«Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ eń aldymen el ekonomıkasynyń naqty sektoryn qoldaýǵa baǵyttalǵan satyp alý tetikterin jetildirý boıynsha jumys júrgizip jatyr. Sonyń biri – Qor bastamasymen iske asyp jatqan ımportty almastyrý baǵdarlamasy jáne daǵdarys jaǵdaıyndaǵy «offteık-kelisimsharttar» mehanızmi. Qazaqstan ekonomıkasyn qalpyna keltirý jónindegi sharalar boıynsha onlaın baspasóz máslıhaty barysynda bul týraly Qor Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Álisher Pirmetov málimdedi.
– Satyp alý júıesi búginde kompanııalardyń aǵymdaǵy operasııalyq qyzmetiniń elementi ǵana emes. Qazirgi jaǵdaıda onyń róli edáýir artyp keledi Prezıdent atap ótkendeı, bul ekonomıkalyq belsendilikti qalpyna keltirýdiń quraly retinde qarastyrylady, – degen Álisher Pirmetov baǵdarlamanyń negizgi kezeńderine toqtaldy.
Ol Qordyń ımportty almastyrý baǵdarlamasynyń jáne daǵdarys jaǵdaıyndaǵy «offteık-kelisimsharttar» mehanızminiń tıimdiligin shyǵarýǵa josparlanǵan ónimderge uzaqmerzimdi tapsyrys berýdi qamtamasyz etetin qural retinde atap ótti. Qor kompanııalar tobynda turaqty suranysqa ıe, biraq elde óndirisi joq taýarlardyń pýlyn quraıdy.
Tóraǵa orynbasarynyń aıtýynsha, 2018 jyldan bastap satyp alý standartynda iske asyrylyp kele jatqan «offteık-kelisimsharttar» mehanızmi – bul otandyq kásipkerlerdiń damýyn josparlaǵan ımportty almastyratyn ónimderdi satyp alý boıynsha kompanııalardyń kepildendirilgen tapsyrys quraly. Sonymen qatar olar daǵdarys kezinde bıznesti damytýdyń eń jaqsy nusqasyna aınalǵan kelisimsharttardy bir jyldan astam merzimge alýǵa múmkindik beredi.
– Baǵdarlama 3 negizgi kezeńde júzege asyrylady. Birinshiden, biz turaqty jáne turaqty suranysqa ıe, biraq bizdiń elimizde óndirilmeıtin taýarlar pýlyn qalyptastyramyz. Búgingi tańda mundaı taýarlardyń tizimine jalpy kólemi 200 mlrd teńgeden asatyn 1200-den astam taýar kiredi. Budan soń arnaıy qurylǵan komıssııa bizdiń kásipkerlerdiń jańa, ımportty almastyratyn óndirister qurýdy usynatyn jobalaryn qarastyrady. Iаǵnı búginde bizdi bıznes emes, biz bıznesti izdeımiz, – dedi Álisher Pirmetov.
Baǵdarlama aıasynda 71 kompanııadan 110 joba qaraýǵa usynylǵan. Onyń ishinde mashına jasaý, hımııa jáne telekommýnıkasııa salalarynda 37 joba maquldanyp úlgergen. Jobalarǵa josparlanǵan ınvestısııa kólemi shamamen 218 mlrd teńge jáne shamamen 2 myń jańa jumys ornyn qurý qarastyrylyp otyrǵan kórinedi. Al qoldaý kórsetiletin jobalar úshin Qordyń enshiles uıymdarymen «offteık-kelisim-sharttar» jasalady.
– Búginde 22 mlrd teńgege 35 kelisimshart jasaldy, onyń 5-ýine, ıaǵnı bıyl 13,5 mlrd teńgege qol qoıyldy. Máselen, Qor ınvestısııasy 65 mlrd teńge bolatyn metanol zaýytyn salý jobasyn qoldady, – dep naqtylaǵan ol atalǵan mehanızmniń arqasynda Qor eldegi óndiristiń jańa túrlerin qurýǵa qoldaý bolǵanyn aıtty. – Iаǵnı eger buryn kompanııalardyń qarajaty shetelge ketken bolsa, búginde olar bizdiń eldiń ekonomıkasy úshin jumys isteıdi jáne jańa jumys oryndaryn saqtaýǵa jáne qurýǵa óz úlesterin qosady dep aıta alamyz. Sonymen qatar bul sharalar ishki ınvestısııalyq belsendilikti yntalandyrady.
Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵymen, «Qazaqstan Halyq Banki» AQ jáne «Bank RBK» AQ-men birlesip, ekinshi deńgeıli bankterdiń senimdi turaqty kepili retinde qabyldaýy úshin kelisim-sharttyń standartty túri kelisildi. Sonymen qatar qazirgi qıyn jaǵdaıda otandyq kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda qabaldanǵan qosymsha sharalar keshenin baıandady.
Atap aıtqanda, taýar óndirýshiler tenderge ótinimdi jáne kelisim sharttardy engizýden bosatyldy, satyp alý merzimi 41 kúnnen 31 kúnge qysqartyldy jáne baǵa usynystaryn suratý kezinde 20 kúnnen 16 kúnge deıin beredi. Tender boıynsha qujattar kólemi 12 kúnnen 9 kúnge deıin, baǵa usynystaryn suratý 6 kúnge deıin qysqartyldy.
Prezıdenttiń tapsyrmalaryn iske asyrý úshin tótenshe jaǵdaı talaptaryna baılanysty aıyppul sanksııalary men bıznespen sharttyq mindettemelerdi oryndamaǵany úshin senimsiz jetkizýshiler tizimine engizý toqtatyldy.
Satyp alý standartynda qazaqstandyq materıaldar men jabdyqtardy jobalaý-smetalyq qujattamany jasaý kezinde qoldanýǵa mindetteldi. Osy normalardy buzǵany úshin aıyppul sanksııalary qarastyrylǵan.
Á.Pirmetov atap ótkendeı, Qor kompanııalaryna 500 mln teńgege deıin satyp alý kezinde jumys oryndaryn saqtaý jónindegi memorandýmdar, kelisimder jasaýdy pysyqtaý tapsyryldy. Búgingi tańda qyzmetkerlerdiń qysqarýyna jol bermeý boıynsha bıznes mindettemeleri bar 800-ge jýyq kelisimge qol qoıyldy. Satyp alý jeńimpazdary 163 kompanııa jańa jumys oryndaryn qurý boıynsha mindettemeler qabyldady.
– Qor úshinshi jyl otandyq bıznesmender úshin satyp alý sharttaryn jaqsartyp jatyr. Búginde, el úshin daǵdarysty sátte bıznes jaýapty qadam jasaýǵa tıis ýaqyt keldi. Iаǵnı burynǵydaı kelisim-sharttyq sharttardy oryndaý ǵana emes, sonymen qatar jumys oryndaryn da saqtaý», – dep atap ótti Á.Pirmetov.
Kompanııalardyń birinshi basshylarynyń barlyq orynbasarlaryna qazaqstandyq qamtýdy qamtamasyz etý jóninde KPI ornatyldy. Onyń ishinde «qarapaıym zattar ekonomıkasy» salalary boıynsha otandyq taýar shyǵarýshylardy qoldaý da bar. Aǵymdaǵy jylda olardyń úlesi 2019 jyly 75%-dan 94%-ǵa deıin ósti.
Sóz sońynda Á.Pirmetov kompanııa tobynyń satyp alý jospary 2020 jyly 2,8 trln teńgeni qurap, 78%-ǵa nemese 2,2 trln teńgege oryndalǵanyn atap ótti. О́tkizilgen satyp alý qorytyndysy boıynsha únem 98 mlrd teńgeni qurady.
Aıta ketken jón, tótennen kelgen indet otandyq ekonomıka baǵytynda jańashyl qadamdar jasaýymyzǵa túrtki bolǵany anyq. Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy ekonomıkany qalpyna keltirýge baǵyttalǵan baǵdarlamany iske asyrý jóninde tapsyrma bergen bolatyn. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev tótenshe jaǵdaı jónindegi memlekettik komıssııanyń qorytyndy otyrysynda ekonomıkalyq belsendilikti qalpyna keltirý quraly retinde satyp alýdy saýatty paıdalaný qajettigin tapsyrdy.