Jambyl oblysynda jerdi tıimdi paıdalaný jáne ıgerilmeı jatqan jerlerdi aýylsharýashylyq aınalymyna qaıtarý búginde basty máseleniń biri.
Bul oraıda alǵash ret Merki aýdanynda jer máselesi men esirtki quraldarynyń zańsyz aınalymyna qarsy kúrestiń tıimdiligi jóninde keńes ótti. Atalǵan keńeske Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev pen oblys prokýrory Nurǵalym Ábdirov tóraǵalyq etti. Sondaı-aq jıynǵa oblystyq sottyń tóraǵasy Erbol Ahmetjanov, Ulttyq qaýipsizdik komıteti oblys boıynsha departamentiniń bastyǵy Marat Irmenov jáne polısııa departamentiniń bastyǵy Janat Súleımenov qatysty.
Otyrys barysynda jergilikti atqarýshy jáne ýákiletti organdardyń paıdalanýsyz jatqan jer telimderi memleketke qaıtarý boıynsha jumysy syn kótermeıtindigi týraly aıtyldy. Sonymen qatar, oblystyq prokýratýra óńirdegi paıdalanylmaı jatqan 2 myńnan astam jer telimderin anyqtaǵan. Olardyń kadastrlyq quny 3,7 mıllıard teńge, aýdany 350 myń gektar bolady. Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde kólemi 210 myń gektardy, kadastrlyq quny 1,9 mıllıard teńgeni quraıtyn 1000-nan astam jer telimderin ıgerý qamtamasyz etilgen. Igerilmegen jer aýmaqtarynyń tizilimi qurylyp, 383 jer paıdalanýshyǵa Qazaqstan Respýblıkasy Jer kodeksiniń 92-babyna sáıkes jer ýchaskelerin paıdalaný týraly nusqamalar taratylǵan.
Jıynda Berdibek Saparbaev paıdalanýsyz jatqan jerlerdi qaıtarý boıynsha barlyq is-sharalar jáne basqa da máseleler tek zańnamalyq negizde sheshilýi tıis ekenin, jer ınspeksııasynyń basty mindeti – jerdiń tıimdi paıdalanylýyn baqylaý ekenin jáne olardyń jumysy osyǵan sáıkes baǵalanatynyn aıtty. Sonymen qatar, jeke turǵyn úı qurylysyn júrgizý úshin jer telimderin berýde de birqatar máseleler bar bolyp shyqty. Maly joqtardyń jaıylymdyq jerlerdi jalǵa alýy da kezdesedi eken. Oblys prokýrory Nurǵalym Ábdirov óńirdegi sharýa qojalyqtardyń 55 paıyzy óz maldaryn tirkeýden ótkizbegenin atap ótti. Osy oraıda Baızaq, Jambyl jáne Qordaı aýdandarynyń ákimderi qoıylǵan saýaldarǵa beınebaılanys arqyly jaýap berdi. Sondaı-aq, Nurǵalym Ábdirov esirtki bıznesi qoǵamnyń damýyna edáýir keri áserin tıgizip, qylmys pen zorlyq-zombylyqtyń ósýine yqpal etetinin jetkizdi. Esirtkige táýeldilerdiń sany jyl saıyn kóbeıip keledi eken. Aǵymdaǵy jyly bul 5,3 paıyzǵa artyp otyr. Sol sııaqty jabaıy soranyń aýqymdy aýmaqta ósýi, esirtki quraldarynyń kontrabandasy men tranzıtiniń de asa ózektiligi aıtyldy. Bul oraıda oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Aslan Orazbekov eki eksperımenttik alqapta soraǵa qarsy jańa ýly hımıkattardy synap jatqandyqtaryn jetkizdi. Alaıda, keń kólemde paıdalaný úshin onyń adamdar men malǵa zııansyzdyǵy týraly ekologtar men sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmettiń qorytyndysy qajet eken. Sonymen qatar Merki aýdanynyń ákimi Meıirhan О́mirbekov bul oraıda jer jyrtýdyń tıimsizdigin slaıdttar arqyly kórsetip, qopsytylǵan aýmaqta quramynda esirtki bar shópter tipti qaýlap óse túsetinin aıtty.
Sondaı-aq jıyn barysynda atalǵan baǵyttaǵy ózge de kóptegen máseleler men kemshilikter talqylandy. Nátıjesinde jumysty júıeleı túsý úshin nashaqorlyq pen esirtki bıznesine qarsy kúres jónindegi óńirlik baǵdarlama qabyldanatyn boldy. Esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy is-qımyl boıynsha quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń, sondaı-aq basqa da múddeli oryndardyń arasynda birlesken sharalar ázirlenedi. Jaǵdaıdy túzetý úshin oblys prokýrory quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdarǵa qylmystyń aldyn-alý jáne oǵan qarsy kúres jónindegi jumysty uıymdastyrý barysyn qaıta qaraýdy tapsyrdy. Al, jergilikti atqarýshy jáne ýákiletti memlekettik organdarǵa jer salasyndaǵy zańdylyqty qamtamasyz etý boıynsha birqatar usynystar joldandy. «Jer resýrstaryn tıimdi paıdalaný máselesinde ákimdikter qoldanystaǵy zańnamaǵa súıene otyryp, óz oılary men usynystaryn ortaǵa salýy kerek. Ázirge ýaqyt bar kezde, jerdiń árbir shoǵyryn paıdalana otyryp, egis jumystaryn jalǵastyrý kerek. «Kóktemniń bir kúni – jylǵa azyq». Biz osyny umytpaǵanymyz abzal. Igerýsiz jatqan jerdi qaıtarý, «qyzyl syzyq» normalaryn buzý faktilerin anyqtaý jáne olardy joıý, jeke turǵyn úı qurylysyna arnalǵan ınjenerlik jelilerdi tartýǵa qamqorlyq tanytýdyń asa mańyzdy ekenin umytpańyzdar. Jaıylymdy paıdalanýǵa berer aldynda sharýashylyqtyń maly bar ekenine kóz jetkizip, belgilengen standartqa sáıkes aýdandy anyqtaý qajet. Esirtki bıznesine qarsy kúreste jaýapty qurylymdardyń birlese jumys isteýi áli de kemshin soǵýda. Esirtkiniń ásirese jastar arasynda taralýy – bizdiń ortaq qasiretimiz, sondyqtan ony birge jeńýge mindettimiz. Men atty patrýlder sanyn arttyrýdy qoldaımyn, «Kóknár 2020» operasııasy joǵary deńgeıde ótýi kerek. Esirtki daıyndaýǵa jáne taratýǵa qatań tosqaýyl qoıý qajet. Qyrǵyz Respýblıkasymen shekaradaǵy baqylaý-ótkizý pýnktteriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý talap etiledi», dedi Berdibek Saparbaev.
Jambyl oblysy