Malıka Muqtarova byltyr «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy atandy. Joba barysynda sportshy qyzǵa 24 myń qazaqstandyq daýys bergen eken.
– Kelinińizdiń qol-aıaǵy balǵadaı, áli-aq nemere ıisketer. Ońaı emes qoı, árıne, sábı sal bolyp týdy, endi ne isteısiz, bekem bolyńyz, apa. Adam bolyp ketýi ekitalaı. Meni tyńdasańyz, aýrýhanaǵa tastap ketkenderińiz durys. Qujattaryn daıyndap qoıdyq. Qol qoısańyzdar boldy. Keıin balalar úıine ótkizemiz...
–Táıt, ári! Qaı-qaıdaǵyny aıtpa! Ulbolǵan ájeı tosylyp qalǵan medbıkege bir qorap táttini únsiz ustata saldy. Nemeresin óz qolymen qundaqtap, ulyna ustatty da, ózi kelinin jetektep aýrýhanadan shyǵa jóneldi. – Adam bolyp ketýi ekitalaı deıdi? O nesi-eı, bar bolǵyrdyń! Áli-aq júgirip ketedi. Arqalap júrip-aq baǵyp-qaǵyp ósiremin qulynshaǵymdy... Sóıtken Malıkasy ǵoı.
Sodan beri, mine, 20 jyl ótti. Nemeresi aıaqqa turyp, júgirip ketpese de, qatarynyń aldy boldy. Búginde halyqaralyq sport sheberi, oblystyń 8 dúrkin jeńimpazy Malıka Muqtarovany búkil Qostanaı óńirinde bilmeıtin adam joq. Talantty qyz arba bıi sporty boıynsha álemdik arenalarda el mereıin talaı ret asqaqtatty. Álem kýbogynda olja salyp, eki ret Azııa tórindegi jeńis tuǵyrynda kók baıraǵymyzy jelbiretti. Byltyr «100 jańa esim» jobasy boıynsha elimizdiń eń tańdaýly tulǵalarynyń qataryna endi.
Kishkentaı nárestege erekshe kútim qajet. Onyń ústinde, emhanaǵa jıi aparyp, balaǵa beıimdeý emsharalaryn jasap turý kerek. Oǵan aýylda jaǵdaı joq. Sondyqtan Muqtarovtar otbasy kóp oılanbastan Meńdiqaradan Qostanaıǵa qonys aýdaryp, qala shetinen shaǵyn ǵana jer úı satyp aldy. Malıkanyń balalyq shaǵy osy úıdiń aýlasynda ótti. Ákesi úıge kirip-shyǵýǵa yńǵaıly keń pandýs salyp bergen. Pandýstan tómen túserde kózin jumyp, qolyn kókke sozyp arba tizginin jibere qoıatyn da: «Men aspanda ushyp bara jatyrmy-y-y-n!» dep aıqaı salatyn. Ekpindep kele jatqan arba ájesi ekken gúlzardyń shetine tirelip toqtaıdy. Dál sol sátte Malıkanyń konserti bastalady. Konsert zaly – aýla. Sahnasy – arba. Tyńdarmany – gúlder...
Qaǵilez qyz dombyrany da tez úırenip aldy. Sýret salyp, óleń jazýǵa da beıimi bolatyn. Úıge qonaq kelgende ájesine arnap shyǵarǵan uzaq óleńin oqyp, úlken kisilerdiń maqtaýyna kádimgideı marqaıyp qalatyn. Boıynan óner ushqynyn baıqaǵan Ulbolǵan ájeı nemeresin 7 jasynda án úıirmesine berdi. Malıka osylaısha kópshilikke alǵash ánshi qyz bolyp tanyldy. Qalada udaıy ótip turatyn talaı baıqaýda top jardy.
О́ziniń aıtýynsha, Malıka ájesine tartqan. Minezi – ashyq, ári kópshil. Únemi qozǵalys-qımyl ústinde júrgendi unatady. Ár nárseni oılap sary ýaıymǵa salynyp, kópten oqshaý tuıyqtalyp qalmaıdy. Bógde bireýler tarapynan túsinbestik bola qalsa, ony kóńiline alyp, ishine kirbiń saqtamaıdy. Tez umytyp ketýge tyrysady. Ol kishkentaı kezinen qol-aıaǵy saý kórshiles balalarmen birge oınap ósti. Oıyn ústinde eńbektep júrse de eshkimnen qalyspaıtyn alǵyr qyzdyń kemtarlyǵyn eshkim baıqamaıtyn. Tipti keıde sal ekenin ózi de umytyp ketetin. Alǵash mektep tabaldyryǵyn attaǵan Malıkaǵa synyptaǵy qyzdar: – Sen óte erkesiń. Áli kúnge deıin ákeńniń qolynan túspeı júrsiń. Mektepke kóterip ákeledi, kóterip áketedi, – dedi. Malıka qurbylarynyń ańǵaldyǵyna bir kúlip aldy da, tipti de olaı emes ekenin aıtyp, bárin túsindirip berdi. Odan soń bul týraly odan eshkim eshteme suramaıtyn boldy.
Malıka Qostanaı qalasyndaǵy Ǵafý Qaıyrbekov atyndaǵy №9 mektepte oqydy. Sabaqtardyń jartysy synyptastarymen birge, jartysy jeke jumys túrinde ótetin. Birde geografııa sabaǵy keste boıynsha 3-shi qabattaǵy pán kabınetinde ótetin boldy. Mektepte oǵan kóteriletin ıa lıft, ıa pandýs joq. Qasyndaǵylarǵa meni arbammen birge kóterip shyǵaryńdar dep aıta almady. Osylaısha bir aı boıy geografııa sabaǵyna bara almaı qalǵan kezderi bolǵan. Keıin bul jaǵdaı belgili bolǵan soń, ózderinen kómek suramaǵany úshin synyptastary kádimgideı renjip qalǵan. Sodan beri Malıka kómek kerek bola qalsa, eshkimnen qysylmaıtyn boldy.
Talantty qyz 2008 jyly sol kezdegi Astana qalasyndaǵy ońaltý ortalyǵyna kelip, biraz emdelip jatty. Ortalyq qyzmetkerleri uıymdastyrǵan «Eki juldyz» baıqaýynda top jaryp, bas júldeni utyp aldy. Qostanaıǵa oralǵan juldyzdy qyzdy temir jol vokzalynda «Úmit-Nadejda» múmkindigi shekteýliler birlestiginiń basshylary Dúısenǵalı Ospanov pen Arýna Jaqsylyqova kútip aldy. Malıka osy kezden bastap birlestikke múshe bolyp kirdi. Arýna apaıynyń qoldaýymen bir-eki jyldaı halyqaralyq án baıqaýlaryna qatysyp, birinshi, ekinshi oryndardan kórinip júrdi. Birde Arýna Jaqsylyqqyzy shákirtine: – Seniń bıge beıimiń bar eken. Bálkim ánshilikpen qosa, arba bıimen aınalysyp kórersiń, – degen usynys aıtty.
Erli-zaıypty Dúısenǵalı Ospanov pen Arýna Jaqsylyqova – oblystaǵy múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan arba bıi óneriniń negizin qalap, qalyptastyryp, damytqan adamdar. Oraıy kelip turǵanda, elimizdegi arba bıi mektebiniń irgetasy Qostanaı qalasynda qalanǵanyn aıta ketken de jón. Arbadaǵy bı elimizde kenje damyǵan sport túri. Al Tobyl jaǵalaýynda mundaı saıystar 2009 jyldan beri ótip keledi. Alǵash Qostanaıda qolǵa alynǵan ózdiginen júrip-tura almaıtyn kemtar jandardy bı ónerine baýlý maqsatyndaǵy «Bıleıtin arba» dep atalatyn aımaqtyq joba, keıin respýblıkalyq, halyqaralyq birinshilikterge ulasty. Búginde sporttyń bul túri Reseı men Ýkraınada jaqsy damyǵan.
Arba bıiniń álipbıin ustazy Arýna Jaqsylyqovadan úırengen Malıka keıin kásibı horeograf Andreı Nýjnyıdyń kómegimen kásibı túrde jattyǵý jumystaryna kirisedi. Kóp keshikpeı qalalyq, oblystyq jarystarǵa qatysyp, sheberligin shyńdaı túsedi. 2015 jyldyń ózinde aımaqtyń bes dúrkin jeńimpazy atanady. 2016 jyly Taıvan eline Azııa birinshiligine attanǵan Malıka 50 sportshynyń arasynan top jaryp, el qorjynyna altyn medal saldy. 2018 jyly elordada parabı sportynan ótken respýblıkalyq birinshilikte 4 birdeı altyn jáne bir kúmis medaldy oljalady.
Malıka Muqtarova byltyr «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy atandy. Joba barysynda sportshy qyzǵa 24 myń qazaqstandyq daýys bergen eken.
– «100 jańa esim» jobasy barysynda kóptegen otandastarymmen tanystym. Bári de óz salasy boıynsha adam tańǵalarlyq jetistikke jetken talantty adamdar. Biri sýretshi, biri ónertapqysh-ǵalym, endi biri – dáriger. Men, shynymdy aıtsam, bizdiń elimizde daryndy adamdar sonshalyqty kóp ekenin bilmeppin. Tipti bul jóninde oılanbappyn da, – dep rııasyz jymıǵan Malıkadan – Aldaǵy maqsatyń ne? – dep suradym. – Qazir Qostanaı pedagogıka ınstıtýtynyń sport fakýltetinde bilim alyp jatyrmyn. Bıyl ekinshi kýrsty aıaqtaımyn. Qazir emtıhandardy onlaın rejimde tapsyryp jatyrmyz. Pandemııa ótip, sessııa aıaqtalǵan soń jattyǵýǵa kirisemiz. Meniń basty armanym – Olımpıada chempıony bolý. qazir arba bıin jeke sport túri retinde paraolımpıadalyq oıyn túrleri qataryna engizý máselesi qaralyp jatyr. Baǵdarlamaǵa iligip qalar dep úmittenip otyrmyz. Sáti túsip jatsa, Tokıo tórinde óner kórsetetin bolamyn, – dedi sportshy.
Qostanaı oblysy