraq astyndaǵy tonnyń ishki baýyndaı tatý-tátti turyp jatqan qazaqstandyqtar bolashaǵynyń jarqyn bolmaǵy úshin kerek dúnıe. «Yrys aldy – yntymaq» dep halqymyz tegin aıtpaǵan ǵoı!
Bul kúni «Dostyq úıinen» shyqqan qandastarymyzdyń qýanyshynda shek bolmady. Eńsesi tiktelip, rýhy kóterilgen jurt bórkin aspanǵa atyp, bir-birin quttyqtap jatty. Dese de, kóptiń kókeıinde Qaraǵandy qalasyndaǵy Oktıabr aýdanyn Alashtyń kósemi Álıhan Bókeıhannyń atymen atalar kúndi kórsek degen arzý armannyń da jatqany anyq edi.
QARAǴANDY