Aýyl turǵyndarynyń turmysyn jaqsartýǵa arnalǵan túrli memlekettik baǵdarlamalar búginde jergilikti halyqtyń yrysyna aınalýda. Sonymen qatar Jambyl oblysynda qolǵa alynǵan óńir turǵyndarynyń turmystyq tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan joba búginde óz nátıjesin berýde.
El Úkimeti qoldaǵan atalǵan joba aıasynda óńirdiń barlyq aýdanynan qanatqaqty okrýgter tańdalyp alynǵan bolatyn. Mundaǵy maqsat – aýyl turǵyndarynyń turmys sapasyn jaqsartý. Nátıjesinde, aýyl turǵyndary memleket tarapynan beriletin tıimdi nesıege qol jetkizip, sharýalaryn shalqytýda. Máselen, Jambyl aýdanyndaǵy Besaǵash aýyldyq okrýginen 280 otbasy nesıe alýǵa ótinish berse, qazirgi tańda 52 otbasynyń tıisti qarajatqa qoly jetken. Olar búginde jobanyń ekinshi baǵyty boıynsha tórt túlik malyn satyp alyp, tirligin tikteýde. Sondaı-aq memleket tarapynan nesıe alýǵa 72 besaǵashtyqtyń qujaty maquldanyp, búginde alatyn qarajatyn kútip otyr eken.
Besaǵash aýyldyq okrýginiń ákimi Beıbit Nıǵmatýllaevtyń aıtýynsha, okrýgte 1336 úı bar. Al ataýly jobaǵa 1176 aýla turǵyny qatysýǵa nıet bildirgen. Bul aýyl turǵyndarynyń eńbek naryǵyna beıimdiligin kórsetse kerek. Jalpy okrýgtegi turǵyndardyń 95 paıyzy jobaǵa qatystyrylyp otyr. Birinshi baǵyt boıynsha úı irgesindegi jerdi tıimdi paıdalanýǵa 29 mıllıon teńge qarjy qajet eken. Onyń 23 mıllıon teńgesin turǵyndar tuqymǵa jumsamaq nıette. Tyńaıtqysh pen pestısıdke jumsaıtyny taǵy bar. Al ekinshi baǵyt boıynsha 52 adam nesıe alǵan bolsa, onyń 12-si 38 mıllıon 750 myń teńgege mal satyp alypty. Bir ǵana Túrksib aýylynyń turǵyny Rysbek Imanalıev «Taraz» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy» aksıonerlik qoǵamy arqyly 4 mıllıon 980 myń teńge nesıe alyp, Qaratóbe aýylyndaǵy «Qylyshbekova» jeke kásipkerliginen kelisimshart negizinde 5 jylqy, 5 sıyr, 10 bas qoı alǵan. Budan bólek, maldyń jem-shóbine 830 myń teńge jumsaǵan. «Bul joba úıinde jumyssyz otyrǵan azamattar úshin ıgi bastama boldy. Ári ózińdi jumyspen qamtısyń. Sút óndirip, mal bordaqylaısyń. Úıińe tabys kiredi. Qysy-jazy aınalysatyn sharýań bolady. Alǵan nesıemizdiń de paıyzy tómen. Nesıeniń bir jyl kanıkýly taǵy bar. Nesıeni bir jylda eki bólip tóleý de biz úshin tıimdi. Sharýa adamǵa budan artyq qandaı qoldaý kerek. Jaqynda satyp alǵan sıyrymnyń aldy buzaýlap, aýzymyz aqqa ilindi. Endi artylǵan sútti okrýgte jańa qurylyp jatqan aýyl sharýashylyǵy kooperatıvine ótkizýdi josparlap otyrmyn», deıdi sharýa. Memlekettiń bul qoldaýyna rızashylyǵyn bildirgen turǵyn endi sút óndirýmen qatar, jylqy men múıizdi iri qarany bordaqylaýdy tabys kózine aınaldyrmaq nıette ekenin jetkizdi.
Jalpy, búginde jumystyń joqtyǵyn nemese taǵy da túrli syltaýlardy aıtyp, jalqaýlyqqa boı aldyrǵandar kóp. Al memleket tarapynan jasalyp otyrǵan bul qamqorlyq tirlikti tikteýdiń, sharýany shalqytýdyń tıimdi joly. Jýyrda ǵana aýyldan «Iske sát» aýyl sharýashylyǵy kooperatıvi qurylyp, óz jumysyn bastap ta ketipti. «Aýylda tómen paıyzben nesıe alyp, mal ustaýǵa nıet bildirýshilerdiń qatary qalyń. Qazirdiń ózinde jeke kásipkerligin ashyp, «Taraz» áleýmettik kásipkerlik korporasııasynan» nesıe resimdep, oǵan mal satyp alǵandar bizge múshe bolyp kirýde. Aldaǵy ýaqytta olar óndirgen sút pen et ónimderin biz arqyly naryqqa shyǵaratyn bolady. Búginde kooperatıvke 108 jeke kásipker tirkelip úlgergen», deıdi kooperatıv dırektory Qadirjan Dónenbaev. Kooperatıv shtatynda veterınar, agronom, esepshi mamandary jumys isteıdi eken. Budan bólek, kooperatıv basshysy aldaǵy aqpan aıynda 100 mıllıon 700 myń teńgege 3 traktor, 1 kombaın, 23 tirkemeni kooperatıv atynan 5 paıyzdyq jeńildikpen lızıngke alǵaly otyrǵanyn aıtty. Atalǵan tehnıkalar kooperatıv músheleriniń jer jyrtyp, egin jınap, shóp oryp alýyna úlken múmkindik jasamaq. Sonymen qatar kooperatıv óz músheleriniń óndirgen ónimin qabyldap, oblys tutynýshylaryna deldalsyz ótkerip otyrýdy da qolǵa alypty. Oblystyq tutynýshylar kooperatıviniń suranysyn oryndaý da olardyń mindetine kiredi eken. Bul birinshi kezekte baqsha ónimderin, sút pen et óndirýshiler úshin tıimdi bolyp otyrǵanyn aıtady. Endi olar burynǵydaı óndirgen ónimin saýdalaý úshin alypsatarlardyń arbaýyna túspeıtin bolady.
Negizinen Besaǵash aýylynyń turǵyndary dıqanshylyqqa da beıim. Jergilikti jurtshylyq mal baǵýmen qatar, dıqanshylyq kásipti de qolǵa alǵan. Mundaǵy dıqandardyń deni alqaptarǵa gektarlap sarymsaq, pııaz, sábiz ben kókónis egedi. Máselen, Besaǵash aýylynyń turǵyny Áset Sapıev qarııanyń baptap otyrǵan azdaǵan alma baǵy bar eken. Budan bólek, turǵyn «Iske sát» aýyl sharýashylyǵy kooperatıvimen kelisimshartqa otyryp, úı irgesindegi 10 sotyq jerge turyp ekpek nıette ekenin jetkizdi. «Turyp 80 kúnde pisetin daqyl. Tuqymyn naýryzdyń aıaǵynda sepsem, mamyr aıynda odan ónim jınaýǵa bolady. Al sáýirdiń basynda qyryqqabattyń da tuqymyn seýip qoıamyn. Nátıjesinde, mamyrda qyryqqabattyń kóshetin satamyn ári óz sharbaǵyma da kóshettep otyrǵyzamyn. Osylaısha 10 sotyq jerdiń ózinen-aq bir mezgilde eki ónim jınaýǵa bolady», deıdi Áset Sapıev.
Shaǵyn ǵana aýyl búginde sharýasyn shalqytyp, tórt túlik mal men jer arqyly yrysqa kenelip otyr. Memleket qoldaýyna dán rıza bolǵan besaǵashtyqtar aldaǵy ýaqyttarda kásipterin budan da keńeıtip, mol ónim almaq nıette. Aýyl aqsaqaldary jastardy da kásipke baýlyp, bar bilgenin olarǵa da úıretip keledi.
Jambyl oblysy