Aımaqtaǵy «aqyldy» kenish

Indýstrııalyq baǵdarlama boıynsha júzege asyrylǵan ın­no­vasııalyq jobanyń túpki maqsaty – «SSKО́B» AQ-tyń temir shıkizaty naryǵyndaǵy bá­­se­­kege qabiletin arttyrý. Bú­gin­de kenish­tegi jaǵdaıdyń jedel mo­nı­­torıngi men óndiris barysy­na qajet túzetýler engizýdi jáne jabdyqty tıimdi úlestirý ju­my­syn kompıýter atqarady. Al óndi­ristik prosestiń tolyq avtomattandyrylýy ónimniń edáýir ul­ǵaıýyna múmkindik bergen. Eý­ra­zııalyq Top aldaǵy ýaqytta bul ınnovasııalyq jobany bar­lyq kásiporyndaryna engizýdi jos­­par­lap otyr. О́ıtkeni eń ozyq, za­manaýı tehnologııalarǵa ıek ar­­tý ekonomıkalyq tıimdi jo­­ba­­lar­­dy damytýǵa múmkindik beredi.

«Qashar» alańy avtomattan­dyrý júıesin engizý úshin ádeıi tańdalyp alynyp otyr. Birlestik shy­ǵaratyn barlyq kenniń jar­ty­sy­nan astamy osynda ón­diri­ledi. Sondyqtan taý-ken ba­ıy­tý óndiristik birlestigi kásip­oryn­daryn tehnologııalyq jań­ǵyr­týdyń jol kartasyna en­gizil­gen jobalardyń deni osy kenish­te júzege asyrylyp jatyr.

«Qashardaǵy» «Aqyldy kenish» joba­sy birden júzege asy­­­ry­la qoıǵan joq. Ol úshin bir­­ne­she kezeń­derden ótýge týra kel­­gen. Eń áýeli óndiriske ge­o­logııa­lyq jáne marksheıderlik taý-ken jobalaý modýli engizildi. Bul baǵdarlamalar jıyntyǵy jal­py óndiristik jospardan bas­tap, kenishtegi kúndik jumys jos­paryna deıin túzip otyrady.

Odan keıin «Modular» dep atalatyn dıspetcherlik júıeni engizý arqyly kenishtegi búkil kólik kúshin basqarý avtomattandyryldy. Osynyń arqasynda kenish­te qol kúshi men adamsyz atqa­rylǵan jumystyń kólemi týra­ly jedel aqparat alýǵa, son­daı-aq qol jetken naqty kórset­kish­terge taldaý júrgizý úshin kerek­ti málimetterdi jınaýǵa múmkindik týdy.

Ekinshi kezeńde «Aqyldy kenish» jobasynyń geomehanıka men gıdrogeologııaǵa qatysty bóligi iske asyryldy. Sondaı-aq zamanaýı konveıer men ken ba­­ıytatyn arnaıy keshen qury­lysy qolǵa alyndy.

Kompanııa TMD jáne Batys elderindegi on shaqty maman­dan­dyrylǵan ınstıtýttarmen áriptestik ornatqan. «Qashar» kenishiniń mamandary osy ıns­tıtýttarda uıymdastyrylǵan kýrstarda bilim jetildirip, jańa júıe boıynsha jumys isteýdi meńgerdi.

«Aqyldy kenish» jobasy­nyń úshinshi kezeńinde ken orny zamanaýı tehnologııa kúshi­men temir jentekterin óndire bas­tady. Jobany júzege asyrý ba­ry­synda biz eń basty degen ón­di­ristik mindetterdiń sheshim tabýyna qol jetkizip otyrmyz. Qazir kenish jumysynyń bar­lyq parametrleri kóz aldy­myzda. Sondaı-aq jumys kórset­kish­teriniń qanshalyqty tıimdi ekenin sol sátte-aq kórip, ba­qylap otyramyz. Osy­nyń arqa­synda kásiporyn jumysy­nyń ekonomıkalyq tıimdiligi artty. О́tken ǵasyrdyń ortasynda ir­gesi qalanyp, temir keniniń al­ǵashqy tonnasyn bergen alyp kenish­tiń HHI ǵasyrda maqsat-múd­desi jańa sıpatqa ıe bolyp otyr. Maqsat burynǵydaı kór­setkish qýý emes, áńgime sapaǵa kelip tireledi. Mysaly, byltyr «Qashar» ken basqarmasynda amerıkalyq «Modýlar Maınıng Sıstems» kompanııasynyń DISPATCH júıesin engizdik. Máselen, aýysym saıyn «Qashar­dan» ken artý úshin 14 ekskavator, 30 tehnologııalyq avtomo­bıl jumys isteıdi. Osy tehnıkalardy durys paıdalaný, olardy ornalastyrý, tasylatyn kenniń kólemi, sapasy týra­ly aqparat alý úshin qanshama ýaqyt ketetin edi. Al kez kelgen bızneste, kez kelgen sala­da ýaqyt resýrs, qarjy, tabys bolyp sanalady. Qazir osy jumystarǵa qatysty tolyp jatqan aqparattyń barlyǵy dıspetcherdiń basynda emes, asa dáldikpen júıede turady, mamandar ony kompıýterden baqylap, kórip otyrady. Biz osy baǵytta damı beretin bolamyz. Elbasy «tabıǵı resýrstardy basqarýǵa qatysty ustanymdardy synı turǵydan qaıta pysyqtaýdy» tapsyrdy. О́te durys. Jerimiz tabıǵı resýrstarǵa baı, biraq keler urpaqtyń qamyn oılasaq, barlyq shıkizat túrin maqsatsyz ońdy-soldy óndirýdi, shashýdy ýaqyt kótermeıdi, oǵan únem­shildikpen qaraýǵa tıispiz. Sol úshin óndirýdiń ozyq tehnologııalaryn, keshendi aqparattyq-tehnologııalyq platformalaryn barynsha belsendi engizýimiz kerek, dedi «SSKО́B» prezıdenti Bereke Muhametqalıev.

Búginde «Qashar» kenishin­degi óndiristik úderis tolyqtaı Modular, geoaqparat júıesi jáne ERP dep atalatyn «aqyl­dy» qurylǵylar arqyly basqa­ry­lady. Iаǵnı óndiris barysy to­lyqtaı kompıýterdiń baqy­laýyna alynǵan. «Aqyl­dy» úshtik kenishtiń búkil tynys-tirshiligin jaı baqylap qana otyrmaıdy, qajet kezinde túzetý engizip, kenishtegi tehnıka quraldarynyń qaı jerde, qandaı jumys atqaratynyna deıin anyqtap beredi.

Ken tasymaldaıtyn kóliktiń qaıda turǵany nemese qaı baǵyt­ta qozǵalyp bara jatqany túgel­deı monıtor betinde kórinip tu­ra­dy. Jalpy, jumys bary­sy, teh­­nı­kanyń jaǵdaıy, qazyl­ǵan kenniń sapasy týraly máli­met­­ter kenish ishindegi óndiris alań­­­daryna qoıylǵan symsyz je­liler arqyly keledi. Ken tasy­mal­daıtyn kólikter men ekska­vatorlardyń jáne taǵy basqa da qozǵalmaly nysandardyń jumys qabileti qashyqtan tekseriledi. Son­daı-aq tehnıkanyń qozǵalys ba­­ǵyty men jumys ýaqytyn ar­­na­ıy baǵ­darlama eseptep shyǵara­dy.

Ishki logıstıka men kenish­tiń búkil tehnıkasyn avtomat­ty basqarý júıesi kásiporyn re­sýrs­tarynyń tıimdi paıdalany­lýyn jaqsartyp otyr. Júıe­lerdiń jaı-kúıine aldyn ala tehnıkalyq qyzmet kórsetip, oǵan monıtorıng júrgizý tehnıka kúshiniń belgili bir ýaqyt ishindegi jumys kórsetkishteri týraly málimetterdiń der kezinde jınalýyn qamtamasyz etedi. Bul zamanaýı taldaý qurylǵylary «Qashar» ken ornyndaǵy óndiris­tik úderisterdi de onlaın-ońtaı­lan­dyrýǵa paıdalanylady. Mun­daǵy dıspetcherdiń atqara­­tyn mindeti – «aqyldy kenishtiń» úzdik­siz jumysyn baqylap, júıe­niń toqtap qalmaýyn qadaǵalaý ǵana. Arnaıy modýlder kenish tehnıkasyna ǵana emes, sonymen qatar burǵylaý quraldaryna, temir jol kóligine de ornatylǵan.

«Qashar» alańyndaǵy «Aqyl­dy kenish» jobasynyń tıim­di­li­­gi­­ne kóz jetkizgen kompa­nııa bas­­­­­shy­­­lary endi bul júıeni Qor­­­jyn­­­­­kól jáne Sokolov-Sary­­­baı ke­nish­­­­terine de en­giz­bek. Al­daǵy ýa­­qyt­ta ERG bas­­­­­shy­­­ly­ǵy ken ón­di­ri­si sala­syn­­­­­d­aǵy má­limet­ter­­di tal­­daý, ón­di­ristik ınternet, bi­rik­­­­ti­ril­­gen aqparattyq jú­ıel­er, ro­­bot­­­tan­dyrylǵan operasııa­lar sııaq­ty sıfr­landyrý jobalary­na 800 mlrd teńge kóleminde qar­jy jumsaýdy josparlap otyr.

Qostanaı oblysy