Júrdek poıyz О́skemenge jaqyndaı túsken saıyn alqaptyń ajary qoıýlanyp barady. Asqaq Altaıdyń ajarly silemderiniń birde tolqyndanǵan jotalarynyń jondary, keıde shegine kóz jetpes jazyqtary jazıradaı túrlenedi.
Júrdek poıyz О́skemenge jaqyndaı túsken saıyn alqaptyń ajary qoıýlanyp barady. Asqaq Altaıdyń ajarly silemderiniń birde tolqyndanǵan jotalarynyń jondary, keıde shegine kóz jetpes jazyqtary jazıradaı túrlenedi.
Tabıǵattyń tunyp turǵan osy qazynasyna qyzyǵyp kele jatyp shuǵylaly shyǵystyń shuraıly topyraǵyn túletýge ShQO ákimi B. Saparbaevtyń bastamasymen Ońtústikten dıqandar shaqyrylǵany oıǵa orala ketti. Ulan aýdany ákiminiń orynbasary S. Nuǵymanov budan úsh jyl buryn “Ońtústik Qazaqstan” gazetine arnaıy suhbat bergen bolatyn. Onda oblys basshysynyń Altaıdyń jaqutty, biraq bos jatqan alqabyn kádege jaratýdy jergilikti turǵyndarǵa úıretý úshin Ońtústik ólkesiniń sharýalaryn shaqyryp, olarǵa sýy mol aýmaqtarynan egin egip, kókónis ósirýge jer telimderin bólip beretinin, oǵan qajetti qarajattardy jeńildikpen qarastyrýǵa kómektesetinin jetkizgeni jadymyzdy jańǵyrtty.
Osy saparymyzda Ulan aýdanyna barýdyń oraıy da tústi. Munda aldymen jolyqqanymyz aýdandyq kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bóliminiń meńgerýshisi A. Serǵazın boldy. Oblys basshysy topyraǵy qunarly jerlerdi qalaı paıdalaný kerektigin úıretý úshin Ońtústikten dıqandardy tartýǵa tapsyrma berdi. Baqshalyqtyń ónimtal túrlerin mol óndirip, Qytaıdan tasymaldanatyn sapasyz ónimderdiń kólemin azaıtýdy, túptiń-túbinde oǵan ózimizdiń mol kókónispen tosqaýyl qoıý qajettigin mindettedi. Bul isti júzege asyrý maqsatymen aýdan ákiminiń ekonomıka salasyna jaýapty orynbasary S. Nuǵymanov Ońtústiktiń dıqangerlik damyǵan Jetisaı, Saryaǵash, Saıram, Túrkistan, Ordabasy, taǵy da birqatar óńirlerinde bolyp, azamattardyń shyǵystyń shuraıly jerin qalaı baptaýdyń qyr-syryn jergilikti turǵyndarǵa úıretýdi úndedi. Sharýalardy ǵana emes, jumyssyz júrgen nemese joǵary jáne arnaýly oqý oryndaryn jańa bitirgen mamandardyń qonys aýdarýyna da usynys jasady. Sodan Ońtústikten shyǵysqa bet buryp, tirlik jasaýǵa yqylas tanytqan adamdardyń bastapqy legi de qara kórsetti. Qazirgi kúnde aýdan boıynsha 100-ge tarta Ońtústiktiń azamattary turaqty jumys isteıdi. Olardyń arasynda dıqandar, muǵalimder, dárigerler, gıdrotehnıkter, mal dárigerleri bar. Árıne, basymy – baqsha men baý baptaǵandar.
Jalpy, biz bul baǵyttaǵy josparymyzdy Ońtústik Qazaqstan oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasymen tyǵyz baılanysta júzege asyrýǵa tyrysamyz. Sol jaqta jumyssyz mamandardyń bizge memlekettik áleýmettik baǵdarlamaǵa sáıkes kelýi úılestirilip turady. Ońtústikke bıylǵy kóktemde taǵy baryp qaıtqanbyz. Saparymyzdyń nátıjesinde Saıram aýdanynyń azamattary búginde Aıyrtaý aýdanynda mal bordaqylaý isin qolǵa alyp jatyr. Buǵan kóship kelýshilerge turǵyn úı salýmen aınalysyp júrgen shymkenttik qurylysshylardy da qosyp qoıalyq.
Biz Eginsý aýyl ákimdigine qarasty Aqmer aýylyndaǵy Shymqora qystaýynda eńbek etip jatqan ońtústiktik dıqandarǵa sapar shektik. Asqaq Altaıdyń bir silemi sanalatyn Qalbataýdyń baýraıynda qonys tepken az úıli shaǵyn aýyldyń aınalasy da, ishi de kókpeńbek. Aýqymdy alańda tanap-tanapqa bólinip egilgen kartop, pııaz, sábiz, qyzylsha, qyryqqabat óskinderi kózge túsedi. Alaptyń ıesi Arapbaı Orynbaımen (sýrette) tanystyq. Saryaǵash aýdanyndaǵy Jartytóbe aýylynan 2011 jyly kelipti. Munda “Nur Muhamad” dep atalatyn otbasylyq sharýa qojalyǵyn ashyp, 87 gektar sýarmaly jer alyp, kókónistiń 5 túrin egýmen aınalysady eken.
Áýletimizben osyndamyz. Saryaǵashta 40 sotyq ashyq jerimde, 20 sotyq jylyjaıymda qııar, qyzanaq, bolgar buryshy, basqa da kókónis túrlerin egip, kún kórdik. Al Ulan aýdanyna oblys ákimi shaqyrýymen nartáýekelge bel býyp keldim. Árıne, ádepkide qıyndyq kóp kezdesti. Ońtústikte az ǵana jerimnen bir maýsymda úsh ret ónim alyp, sony qanaǵat tutyp júrsek, bul jaqtaǵy 87 gektardy birden ıgerýdiń aýyrtpalyǵy aıtpasa da túsinikti shyǵar. Álbette, kedergilerge tózdik. Byltyrǵy tabysymyz jaqsy boldy. Bıyl odan da joǵary ónim alatynymyzǵa senimdimin. Qunary mol, ylǵaly kóp shyǵystyń topyraǵynan da kúpsitip tabys tabýǵa bolady, deıdi Arapbaı.
Sóıtip biz keń baıtaq elimizdiń Ońtústiginen shalǵaı shettegi shyǵysqa eginshiniń piri – Dıqan atanyń eńbekqor perzentteri táýekeldiń jel qaıyǵyna minip, jomart jerdi túrlendirip jatqanyna, ózderi ǵana ekpeı, ózgeni de ata kásipke baýlyǵan ulaǵattaryna kýá bolyp qaıttyq.
Jerlesterimizdiń Ulan aýdanynyń basqa aýyldarynda da úshinshi jyl eńbek etip júrgenderine qaraǵanda, jergilikti jerge oıdaǵydaı ornyqqan dep bildik. Keıin óskemendik áriptes Elena Pashke ońtústiktik dıqandardyń Shemonaıha, Tavrııa, Glýbokoe aýdandaryna qonys aýdaryp kele bastaǵanyn habarlady. Elge el qosylyp, ortaq tilekti eńbekke tirek etý degen osy emes pe?
Jeńis BAHADÚR.
Shyǵys Qazaqstan oblysy.