«Ásempaz bolma árnege,
О́nerpaz bolsań arqalan.
Sen de bir kirpish dúnıege,
Ketigin tap ta, bar qalan!»
Ashyq, ásem daýys taza kúmisteı syńǵyrlap tur. Uly hakimniń ulaǵatyn zamandastarynyń súıegine sińirgisi keletindeı. Tipti, sahnaǵa janary jetpegen adam Abaı atasynyń óleńin jan dúnıesimen berilip, sybyzǵydaı syzylyp turǵan adamdy orys qyzy dese, senbesteı. Tilinde bir múkis joq.
Oblys ortalyǵyndaǵy Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıtetiniń stýdenti Alena Solopova Zerendi aýdanyndaǵy Troısk aýylynyń týmasy eken. Bul jerde negizinen ózge ult ókilderi turady. Bilim oshaǵy da orys tilinde. Júzdesip, tildesken soń Alenanyń til syndyrar qazaqy ortasy joq jerde qalaısha qazaq tilinde taza sóıleıtindigine tańǵalǵanbyz. Keıipkerimizdiń ózi bar jetistigim mektepte qazaq tili men ádebıeti páninen sabaq bergen Toltyr Ábisheva men Saıran Lekerova sııaqty ustazdarymnyń arqasynda deıdi.
– «Jasta bergen tárbıe, jas qaıyńdy ıgenmen bir» deıtin sóz bar qazaqta, – deıdi Alena Solopova, – til máıegin, qazaq tiliniń qudiretin, boıaýy men naqyshyn ustazdarymnyń arqasynda boıyma sińirdim. Odan soń Abaı álemine ǵashyq boldym. Tunyp turǵan ǵıbrat. Keıde zamandastarymnyń boıynan erinshektik pen jalqaýlyqty, toǵysharlyqty kórgende, shirkin osylar Abaı murasyn túsinip, túısinip oqysa ǵoı dep armandaımyn. Oqı qalsa, sóz astaryndaǵy mazmun men maǵynany uǵar shamasy bolsa, jan dúnıelerindegi shań-tozańnan arylyp, kórkem keskinderi qalyptasar edi.
Abaı murasyna ǵashyq arý áýeli 6-synyptan ózge ult ókilderi arasynda uıymdastyrylǵan aýdandyq til baıqaýynda jeńiske jetipti. Sol sátten bastap boıynda óz bilimine degen senimdilik qalyptasqan. Alǵa umtylǵan. Túpsiz tereń darııaǵa armansyz boılaǵan. Injý-marjanyn tergen. Qaıtsem de respýblıkalyq baıqaýda top jaramyn, sol arqyly Abaı murasyn ózge ulttyń qalaı qadirleıtinin kórsetemin dep maqsat qoıǵan eken. Ýnıversıtettiń birinshi kýrsynda oblystyq «Til parasat» baıqaýynyń jeńimpazy atanǵanda tóbesi kókke bir-aq eli jetpeı qalypty. Baıqaý jeńimpazy keıin respýblıkalyq jarysta oblys namysyn qorǵaǵan.
– Bul jerde til meńgergen túlekter kóp boldy. Baıqaý óte tartysty ótti, – deıdi Alena, –úshinshi oryn aldym. Sonyń ózi men úshin úlken mereı boldy.
– Dana Abaıdyń qansha óleńin jatqa bilesiń? – dep suradyq biz.
– Bálkim, otyz, múmkin qyryq shyǵar. Sanamappyn. Qalǵanyn jatqa bilmesem de, mazmunyn jadyma toqyp, oqyp shyqtym. Ásirese, qara sózderin qaıtalap oqýǵa qumarmyn. Janyma jiger, boıyma qýat, bilegime kúsh beredi.
Bilek týraly bilikti qyz tegin aıtyp turǵan joq eken. Osy jasynda-aq Alena Solopova paýerlıftıngten Qazaqstan Respýblıkasynyń sport sheberi, ulttyq sanattaǵy tóreshi, Azııanyń tórt dúrkin, Qazaqstannyń on dúrkin chempıony bolǵan. Birikken Arab Ámirliginde, Mońǵolııada, ózge de birqatar shetelde óner kórsetken. О́tken jyly oqýdaǵy jáne sporttaǵy jetistikteri úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti qorynyń shákirtaqysyna ıe bolypty. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan «Júz jańa esim» jobasyna qatysqan.
KО́KShETAÝ