Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta etigimen qan keshken erler az emes. Sondyqtan elim, jerim dep jan alysyp, jan berisken jandardy búgingi urpaq bilýge, qadirlep, qurmetteýge tıis. Olar Otanyn, týǵan jerin qorǵaý úshin qarý asynyp, shybyn janyn shúberekke túıip maıdan dalasyna attandy. Jaý jasaǵy bulttaı túnerip, oq qardaı boraǵan sol órt pen ottyń ortasynda bizdiń ákemiz Jannat Bekqojın de bolǵan edi.
Fashıst basqynshylarymen shaıqasqan ákemizdiń soǵystaǵy erligi men beıbit kúnderdegi etken eńbegi keıingi urpaqqa ónege bolarlyq. Ol asharshylyqty da, saıası qýǵyn-súrgin men alapat soǵysty da kórdi. Qıyndyqtyń óteýi retinde, qudaıǵa shúkir, táý eter táýelsizdikti de kórip úlgerdi. О́tken ǵasyrdyń ókinishi men qýanyshyn elimen birge bastan keshti.
Búgingi urpaq úshin HH ǵasyrdyń azaby men tozaǵy kórgen tús, aıtqan ańyzdaı kórinedi. Rasymen solaı ma edi? Joq. Sol qasiretti jyldardy júrip ótken Jannat ákemizdiń ómir soqpaǵyna qarap-aq oıǵa batamyz. Ol sonaý 1922 jyly burynǵy Kókshetaý oblysyna qarasty Eńbekshilder aýdanynyń Alqaterek aýylynda kindigi kesilip, túndigi túrilgen jan.
Keıin qanaty qataıyp, býyny bekigen bozbala azamat jasy jıyrmadan asar-aspasynda qarý asynady dep kim oılaǵan? 1941 jyly Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylyp, Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge attandy. Kavalerııalyq ásker quramynda jan alysyp, jan berisip nebir aýyr shaıqasqa qatysty. Alaıda soǵys bir emes, birneshe jylǵa sozylǵanyn da jaqsy bilemiz. Sol surapyldan kim din-aman oraldy deısiz? Bireýi qolynan, bireýi aıaǵynan aıyrylǵan aıar kezeń ǵoı. Sol qıyndyq ákemizdi de aınalyp ótpedi. Maıdan dalasyna shaqyrylǵan soń araǵa úsh jyl salyp, 1944 jyly 13 qazanda Ýkraınanyń Harkov oblysyna qarasty Borsh aýylynda Jannat ákemiz aýyr jaralanady. Qardaı boraǵan qalyń oqtyń biri ákemizdiń betine tıip, murnynyń jartysyn julyp alypty. Biraq qaıtpas qaısar jaýynger alǵan jaraqatyna qaramastan shaıqas alańynan ketýden bas tartyp, buıryqty aıaǵyna deıin oryndapty. Qansyraǵan qalpy Dnepr ózenin jaldap ótip, jaýdyń áskerin tas-talqan etýge qatysqan.
Osyndaı keskilesken aıqastar birinen soń biri jalǵasady. Ákemiz tabandylyq tanytyp, Ýkraına, Belarýs maıdandarynda oryn alǵan aýyr shaıqastarǵa qatysyp, jaý áskerine toıtarys beredi. Keıin, Sverdlovsk qalasynda gospıtalde bir jyl em qabyldap, oq tıgen murnyna et jamatypty.
«Er jigit eli úshin týady» degen bar. Qazaq dalasynan attanǵan arystan azamat qolyna qarý alyp, jarty Eýropany sharlady. Berlınde jeńis týyn jelbiretip, eline bir-aq oraldy. Maıdanda kórsetken eren erligi eskerýsiz qalǵan da joq. I dárejeli «Uly Otan soǵysy», III dárejeli «Dańq» ordenderimen, 1944 jyly naýryzda «Jaýyngerlik erligi úshin», 1944 jyly qyrkúıekte «Erligi úshin» medaldarymen marapattaldy.
Soǵys aıaqtalǵan soń ákemiz de týǵan topyraǵyna oralyp, Sapııan anamyzben otaý quryp, týǵan aýylynda uzaq jyl boıy esepshi, qoıma meńgerýshisi bolyp eńbek etti. Anamyz Sapııan Qasenqyzy soǵys jyldarynda traktor aıdap, el yrysyn eselegen jan. Ákemizben birge qanattyǵa qaqtyrmaı, tumsyqtyǵa shoqyttyrmaı 14 balany ósirip-jetkizdi. «Batyr Ana» atandy. Anamyzdy qazaq áıeline tán qasıetimen, otbasyn aıalaıtyn izgi minezimen erekshelendi. Dúnıe-pul az kezeńde joqtan bar jasap, tigin tigip, gúldeı jaıqalyp ósip kele jatqan alty qyzynyń kóılegin kóktep, qulpyrtyp qoıýshy edi.
Jıyrmasynshy ǵasyrdyń asa aýyr kezeńderin bastan ótkergen, nebir zobalań jyldardan aman qalǵan Jannat ákemiz 1993 jyly ómirden ozdy. Al, barsha balasyna jany japyraq bolyp júretin asyl anamyz Sapııan Qasenqyzy 2010 jyly qarasha aıynda dúnıe saldy. Sońdarynda asyldaryn joqtap balalary, nemere-jıenderi qaldy. Búginde olardyń ózi eline eńbek etip, aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq azamattarǵa aınalǵan jaıy bar. Áke erligi men ana taǵylymy keıingi býynǵa taǵylymdy ónege ekeni anyq.
Urqııa Bekqojına,
zeınetker