Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov jaqynda ótken vedomstvonyń apparattyq keńesinde qyrkúıekke deıin jańa oqý jylynyń vıdeosabaqtaryn túsire berýdi tapsyrdy. Iá, bul ispen mınıstrlik janyndaǵy tıisti akademııa aınalysa jatar. Biraq bizdi tolǵandyratyny – tótenshe toqsan osymen aıaqtalýy múmkin be? Mınıstr qyrkúıektegi sharýany aldyn ala oılastyryp otyr, al jańa oqý jylynan buryn turǵan mańyzdy másele – aldaǵy maýsymda ótetin UBT qalaı bolmaq?
Onlaın ótinim 10 mamyr aıaqtalady
Angelına Melnıkova bıyl Qostanaı oblysynyń Keńaral aýylyndaǵy orta mektepti bitiredi. Qazirgi tańda UBT-ǵa qyzý daıyndyq ústinde. Ol jaqynda UBT-ǵa ótinishin ótkizdi. Angelına ótinishin burynǵy mektep túlekterindeı dástúrli túrde emes, úıde ári telefonmen-aq tapsyryp qoıdy. О́ıtkeni jańa tártip solaı. «Biz Ulttyq testileý ortalyǵynyń saıtyna kirip, ótinish toltyrý batyrmasyn bastyq. Kóp qujat ta suralmaıdy eken, jeke kýáligimdi vıdeoqońyraýmen baılanysqan operatorǵa kameradan kórsettim. Al ótinishtiń tólemaqysyn bankomat arqyly jiberdik. О́te yńǵaıly», deıdi Angelına.
Iá, bıylǵy UBT burynǵydan ózgerek bolyp tur. Ony ótinish tapsyrý túriniń ózgergeninen-aq baıqaýǵa bolady. Ulttyq biryńǵaı testileýge qatysý úshin ótinishter onlaın qabyldanyp jatyr. Ulttyq testileý ortalyǵynyń (UTO) dırektory Dıdar Smaǵulov: «Biz ótinishterdi onlaın qabyldaýdy ótken jyldan bastadyq. Degenmen elimizdegi oryn alǵan tótenshe jaǵdaı bul baǵyttaǵy jumysymyzdy tezdetti desek bolady. UTO UBT-ǵa qatysatyndardan birde-bir qujatty talap etpeýdiń joldaryn izdestirip, ony qanatqaqty joba retinde ázirledi. Sonyń biri – Digital ID qosymshasy arqyly onlaın túrde sıfrlyq sáıkestendirýden ótý. Iаǵnı tólqujaty men bet-álpetin joǵaryda atalǵan qosymsha arqyly onlaın túrde sáıkestendirýden ótkizý qajet. Qańtar aıynda qanatqaqty joba jaqsy nátıje kórsetip, 700-ge jýyq, al naýryz aıyndaǵy UBT-ǵa 7 myńnan asa ótinish onlaın túrde qabyldandy», dedi.
Maýsymdaǵy UBT-ǵa onlaın ótinishter 10 mamyr saǵat 23:59-ǵa deıin ent2020.testcenter.kz saıtynda qabyldanady. Talapkerler ótinishti tapsyrý úshin bir nárseni eskergeni jón: 18 jasqa tolmaǵan tulǵalardyń derbes derekterin jınaýǵa jáne óńdeýge kelisimdi olardyń zańdy ókilderi beredi. Eger ótinish berýshi tehnıkalyq aqaýlarǵa kezikse, UTO-nyń 8 8000 80 71 77 nómiri boıynsha Call-ortalyǵyna habarlasyp, kómek suraı alady. Sonymen qatar info@testcenter.kz qoldaý qyzmeti arqyly hat joldaýǵa bolady. Qosa keteıik, UBT-ǵa ótinishti bıylǵy jáne ótken jyldardaǵy mektep bitirýshileri, kolledj túlekteri, sondaı-aq Qazaqstan azamaty bolmaǵanymen ulty qazaq tulǵalar, bilim berý uıymyn shetelde aıaqtaǵan azamattar tapsyra alady.
Osy oraıda «UBT-ǵa tólemdi qalaı jasaýǵa bolady?» degen suraq týatyny zańdy. Tólemniń eki túri qarastyrylǵan: Kaspi qosymshasy nemese basqa bankterdiń kartasy arqyly. «Eger siz tólemdi saıttaǵy tirkeýge deıin jasasańyz, onda tólem túbirtegin JOO-daǵy tehnıkalyq hatshylarǵa tapsyrasyz. Tólem qabyldanady. Tólem 2242 teńgeni quraıdy», deıdi UTO.
Bıylǵy IV toqsan baǵdarlamasynan suraq bolmaıdy
UBT suraqtary mektep baǵdarlamasynyń sheńberinde meńgeriletin negizgi taqyryptardy qamtıtyny belgili. Biraq UTO jaqynda 2020 jylǵy UBT-da paıdalanylatyn suraqtarda IV toqsan baǵdarlamasynyń bolmaıtynyn málimdedi. Kóp adam «Bul da tótenshe toqsannan týǵan tártip» eken dep oı túıýi múmkin. Biraq UTO mundaı sheshimge kelýdiń sebebin bitirýshi synypty sońǵy toqsanda negizinen burynǵy ótkenderdi qaıtalaıtynymen jáne jańa taqyryptardyń tym az ekenimen baılanystyrdy.
UTO-nyń dırektory D.Smaǵulov osyndaı qadam jasamas buryn mamandardyń test tapsyrmalary mazmunyn egjeı-tegjeıli taldaǵanyn aıtady. «Biz qashyqtan oqýǵa kóshý UBT-ǵa daıyndyq jaǵdaıyna áser etpeıdi dep esepteımiz, onyń ústine UBT suraqtary tórtinshi toqsannyń taqyryptaryn emes, jalpy mektep baǵdarlamasyn qamtıdy. Aıtpaqshy sońǵy jyldary faktologııalyq materıaldy jattaý men este saqtaýǵa emes, fýnksıonaldyq saýattylyqqa baılanysty suraqtardyń úlesi artyp keledi», dedi ol. Sondyqtan talapkerlerge suraqtardy jattaýdan góri mektep baǵdarlamasyndaǵy negizgi taqyryptardy qaıtalap jattyqqan jón sekildi.
UBT synaǵyn tegin tapsyryp jatyr
Byltyrdan bastap UBT-ny 1 oqý jylynyń ishinde 4 ret tapsyrýǵa múmkindik berildi. Bul da úmitkerlerdi psıhologııalyq kúızeliske túsýden saqtap, birneshe márte tapsyrý arqyly testileýge boıyn úıretý maqsatynda qarastyrylǵan bolatyn. Ári buǵan deıin UBT synaǵyn tapsyrý aqyly, ıaǵnı 260 teńge turatyn. Endi talapkerler ony onlaın rejimde tegin tapsyra alady.
Naýryzdaǵy UBT synaǵy pandemııa problemasyna baılanysty keıinge qaldyrylǵanda UTO-nyń dırektory D.Smaǵulov: «117 myń túlekke arnalǵan jaqsy jańalyq: testcenter.kz saıtymyzda UBT-nyń onlaın baıqaý synaqtaryn tegin ettik. Buǵan qosa, testter bazasyn maksımaldy túrde jańartyp, ár pánnen 70 biregeı nusqa engizdik», dep súıinshilegen edi. Mine, qazirgi tańda ortalyqtyń málimdeýinshe, oqýshylar synama testilerin belsendi paıdalanyp otyr.
Aıtpaqshy talapkerler keıinge shegerilgen naýryzdaǵy UBT-nyń qashan ótkiziletinin bilýge asyǵyp júr. Bul suraqqa Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov: «Naýryzdaǵy UBT-ny mamyrdyń sońyna qoıýymyz múmkin. Biraq bul da eldegi jaǵdaıdyń ońalýyna tikeleı baılanysty. Al eger pandemııa problemasy ózekti bolyp qala berse, ınfeksııa órship tursa, onda maýsymdaǵy negizgi UBT-dan óte almaı qalǵan talapkerler úshin tamyzda uıymdastyramyz. Bul olarǵa elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń aqyly bólimine túsý úshin taǵy da test tapsyrýǵa múmkindik beredi», dep jaýap berdi.
Qaýipsizdik qalaı bolmaq?
Biz qaýipsizdik dep pandemııa kezinde test tapsyrý jaıyn sóz etip otyrmyz. О́ıtkeni qandaı jaǵdaı bolsyn, mınıstrlik maýsymdaǵy negizgi UBT-nyń keıinge shegerilmeıtinin habarlady. Ortalyq basshysy D.Smaǵulov karantın alynbasa, maýsymdaǵy UBT-ny ótkizýdiń balama nusqasy ázirlenip jatqanyn jetkizdi. Bul qandaı nusqa? «Biz mundaı jaǵdaıda balalardyń arasynda 2 metrlik araqashyqtyqty ustanamyz. Oǵan qosa maskanyń, sanıtaızerlerdiń, kvarstyń, tazartý jumystarynyń, termobaqylaý syndy qaýipsizdik sharalaryna basa nazar aýdaramyz. Jaǵdaı ýshyǵatyn bolsa, odan da kóp araqashyqtyqty uıymdastyramyz», dedi UTO-nyń basshysy.
Osy rette ata-analar da tosyn testileý talaptaryn, ondaǵy pandemııany órshitýdiń aldyn alý sharalaryn saqtaýdy otbasynda balaǵa da keńinen túsindirýi kerek-aq. Sebebi jyldaǵy UBT-dan kirý kezeginiń syǵylysqan jaıdaıda ótetinin, birin-biri ıterisip, ǵımaratqa enteleıtinin, qanshama myń talapkerlerge ata-analardyń qosylyp adam qataryn kóbeıtetinin kórip júrmiz. Sol sebepti ata-analardyń túsinistigi jáne balalaryna mán-jaıdy túsindirýi asa mańyzdy.
«Tótenshe» testileý – jańa múmkindik
Bıylǵy tótenshe jaǵdaı 2020 jylǵy talapkerlerge jańa múmkindikterdi syılap otyr. Máselen, sońǵy synyp oqýshylary bıyl keshendi attestattaý emtıhandarynan bosatyldy. Iаǵnı attestatqa pánder boıynsha jyldyq qorytyndy baǵalary qoıylady. Munyń ózi – múmkindik. Sebebi keshendi emtıhan tapsyrý da oqýshyǵa salmaq salady, oıyn bóledi. Demek, olardyń bir júgi jeńildedi. Oǵan tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty joǵaryda jazǵan testileý synaǵyn tegin tapsyrýǵa berilgen múmkindikti qosyńyz. Alańdap júrip oqyǵan IV toqsan baǵdarlamasynan UBT-da suraqtardyń kelmeıtini taǵy bar. Buǵan qosa jyldaǵy qalyptasqan,talapkerler úırengen testileýdiń formaty ózgergen joq. Sondyqtan talapkerler jańa múmkindikterge toly tótenshe jaǵdaıdaǵy testileýge daıyndyqta laıyqty nátıjege qol jetkizedi dep senemiz.