Qarjyny baqylaýdyń qyrlary kóp

Keshe Astanada Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń HIII sessııasy bolyp ótti.

Sessııany ashqan Qazaqstan Respýb­lı­kasy Esep komıtetiniń tóraǵasy Aslan Mýsın Dostastyq elderindegi áleýmettik-ekonomıkalyq turaqty damýdy qamtamasyz etý isinde memlekettik qarjy baqylaý organdarynyń erekshe ról atqaratyndyǵyn atap ótti.

Keshe Astanada Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń HIII sessııasy bolyp ótti.

Sessııany ashqan Qazaqstan Respýb­lı­kasy Esep komıtetiniń tóraǵasy Aslan Mýsın Dostastyq elderindegi áleýmettik-ekonomıkalyq turaqty damýdy qamtamasyz etý isinde memlekettik qarjy baqylaý organdarynyń erekshe ról atqaratyndyǵyn atap ótti.

Sessııada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jıynǵa qatysýshylarǵa arnaǵan quttyqtaý sózin Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Kárim Másimov oqyp berdi. Elbasy ózi­niń quttyqtaý hatynda TMD elderi Jo­ǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylarynyń turaqty ótip kele jat­qan bul otyrystary qazirgi zamanǵy qaýip-qaterlerge qarsy turýdyń biryńǵaı ádis-tásilderin ázirleý men memlekettik qarjy baqylaý júıesin jetildirý máselesi jóninde tájirıbe almasýdyń bedeldi alańyna aınalyp kele jatqandyǵyn atap kórsetken. Sonymen qatar, osy sessııanyń kún tártibine qoıylǵan máselege qatysty qazirgi ýaqytta álem halyqtary sanynyń jedel ósýi men tabıǵı resýrstardyń azaıýy jáne basqa da qaýip-qaterler jahan­dyq deńgeıde azyq-túlik qaýipsizdigi prob­lemasynyń kúsheıe túsýine yqpal etip otyr­ǵandyǵyn, mundaı jaǵdaıda aýyl sharýa­shylyǵy salasyn damytýǵa bólinetin mem­lekettik resýrs­tardy tıimdi paıdalaný isiniń ózekti bola túskendigin jetkizgen. Osyǵan baılanys­ty osy basqosýdyń barysynda onyń kún tártibine qatysty máseleniń sheshimin ázirleý isinde progressıvti ádis-tásilderge ıek artylatyndyǵyna senim bildirgen.

Elbasynyń quttyqtaý hatyn oqyp bergennen keıin otyrysty júrgizip otyrǵan Aslan Mýsın Qazaqstan Prezıdentiniń aýyl sharýashylyǵyn damytý isine turaqty túrde nazar aýdaratyndyǵyn aıta kele, sessııa jumysyna kórsetken yqylasy úshin basqosýǵa qatysýshylar atynan úlken alǵysyn bildirdi. Sondaı-aq, osyndaı quttyqtaýlar Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Serik Ahmetovten, Par­lament Senaty men Májilisiniń tóra­ǵa­lary Qaırat Mámı men Nurlan Nyǵma­týlınnen kelip túskendigin jetkizdi.

Otyrys barysynda Tájikstan Respýb­lı­kasy Esep palatasynyń tóraǵasy Dıl­mýrod Davlatovtyń ózin TMD elderi Joǵa­ry qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń quramyna qabyldaý jónindegi ótinishi qaralyp, ol osy keńes quramyna ótkizildi.

Munan keıin TMD elderi Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń HII jáne HIII sessııalary aralyǵyndaǵy qyzmeti týraly esepti baıandamany Qyrǵyz Respýblıkasy Esep palatasynyń tóraıymy Elmıra Ibraımova jasady. Ol óz sózinde álemniń qaı óńirinde bolmasyn qazirgi ýaqyttarda ómirdiń alǵa tosqan qaýip-qaterlerine birigip jaýap berý úshin ıntegrasııalyq úderisterdiń údeı túskendigin atap ótip, sonyń jarqyn bir mysaly retinde TMD aıasynda EýrAzEQ-tyń jáne Keden Odaǵynyń qurylyp, tıimdi jumys istep kele jatqandyǵyn alǵa tartty. Endeshe, TMD aıasyndaǵy elderdiń joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylarynyń bir keńes aıasynda birigip, ózara tájirıbe almasýy, biryńǵaı is-áreket sharalaryn úılestirýge umtylýy zaman aǵymynan týyp otyrǵan jaıt. Osy jaǵdaıdy sóz ete otyryp, Elmıra Ibraımova eki sessııa aralyǵynda júrgizilgen jumystardy baıan­dap berdi. Ol óz sóziniń sońynda TMD elderi Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesine tóraǵalyq ókilettigin jáne onyń sımvoldyq belgisin Qazaqstan Respýblıkasy Esep komıtetiniń tóraǵasy Aslan Mýsınge tapsyrdy.

Keńes otyrysynda kún tártibinde qaralǵan másele – aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerge qoldaý boıynsha bólingen qarjynyń oryndalýyna aýdıt júrgizýdegi TMD elderi joǵary qarjylyq baqylaý organdarynyń róli men orny týraly birneshe baıandamalar tyńdaldy. Bul rette eń áýelgi sózdi Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov alyp, elimizdiń agrosektoryndaǵy memlekettik qoldaý sharalarynyń tıimdiligi men osy salaǵa bólingen qarjylardyń paıdalany­lýy jóninde aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵyn mem­lekettik qarjylaı qoldaý kó lemi jyldan-jylǵa artyp keledi. Bul maqsatqa memleket úsh trıllıon teńgeni nemese 20 mıllıard dollardy jumsap otyr. Bul qarjynyń basym bóligi aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerge sýbsıdııa túrinde bólinedi.

Qazaqstan agrosektoryna memleket tarapynan bolyp jatqan júıeli qoldaý men qamqorlyqtyń nátıjesinde salanyń aýqymy men ónim kólemi jyldan-jylǵa arta túsýde. Qazirgi kúni Qazaqstan astyq pen un óndirip satýdan álemdegi kóshbasshy elderdiń qataryna qosylyp otyr. Endi mal sharýashylyǵyn damytý isi ekpindi túrde qolǵa alynýda. Mal sharýashylyǵynda asyl tuqymdy mal basyn arttyrýdan bas­tap, taýarly ónimder óndirýde iri jobalar júzege asýda. Osy isterdiń barlyǵynda memleket qamqorlyǵy aıqyn sezilýde.

Munan keıin Asyljan Mamytbekov aýyl sharýashylyǵyna bólingen qarjylardyń tıimdi ıgerilýine qatysty áńgime qozǵap, qarjynyń jumsalýy memlekettik organdar, sonyń ishinde Esep komıtetiniń tarapynan qatań baqylaýǵa alynatyndyǵyn atap kórsetti. Esep komıteti ár tekseristen keıin atalǵan máselege qatysty tıisti nusqaýlaryn jasaıdy. Ol nusqaýlardyń oryndalýy turaqty baqylaýda ustalynady. Osyǵan sáıkes qazirgi kúni mınıstrliktiń ishki aýdıt jumystary da nyǵaıa túsýde. Osy maqsatta on segiz mamannan quralǵan turaqty top jumys isteıdi.

Munan keıin sessııa jumysyna qatysqan Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Reseı Federasııasy, Ýkraına elderiniń qarjy baqylaý organdarynyń basshylary Ishhan Zakarıan, Aleksandr Iаkobson, Elmıra Ibraımova, Serafım Ýrekıan, Sergeı Stepashın, Roman Magýta sóz alyp, óz elderinde atalǵan máselede atqarylyp jatqan jumystar jaıly baıandap berdi. Basqa da máseleler qaralyp, keńestiń sarapshylar tobynyń, jumys toptarynyń esepteri tyńdaldy.

Otyrys qorytyndysynda aýyl­sharýa­shylyq taýarlaryn óndirýshilerdi qoldaýǵa bólingen qarjylardy paıdalanýǵa aýdıt júrgizý isindegi TMD elderi joǵary qarjy baqylaý organdarynyń jumysy jóninde arnaıy qarar qabyldandy.

Sessııa barysynda ekijaqty kelisimder jasaldy. Onda Qazaqstannyń Esep komıtetiniń tóraǵasy A.Mýsın Armenııa, Moldova jáne Tájikstan respýblıkalary esep palatalary tóraǵalarymen kelisim-shartqa qol qoıdy. Aıtqandaı, sessııanyń kelesi jıynyn ótkerýge Moldova ótinish túsirip, ol biraýyzdan qoldaý tapty.

Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń sessııasy sońynda baspasóz-máslıhaty bolyp ótti. Onda A.Mýsın bastaǵan esep palatalarynyń basshylary sessııanyń mán-mańyzy týraly aıtyp, talqylanǵan máselelerge taǵy bir ret toqtaldy. Sóıtip, kópshilikti tolǵandyryp júrgen saýaldarǵa jaýap berdi.

Alǵashqy suraq Reseı Federasııasy Esep palatasynyń tóraǵasy Sergeı Stepa­shınge qoıyldy. «Habar» agenttiginiń til­shisi osy keńesti qurýdaǵy basty maqsat týra­ly surady.

– Keńestiń qurylǵanyn qatysýshy elderdiń bári maquldady. О́z kezeginde bir-birimizben ár sessııada ashyq pikirlesip, kóptegen jumystarda tájirıbe almasyp otyrýymyz, ıgi shara retinde bárimizge de tıimdi bolyp tur. Munymen qatar, buryn bir shańyraqtyń astynda ómir súrgen, keıin táýelsizdik alǵan elderdiń bárinde de bıýdjettik jáne qarjylyq máseleler óte kóp. Solardy áriptestermen birlese otyryp talqylasaq, tıimdi sheshimderin tapsaq, bul ortaq is bolyp shyǵady. Osy turǵydan qarasaq, keńesti qurýdaǵy basty maqsat – memlekettik qarjynyń ıgerilýin baqylap, onyń durys oryndalý tetigin birge otyryp qarastyrý, – dedi Sergeı Stepashın.

Ýkraına Esep palatasynyń tóraǵasy Roman Magýta, osyndaı úlken kólemde sessııa uıymdastyryp, ony joǵary dárejede ótkizgen qazaqstandyq áriptesterine alǵysyn aıtty. Sóıtip, keńestiń aýdıt júrgizýdegi tıimdiligi men tájirıbe almasýlary sala mamandaryna kóp paıdasyn tıgizetinin jetkizdi. Ol qarjy baqylaý organdary qyzmetkerleriniń bilim-biligin kóterip, jumysyn kásibı atqarýyna kómektesedi, dedi.

Kelesi saýaldy «Qazaqstan» ulttyq tele­arna­synyń tilshisi Qazaqstan Esep komıte­tiniń tóraǵasy A.Mýsınge qoıdy. Teletilshini tolǵandyrǵan saýal, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń Joǵary qarjylyq baqylaý organdary basshylary keńesiniń tizginin jańa ǵana alǵan Qazaqstannyń jaýapkershiligi týraly boldy.

Mundaı úlken keńesti basqarý isindegi jaýapkershilik óte zor ekenin jaqsy bilemiz. Ár eldiń eń joǵary qarjy baqylaý organdary keńesin basqarý árıne, ońaı emes. Desek te, Qazaqstan bul turǵydaǵy qyzmetin tııanaqty atqaryp shyǵýǵa barlyq bilim-biligin jumsaıdy. Eń bastysy, búgin osynda jasalǵan josparlardy júzege asyrýǵa qatty mán beremiz. Ár isti ár iptesterimizben aqyldasa otyryp atqarsaq, túıindi máseleler óz júıesin tabady, dep qorytty sózin A.Mýsın.

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshisi buǵan deıin atalǵan keńeske bir jyl boıy tóraǵalyq etken Qyrǵyz Respýblıkasy Esep palatasynyń tóraıymy Elmı­ra Ibraımovadan búgingi jıyn qory­tyn­dysynda qabyldanǵan mańyzdy sheshimder týraly surady.

– Búgingi jıyndaǵy eń mańyzdy she­shim, keńes tóraǵalyǵynyń Qazaqstanǵa ótkizilgendigi dep oılaımyn. Munymen qatar, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy taýar óndirýshilerdi qoldaý, demeý boıynsha mańyzdy qarar qabyldandy. Sondaı-aq, budan bylaıǵy baılanysty áli de damyta túsýge kelistik. Osy syndy óte salmaqty birqatar sharalar atqaryldy. Onyń jemisin aldaǵy ýaqytta kóremiz degen úmittemin, – dep jaýap berdi ol.

Osymen TMD-ǵa múshe elder joǵary qarjy baqylaý organdary basshylary keńesiniń HIII sessııasy óz jumysyn aıaqtady.

SuńǵatÁLIPBAI,

NurbaıELMURATOV,

«EgemenQazaqstan».