Keremet kórinis: kıiz úıler qatar túzegen, samaýrynnyń býy burqyrap, qazan-qazan et asylyp jatyr. Asyr salyp oıyn qyzyǵyna berilgen bala-shaǵa, as qamymen zyr júgirgen qyz-kelinshekter, kók maısaǵa jaıǵasqan qarttar...
Ár aýyl – shejire. Máselen, Ertis ózeni jaǵasyndaǵy osy Yntymaq- Qaraqudyq-Qaraótkel aýyldarynda bes qajy, jeti áýlıe ómir súrgen eken. Qyzylaǵash bolystyǵy osy jerde bolsa kerek. Ertistiń Kereký óńirine ıslam dinin taratýshylardyń biri Beısenbaı qajy osy Qaraótkelde týǵan. Aýylǵa kireberis burylysta urpaǵy eske alyp, ótken-ketken jolaýshy bilip júrsin degen nıetpen Ábýqojalar áýleti ornatqan qulpytas tur.
Keremet kórinis: kıiz úıler qatar túzegen, samaýrynnyń býy burqyrap, qazan-qazan et asylyp jatyr. Asyr salyp oıyn qyzyǵyna berilgen bala-shaǵa, as qamymen zyr júgirgen qyz-kelinshekter, kók maısaǵa jaıǵasqan qarttar...
Ár aýyl – shejire. Máselen, Ertis ózeni jaǵasyndaǵy osy Yntymaq- Qaraqudyq-Qaraótkel aýyldarynda bes qajy, jeti áýlıe ómir súrgen eken. Qyzylaǵash bolystyǵy osy jerde bolsa kerek. Ertistiń Kereký óńirine ıslam dinin taratýshylardyń biri Beısenbaı qajy osy Qaraótkelde týǵan. Aýylǵa kireberis burylysta urpaǵy eske alyp, ótken-ketken jolaýshy bilip júrsin degen nıetpen Ábýqojalar áýleti ornatqan qulpytas tur.
Kónekóz aqsaqaldardyń aıtýynsha, osy jerde Qanjyǵaly rýy Abyz, Shomaqtyń uldary Boqty, Dobaldan taraıtyn bir qaýym el turypty. Urpaq jalǵasýda. Aýyl-el ótkenniń shejireli jolyn saqtap óz ornynda otyr. Qaraótkel aýylynda Boqtynyń toǵyz áıelinen týǵan áýlet úbirli-shúbirli urpaq taratyp osy kúnge jetse, Yntymaqta Dobaldyń urpaqtary máýeli báıterekteı qanat jaıǵan kórinedi. Aqsaqaldar Beısenbaı qajyny eske alǵanda Satybaldy degen baıdyń oǵan jasaǵan jaqsylyǵyn aıtýdy umytpaıdy. Satybaldy Baıtilestiń 8 jasar uly Beısenbaıdy Sibirdegi Baraba qalasyndaǵy medresege ózi aparyp oqýǵa túsiredi. Beısenbaı oqýyn aıaqtap elge oralǵanda ony Satybaldy baı qarsy alyp, Qaraótkel aýylynda medrese saldyryp beredi. Sol bir kezderi salynǵan meshitti kózi kórgen Ákram aǵaı da asqa kelipti. Qazir sol meshit turǵan jerde elge oralǵan oralman otbasy turady eken. Beısenbaı aýyldardan shákirtter jınap, olarǵa sabaq beredi, emshilikpen de aınalysady. Keıin Satybaldy baıdyń qoldaýymen qajylyqqa barady.
Beısenbaı atanyń sońynda qalǵan urpaqtary Ikrám Qapjaparuly, Hamza Zeınishuly, Ǵaly Zeınelǵabıdenuly, Murat qajy Zeınishuly bas qosty. Kesene turǵyzý, ótkenge ıman keltirý bastamasyn eldiń azamattary Ábýqojalar áýleti, Jumabek Hamzın, Abyzbaı Adamuly, Amantaı Mýsın, Maıda Kókenqyzy qoldap, demeýshilik kórsetipti. Keseneniń qurylysyn Baıanaýyldaǵy Máshhúr Júsip, Aqkól-Jaıylmadaǵy Isabek ıshan kesenelerin turǵyzǵan «Qazaqstan elektrolızi» AQ zaýytynyń vıse-prezıdenti Jumabek Hamzın bastaǵan jigitter júrgizdi. Al, kesene boı kóterip, aýyl zıratynyń mańaıyn qorshalyp qalypqa túsken soń Beısenbaı qajynyń urpaqtary dástúrge saı As berýge eldi jınady. Qajynyń kózin kórgen, ol kisiden em-dom alǵan, búginde jasy toqsannyń ústine erkin shyqqan Qıdan aqsaqal ótken kúnderden kóp áńgime shertti.
– Babalar basyna kesene kóterip, As berýdegi maqsatymyz – ótkenniń jolyn búgingi urpaq, jastar, ósip kele jatqan ul-qyzdar bilsin, jalǵastyrsyn degen oı. Tarıhty ǵalymdar jazǵanymen, qarapaıym aýyldyń shejireli aqsaqaldarynan tyńdaǵan da bir ǵanıbet. Aýyl tarıhy jaıly kitap shyǵaryp edik, bári tarap ketti. Osydan-aq jurttyń tarıhqa shóldep júrgenin kóresiń, – deıdi Hamza Zeınishuly aǵamyz.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy,
Ertis aýdany.