Prezıdenttik bılik – barlyq jetistiktiń negizi

Prezıdenttik ınstıtýttyń qalyp­­tasýy men jumys isteýin talqylaý, Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaev­tyń tarıhı ró­lin tal­daýdy maqsat etken konfe­ren­sııa Tuń­ǵysh Prezıdent – Elba­sy qory, Kons­tı­tý­sııalyq Keńes, Sorbon­na-Qazaqstan ıns­tıtý­ty, Abaı atyn­daǵy QazUPÝ, Bilim jáne ǵylym mı­nıstrligi Mem­leket tarıhy ınstı­týtynyń uıymdas­tyrýymen ótti.

Ǵylymı-praktıkalyq kon­fe­rensııaǵa Tuńǵysh Prezıdent – El­basy Keńsesiniń basshysy Mahmut Qasym­bekov, Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasy Qaırat Mámı, Ádilet mınıstri Marat Beketaev, Fran­­sııa Res­pýblıkasynyń Qazaq­­standaǵy Tó­tenshe jáne ókiletti elshisi Fılıpp Mar­tıne, EQYU Baǵdarlamalyq keń­se­siniń basshysy Derd Sabo, Eýropa Keńesiniń Venesııa komıssııasynyń prezdıenti Djannı Býkıkkıo, Reseı Federasııasy Úkimetiniń ja­nyn­daǵy Zańgerlik jáne salys­tyrmaly quqyqtaný ınstı­tý­ty­nyń dırektory, RF RǴA prezı­denti, RF RǴA Eýropa keńesiniń Vene­sııa komıssııasynyń múshesi Ta­lııa Habrıeva qatysty. Sonymen qa­tar onlaın konferensııa tyń­daý­shy­la­rynyń qatarynda Qazaqstan jáne sheteldik ǵalymdar, tarıhshylar, saıasattanýshylar, quqyq­tanýshylar, JOO men kolledj basshylary, magıstranttar, doktoranttar, mektep muǵalimderi, BAQ ókilderi de boldy. 

Elbasy qorynyń atqarýshy dırektory Qanat Jumabaev óziniń qut­tyq­taý sózinde Nursultan Nazarbaev­­tyń Qazaqstannyń damýyn­daǵy basty rólin atap ótti. «Qazaq­­stannyń Tuńǵysh Prezı­denti re­for­m­a­­larynyń negizgi ózegi Qazaq­stan Respýblıkasynyń úde­meli da­mýyn­daǵy jan-jaqty oılasty­rylǵan stra­tegııaǵa ári kóregen saıasatqa negiz­delgen. Ony sátti jú­zege asyrý ha­lyq­aralyq qo­ǵam­das­tyqta óziniń laıyqty or­ny bar saıası jáne ekonomıkalyq tur­ǵy­dan táýelsiz, derbes, egemendi memleket qurýǵa múmkindik berdi», dedi ol.

Konferensııaǵa qatysýshylar Qa­zaqstannyń prezıdenttik basqarý formasynyń qalyptasýy jáne damý jyldarynda memle­ket­tegi demo­kratııanyń tabysty qu­ry­lýyn, elde jańa saıası júıe­niń qabyl­danýyn, memlekettik ınstı­týt­tar­dyń ózara is-qımylyn, turaq­tyly­ǵy men tıim­diligin kúsheıtýdi qamta­masyz etýdegi eren eńbegin sóz etti.

Konstıtýsııalyq Keńestiń Tór­aǵasy Qaırat Mámı: «Qazirgi qolda­nystaǵy Konstıtýsııaǵa sáıkes, tejemeler men teńestirmeler júıesin paıdalana otyryp, zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıligi tar­maqtaryna bólý qaǵıdasy bar bıliktiń birtutastyǵyna negizdelgen túbegeıli jańa prezıdenttik basqarý formasy quryldy. Memlekettik basqarý tetigi qýatty ári turaqty bola tústi», dedi óz sózinde.

Eýropa Keńesiniń Venesııa komıs­sııasynyń tóraǵasy Djannı Býkıkkıo táýelsizdik jyldarynda Qazaqstanda bılik ınstıtýttarynyń naqty jumys isteýin qamtamasyz etýdiń mańyz­dy­lyǵyn atap ótti. «Qazaqstan júıesi pre­zıdenttik, atqarýshy jáne zań shyǵa­rýshy bılik degen tarmaqtarǵa negiz­deldi. Demokratııany kóksegen kez kelgen el úshin bılik bólinisin júrgizý ońaı emes. Al Qazaqstan bul eńbektiń sátti mysaly bola alady. Venesııa komıssııasy yntymaqtastyqty odan ári damytý úshin Qazaqstanmen jumys isteýge daıyn», dep túıindedi Dj. Býkıkkıo.

Amerıkalyq saıasattanýshy ári jýrnalıst, qaýipsizdik pen energetıka salasyndaǵy halyqaralyq qatynastar mamany Arıel Koen «Qazaqstandaǵy prezıdenttik bılik – eldegi barlyq jetistiktiń negizi» degen tujyrym jasady. «Qazaqstanda prezıdenttik bıliktiń ornaýy – eldiń qaryshtap damý jo­lyndaǵy mańyzdy qadam. Buǵan memle­kettiń saıası, ekonomıkalyq, memle­kettik jańǵyrýdaǵy jetistikteri dálel. Prezıdenttik bılikti júzege asyrý, Elbasynyń memlekettiń saıası baǵytyn paıymdaý – barlyq jetistiktiń, onyń ishinde adamı kapıtaldy damytý men elge ınvestısııa tartýdyń túp negizi», dedi ol.

Baıandamashylar Tuńǵysh Prezı­dent­tiń ekonomıkanyń damýy úshin quqyqtyq baza men jaǵdaı jasaýǵa, sheteldermen dostyq qarym-qatynas ornatýǵa baǵyttalǵan qyzmetiniń mańyzdylyǵyn, ultaralyq kelisim men beıbitshilik or­naǵan memleketti qalyptastyrýdaǵy rólin atap ótti. Konferensııa spıkerleri prezı­denttik ınstıtýtty júzege asyrý – respýblıkadaǵy qazirgi já­ne bola­shaqtaǵy áleýmettik-ekono­mı­kalyq ózge­rister úshin berik irgetas boldy degen ortaq pikirge keldi.

 * * *

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ult­tyq ýnıversıteti men M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıver­sıtetiniń uıymdastyrýymen «Eýrazııa­lyq ıntegrasııa – Nursultan Nazarbaev­tyń tarıhı bastamasy» taqyrybynda telekópir ótti.

Onlaın rejimdegi telekópirge Qazaq­stan men Reseıdiń ǵalymdary, zertteý­shileri jáne sarapshylar qaýymy qatysty. Jıyndy EUÝ rektory, akademık Erlan Sydyqov ashyp, keler urpaq N.Nazarbaevtyń rólin tereń uǵynyp, zerdeleıtinine toqtaldy.

«Eýrazııalyq ıntegrasııa ıdeıasy al­ǵash ret osydan 26 jyl buryn kóte­ril­geni belgili. Sol ýaqyttan beri ol ózek­tiligin joıǵan emes. Tipti onyń túpki má­nine degen qyzyǵýshylyq artyp kele jatyr. Táýelsiz Qazaqstannyń barlyq je­tis­tikteri memleketimizdiń Tuńǵysh Pre­zı­den­timen tikeleı baılanysty eken­digi sózsiz», dedi ýnıversıtet rektory.

E.Sydyqovtyń aıtýynsha, barlyq jahan­dyq jáne óńirlik daǵdarysqa qaramastan Elba­sy búginde óziniń tarıhı mıssııasyn sátti oryndap, Qazaqstannyń birligin, turaq­ty­lyǵyn jáne damýyn qamtamasyz etip otyr.

«Keler urpaqqa Nursultan Nazar­baev­tyń Elbasy retindegi rólin zerdelep, uǵyna túsýge týra keledi. Elbasy­nyń reformatorlyq qyzmetin tarıhı turǵyda baǵalaý qajet», dedi E.Sydyqov.

Sonymen qatar búginde barsha álem jahandyq aýqymdaǵy problemalarmen betpe-bet kelip otyrǵanyna nazar aýdardy. «Yntymaqtastyqtyń birlesken qadamy ǵana jahandyq apattarǵa qarsy turýdyń, joǵary damyǵan zııatkerlik qo­ǵamǵa jetýdiń joly ekendigin ómirdiń ózi dáleldep otyr», dedi ol.

Budan keıin sóz alǵan M.Lomonosov atyndaǵy MMÝ Qazaqstan fılıalynyń dırektory, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory Aleksandr Sıdorovıch Eýra­zııa­lyq yntymaqtastyq Elbasynyń ómirlik ıdeıasy ekenin jetkizdi.

«Nursultan Ábishuly úshin Eýra­zııalyq ıntegrasııa ıdeıasy – ómirlik ishki ıdeıasy. Elbasynyń Eýrazııa ýnıver­sıtetteri qaýymdastyǵynyń sezinde sóılegen sózine kýá boldyq. Dál sol oqıǵa barysynda Nursultan Ábishuly 10 mınýt boıy zalda tik turyp, eýrazııalyq birlikke qatysty eń qazynaly oılarymen bólisken edi. Zalda dostastyqtyń barlyq elinen kelgen 100 rektor otyrdy», dep eske aldy A.Sıdorovıch.

Atalǵan jıynnyń mańyzyna toq­talǵan A.Sıdorovıch sol kezdesý bel­­­gi­lengen ýaqyttan da uzaqqa sozyl­ǵa­nyn, qatysýshylar Elbasynyń ıdeıa­syn ys­tyq yqylaspen qabyldaǵanyn jetkizdi.

«Suraqtar talqylanǵan sátte bul kezdesý 30 mınýttyń ishinde aıaqtalady dep boljanǵan edi. Alaıda Nursultan Ábishuly taǵy da jarty saǵat sóılep, bul yntymaqtastyqtyń damıtynyna nyq senimdi ekenin jan-jaqty túsindirip berdi. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti eýrazııalyq yntymaqtastyq ıdeıasyna jan-tánimen berilgen. Bul ıdeıanyń artynda aýqymy úlken prosester, aýqym­dy oılar men jańa dúnıetanym jatyr», dedi ol.

Sondaı-aq telekópir barysynda EUÝ QHA kafedrasynyń meńgerýshisi Anato­lıı Bashmakov, Reseı saıasatkerleri uıymy­nyń atqarýshy dırektory Igor Kýzne­sov, Qazaqstan strategııalyq zert­­teýler or­ta­lyǵy­nyń bas ǵyly­mı mamany Vıacheslav Dodonov, Eýra­zııalyq ıntegrasııa ınstıtý­ty­nyń kommýnıkatıvti is-sharalar ortaly­ǵy­nyń basshysy Arman Eshmuratov, osy ınstıtýttyń ǵylymı zertteýler men saraptaý ortalyǵynyń basshysy Qazybek Maıgeldınov jáne basqa da sarapshylar sóz sóıledi.

Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti men M.Lo­mo­nosov atyndaǵy Máskeý memle­kettik ýnıver­sıtetiniń Qazaqstandaǵy fı­lıaly birlesip uıymdastyrǵan tele­kópir barysynda Eýraz­ııalyq ınte­gra­sııanyń tujyrymdamalyq máse­leleri, odaq memleketteriniń bilimi men eko­nomıkalyq ósimi arasyndaǵy ózara baılanys, ǵylym men zamanaýı ın­no­vasııalyq tehnologııalardy damytý, eýrazııalyq ekonomıka jáne mádenı yntymaqtastyq vektorlary talqylandy.

Svetlana ǴALYMJANQYZY,

Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan»