«Abaı-Áıgerim» – Arqalyq teatrynda

Teatr eki ret jabylyp, úsh ret ashyldy. Alǵash jabylǵanda, trýppa bútindeı Jezqazǵanǵa ketti. Odan keıin 2000 jyly ekinshi ret jumysyn taǵy toqtatyp, ujym Qostanaıǵa kelip, jańa ashylǵan I.Omarov atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatrynyń irgesin qalady. Arqalyq teatry úshinshi ret 2001 jyly Muhtar Áýezovtiń «Aıman-Sholpan» komedııasymen shy­myl­dyǵyn ashyp, kúni búginge deıin óz kórermenderin sahna óneriniń káýsarynan sýsyndatyp keledi.

2016 jyly respýblıka bıýd­jeti­nen bólingen qomaqty qarjyǵa teatr ǵımaratyna kúr­deli jóndeý júr­gizildi. Bir jyldan soń Arqalyq mańyn­daǵy Tasty aýylynyń janyna Keıki Kókembaıulynyń kúmbezdi kese­nesi ornap, batyrdyń súıe­gin týǵan jer qoınyna tapsyrý rásimi ótti. Úkimet múshe­leri­niń qatysýymen ótken aýqym­dy shara Arqalyq teatryn­da jalǵasyn taýyp, arty respýb­lıkalyq alaman aıtysqa ulas­ty. Munyń teatr ujymyna da bereri kóp boldy. Jaryq bergish, sahnaǵa sáýle túsirgish sapaly quraldar men mýzykalyq qurylǵylar satyp alyndy. Arqalyq teatrynyń qaıta órleý dáýiri osy kezeńnen bastaldy desek bolady. Bas-aıaǵy 20 shaqty ónerpaz jumys isteıtin shaǵyn ujym 2017 jyly Jezqazǵan qalasynda ótken Janat Hadjıev atyndaǵy aımaqtyq teatrlar festıvalinde B.Esenalıevtiń «Qandy azý» týyndysyn sahnalap, «Úkili úmit» nomınasııasy boıynsha laýreat atandy.

Jasóspirim kórermenderge arnal­ǵandyqtan Arqalyq teatry kóbine balalar men jastarǵa arnalǵan spektaklderge kóp kóńil bóledi. Jylyna tórt jańa qoıylym bolsa, sonyń ekeýi mindetti túrde balalar men jastarǵa ar­nalady. Má­se­len, trýppa byltyr Shyń­­ǵys Aıt­matovtyń «Aq keme» týyn­dysyn sahnalady. Osy jáne ózge de tańdaýly qo­ıy­lym­darymen Nur-Sultan, Aqtóbe, Qostanaı, Kókshetaý qa­lalarynda bolyp, syrt kó­rer­menniń ystyq yqylasyna bólendi.

– Aqmola oblysynyń Esil, Atbasar aýdandary men Qostanaı oblysynyń barlyq aýdan, qalalaryn jyl saıyn gastroldik saparmen aralap turamyz. Máselen, byltyr 175 qoıylym qoıdyq. Eseptep otyrsaq, bizdiń spektakl­derimizdi jalpy sany 42 myń kórermen kóripti. Ár teatrdyń jyldyq jos­pary bolady. Sony oryndaý kerek. Árıne búginde jospar oryndaý, teatrǵa kórermen tartý degen qıynǵa soǵady. Soǵan qaramastan mejelengen mindetti asyra oryndap kelemiz. Qansha degenmen, burynnan qalyptasyp qalǵan ózimizdiń turaqty kórermenderimiz, onyń syrtynda Arqalyqtaǵy memlekettik pedagogıka ınstıtýty, 4 kolledj bar. Kóbine osy oqý oryndarynda bilim alyp jatqan stýdentter teatrymyzdyń zalyn bos qaldyrmaıdy. Jaqsy nátıje bergen tyń izdenisterimiz de mol. Bıyl kúzde Jezqazǵan qalasyna gastroldik saparymyz bar. Qostanaı qalasynda ótetin «Tobyl jaǵalaýynda» atty Ilııas Omarov atyndaǵy qazaq drama teatry­nyń 20 jyldyǵyna arnalǵan festı­valǵa qatysý josparda bar, – deıdi teatr basshysy Nurlybek Qasjanov.

Teatr bıyl kóktemde ob­lystyq má­denıet basqar­masy­nyń qoldaýy­men Abaı Qunan­baıulynyń 175 jyldyǵyna oraılastyryp «Abaı-Áıge­rim» dra­masyn sahnalap, aı­maq­taǵy barlyq aýdan, qala­lar­ǵa gastroldik saparǵa shyq­­paq nıette edi, karantın kedergi keltirdi. Osylaısha mereıtoılyq shara ýaqyt­sha kesheýildep, qyrkúıek aıy­nyń ortasynda ótetin bolyp bekitildi. Alaı­da ýaqyt shegerilgenimen, daıyn­dyq toqtaǵan joq. Teatr ujymy qol qýsyryp qarap otyrmaı, úıde árqaı­sysy jeke daıyndyq ótkizip, ony onlaın daıyndyqpen pysyqtaýdy jón kórgen. Qazir jeke jáne hor ujymymen birge oryndalatyn Abaıdyń elge belgili birneshe ánin daıyndap qoıdy. Olardyń ishinde «Tatıananyń áni», «Kó­zim­niń qarasy», «Aıttym sálem, Qalamqas», «Topaıkók», «Jelsiz túnde jaryq aı» sııaqty ár qazaq súıip oryndaıtyn tanymal týyndylar bar.

– Qoıylymǵa erekshe sıpat berý úshin hordy ádeıi qosyp otyrmyz. Mysaly, bir ánniń alǵashqy shýmaǵyn Áıgerim bastasa, ári qaraı oǵan hor qosylyp, birneshe daýysta qubyltyp ala jóneledi. Osylaısha Abaı atamyz­dyń ánderin búkil qazaq dalasy shyr­qap jatqandaı etip, kórsetip, tipti kórer­menderdiń ózderi de qosylyp kete­tindeı áserli etip shyǵarǵymyz keledi. Qazir eki aıdyń kólemi bolyp qaldy, kúnde hor, kúnde bı, daıyndyq qyzý júrip jatyr. Bul lırıkalyq-drama negizi Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» epopeıasynan alynǵan Bıken Rımova apamyzdyń dúnıesi. Muny kezin­de 1979 jyly Almatyda rejısser Jaqyp Omarov aǵamyz qoıdy. Abaıdyń beınesin Ánýar Boran­baev, Áshiráli Kenjeev syndy daryndy akterler somdasa, Áıgerimdi teatr óneriniń has sheberi Torǵyn Tasybekova oınady. Bul lırıkalyq drama bozbala Abaı men Áıgerimniń arasyndaǵy súıispenshilikti arqaý ete otyryp, qazaq jastaryn mahabbat dep atalatyn kıeli uǵymdy qas­terleı bilýge, búginniń eń ózekti máse­leleriniń biri bolyp taby­la­tyn turaqsyzdyq, úılene salyp ajyrasa salý sııaqty keleń­sizdikterden saq bolýǵa shaqyrý dep túsinemin. Jastarǵa Abaı men Áıgerim sııaqty bir-birińe shy­naıy súıispenshilikpen qarań­dar degendi aıtqymyz keledi. Aman­dyq bolsa, al­ǵash­qy qoıy­lymdy qyrkúıektiń 15-ine belgilep otyrmyz, – dedi teatr­dyń bas rejısseri Erbol Abjalov.

Mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqovtyń aıtýynsha, aımaqta Abaı jylyna arnalyp josparlanǵan aýqymdy sharalar eldegi ahýalǵa baılanysty tamyzdan ári qaraı bastalady.

Qostanaı oblysy