Egemen.kz Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres máseleleri jóninde ótkizgen keńeste sóılegen sóziniń tolyq mátinin Aqordaǵa silteme jasap jarııalaıdy.
Qaıyrly kún, qurmetti áriptester!
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres – elimizdiń strategııalyq damýyndaǵy negizgi basymdyqtardyń biri.
Bul – meniń berik ustanymym jáne saılaýaldy baǵdarlamada halyqqa bergen ýádem.
Osy jumysta eshqandaı kózboıaýshylyqqa, «barmaq basty, kóz qysty» áreketterge jol berilmeýge tıis.
Talap qatań bolady.
Byltyrǵy jıynda biz naqty is-qımyl josparyn aıqyndadyq.
Búginde birqatar maqsatty júzege asyrdyq.
Qazaqstan bedeldi halyqaralyq GREKO uıymyna, ıaǵnı sybaılas jemqorlyqqa qarsy memleketter tobyna múshe boldy.
Normatıvtik aktilerdi sybaılas jemqorlyqqa qarsy saraptamadan ótkizý ınstıtýtynyń jumysy jańǵyrdy.
Qol astyndaǵylardyń jemqorlyq áreketteri úshin basshylaryn qyzmetinen bosatý qaǵıdaty engizildi.
Memleketimizdiń osy baǵytta qolǵa alǵan sharalaryn belgili halyqaralyq agenttikter atap ótýde.
Degenmen, biz buǵan toqmeıilsip otyra bermeýimiz kerek.
Sybaılas jemqorlyq jaǵdaılarynyń sany áli de azaımaı tur.
О́tken jylmen salystyrǵanda jemqorlyq áreketteri úshin jaýapqa tartylǵan adamdardyń sany 11 paıyzǵa artqan.
Ashyǵyn aıtqanda, qazir kúndelikti jańalyqtardan túrli deńgeıdegi sheneýnikterdiń sybaılas jemqorlyqqa baılanysty zań buzýshylyqtary úshin ustalyp jatqany týraly oqıtyn boldyq.
Sredı nıh 2 akıma oblastı, chto samo po sebe ochen trevojnyı sımptom.
Korrýpsııa kak rjavchına proedaet vsıý vertıkal gosýdarstvennogo apparata.
Tolko po ıtogam 7 mesıasev 2020 goda kolıchestvo lıs, prıvlekaemyh k ýgolovnoı otvetstvennostı za korrýpsııý (lısa, v otnoshenıı kotoryh vyneseny postanovlenııa o kvalıfıkasıı prestýplenııa), sostavılo 912, chto na 11% bolshe, chem za analogıchnyı perıod proshlogo goda – 820.
Pandemııa kezeńinde jáne memleket pen azamattarymyzdyń tabysy azaıǵan tusta jemqorlyqpen kúresti odan ári kúsheıtýimiz kerek.
Halyqaralyq sarapshylardyń aıtýy boıynsha memleketter pandemııanyń saldarymen kúreske mol qarajat jumsap jatqan kezde qarjyny maqsatqa saı paıdalanbaý jáne jymqyrý qaýpi arta túsedi.
Bólinip jatqan qarajat muqııat ári tıimdi jumsalýǵa tıis. Bul – ár teńge óziniń maqsatyna saı jumsalýy kerek degen sóz.
Ásirese, qazirgi jaǵdaıda esh paıdasy joq jáne qajetsiz is-sharalarǵa qarajattyń shyǵyndalýyna qoǵamnyń qalaı qaraıtynyn kórip otyrmyz.
Sondyqtan, mundaı máselelerge bolary bolyp, boıaýy sińgennen keıin emes, aldyn ala mán berý – óte mańyzdy.
Gromkıe zaderjanııa, effektnye kadry ımeıýt kratkosrochnyı effekt. Kogda takıe dela potom eshe ı razvalıvaıýtsıa v sýde ız-za nedostatka dokazatelstv, nedoverıe obshestva k meram gosýdarstva po borbe s korrýpsıeı vozrastaet.
Bez ýstranenııa prıchın ı ýslovıı samıh korrýpsıonnyh ıavlenıı – eto borba s vetrıanymı melnısamı.
Lıýdı doljny vıdet, chto chınovnıka ılı kakogo-lıbo rýkovodıtelıa ne prosto prıvleklı k otvetstvennostı, no ı v rabote gosorgana, gde onı rabotalı, proızoshlı sootvetstvýıýshıe peremeny k lýchshemý, kotorye ısklıýchaıýt povtorenıe sobytıı.
Poka takoı kompleksnoı ı preventıvnoı raboty ıa ne vıjý.
Chınovnıkı menıaıýtsıa po krýgý odın za drýgım, a sıstemnye problemy ne reshaıýtsıa.
Nachalı proverıat ı vskryvat korrýpsııý v medısıne tolko posle defısıta lekarstv v razgar pandemıı.
O narýshenııah prı sıfrovızasıı etoı sfery zagovorılı tolko seıchas, kogda ýje potracheny desıatkı mıllıardov tenge.
Seıchas vydelıaem ogromnye sredstva na obrazovanıe, zanıatost ı sosıalnye obekty.
My doljny ımet garantıı, chto cherez god my vnov ne býdem govorıt o vyıavlennyh hıshenııah v etıh sferah, chto etı mınısterstva ne býdýt ý nas v antılıderah.
Lıýdıam nı k chemý krasıvye raporty o zaderjanıı, kogda ýje pohısheny mnogomıllıardnye sredstva?
Polagaıý, chto my doljny v korne perestroıt etý rabotý.
Segodnıa nastal moment dlıa obedınenııa ýsılıı gosýdarstva ı grajdan. Korrýpsııa – eto glýboko sosıalnaıa bolezn. Pobedıt my ee smojem tolko obshımı ýsılııamı.
Nýjny novye formy obshestvennogo kontrolıa ı maksımalnaıa prozrachnost ýpravlencheskıh reshenıı.
Dlıa formırovanııa v obshestve «nýlevoı terpımostı» k korrýpsıı doljna postoıanno provodıtsıa selenapravlennaıa ıdeologıcheskaıa rabota.
V selom antıkorrýpsıonnoı deıatelnostı neobhodımo prıdat novyı ımpýls po vsem napravlenııam.
Birinshiden. Sybaılas jemqorlyq jóninde júıeli túrde eskertip otyrýǵa erekshe mán bergen jón.
Osyǵan oraı, túrli saladaǵy jemqorlyqqa jol ashatyn jaǵdaılarǵa sapaly taldaý jasaý kerek.
Zań barlyq memlekettik organdarǵa túıtkildi tustardy óz betinshe anyqtap, joıýǵa mindetteıdi.
Alaıda, bul jumys júrip jatqan joq.
Mundaı áreketsizdik jaqsylyqqa aparmaıdy.
Der kezinde aldyn alý jáne eskertý jumysy júrgizilmese, jemqorlyq degen kesel kóptegen adamnyń jarqyn keleshegine balta shabýy ábden múmkin.
Bezdeıstvıe v borbe s korrýpsıeı prıvodıt k narastanııý ý grajdan protestnyh nastroenıı ı pravovogo nıgılızma.
Ne mojet byt slýchaınym sovpadenıem to, chto krımınalnye proıavlenııa massovogo haraktera proıshodıat, kak pravılo, v regıonah s naıbolshım ýrovnem korrýpsıı.
Segodnıashnıaıa osenka osnovana na kolıchestve vyıavlennyh faktov vzıatok v tom ılı ınom mınısterstve. Eto sledýet ı ız predstavlennogo doklada.
Osenka doljna formırovatsıa ıshodıa ız prınımaemyh mer po profılaktıke, mınımızasıı rıskov korrýpsıı ı ýstranenııý barerov prı polýchenıı gosýslýg.
Basshy óz qyzmetkerleriniń zań buzýshylyǵyn jasyrmaýy kerek.
Sondyqtan, ony tek jazaǵa tartýdan bólek, yntalandyrý da mańyzdy. Bul aldyn ala júıeli sharalar qabyldaýǵa aıtarlyqtaı septigin tıgizedi.
Árbir ákim jáne mınıstr jumsalǵan qarajatqa ǵana emes, ony durys josparlaýǵa da jaýapty bolýǵa tıis. Naq osy tusta sybaılas jemqorlyqqa barý qateri kóp bolýy múmkin.
Sondyqtan, ár basshyǵa jeke jaýapkershilik júkteledi.
Bas prokýratýraǵa osyndaı baǵalaý júıesin ázirleýdi tapsyramyn.
Sonymen qatar, memlekettik organdardyń qyzmetine jónsiz aralasýdy doǵarǵan jón.
Sybaılas jemqorlyq pen basqarý isindegi olqylyqtardyń ara jigin naqty ajyrata bilý qajet.
V orbıtý ýgolovnogo prosessa ne doljny vovlekatsıa chestnye, ne boıashıesıa brat na sebıa otvetstvennost chınovnıkı. Gosapparat ne doljen boıatsıa prınımat reshenııa.
Segodnıa my nablıýdaem takıe tendensıı, kogda gosýdarstvennye slýjashıe ne proıavlıaıýt ınısıatıvý, razmyvaıýt otvetstvennost, sozdaıýt ızlıshnıýıý volokıtý. Naglıadno takaıa sıtýasııa proıavılas vo vremıa pandemıı.
Aktıvnaıa borba s korrýpsıeı ne doljna prevrashatsıa v kampaneıshıný ı ohotý na vedm, nı v koeı mere ne doljna otrajatsıa na kachestve raboty otvetstvennyh ı zakonoposlýshnyh gosýdarstvennyh slýjashıh.
Po moemý porýchenııý seıchas ısklıýchena vozmojnost osýjdenııa tolko na pokazanııah soobshnıkov, vvodıtsıa ýgolovnaıa otvetstvennost za provokasııý prestýplenıı.
Etı normy pozvolıat presekat proızvol so storony pravoohranıtelnyh organov.
Porýchaıý Generalnoı prokýratýre ı Antıkorrýpsıonnoı slýjbe v polýgodovyh otchetah ınformırovat menıa o passıvnyh rýkovodıtelıah, ne ımeıýshıh dostoınyh antıkorrýpsıonnyh ınısıatıv.
Eto kasaetsıa ı mestnyh ıspolnıtelnyh organov.
Ekinshi. Turmystyq sybaılas jemqorlyqpen kúres.
Kúndelikti ómirde jemqorlyq jaǵdaılaryna tap bolǵan jurt sharasyz kúıge túsedi, ádildiktiń bar ekenine senbeıdi.
Pandemııamen jalpy ulttyq deńgeıde jappaı kúres júrip jatqanda paıda tabý úshin adam qanshalyqty arsyz bolýy kerek?
Mysaly, Almatydaǵy Jetisý aýdany ákimdiginiń qyzmetkerleri azamattardy blok beketten ótkizý úshin únemi para alyp otyrǵan.
Mundaı derekter birneshe óńirde baıqaldy. Tipti, barlyq jerde osylaı bolǵan shyǵar dep oılaımyn.
Azamattarymyz turmystyq sybaılas jemqorlyqpen betpe-bet kelip otyrǵan kezde siz ben bizdiń istep jatqan jumysymyzdyń esh tıimdiligi bolmaıdy. Eshqandaı halyqaralyq reıtıngtiń de keregi bolmaı qalatyny túsinikti.
Túrli tartý-taralǵy berý, syılyq talap etý, dıplom satyp alý – kelmeske ketýi kerek.
Bul úshin qoǵamda jemqorlyqtan jappaı jırenýge qol jetkizýimiz qajet.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Úkimetpen birlesip, turmystyq jemqorlyqpen kúres jónindegi jol kartasyn ázirleýi kerek.
Trete. Ýskorennaıa sıfrovızasııa gosýdarstvennyh ýslýg.
Osoboe vnımanıe nýjno ýdelıt voprosý dalneısheı ıntegrasıı baz dannyh.
Ý nas do sıh por ne ızjıta praktıka, kogda v otvet na pretenzıı odnogo vedomstva prıhodıtsıa nestı spravký ız drýgogo gosorgana.
Takıe anahronızmy ı doljna ýstranıat sıfrovızasııa.
Interaktıvnaıa karta otkrytyh bıýdjetov obespechıla obshedostýpnost ınformasıı o rashodovanıı bolee 7 trıllıonov tenge bıýdjetnyh deneg (za 2019 – 2020 gody).
«Sergek» pokazal, kakýıý vygodý gosýdarstvý mogýt prınestı peredovye tehnologıı v chastı fıksasıı narýshenıı.
Zaodno on lıshıl korrýpsıonnyh dohodov nechıstyh na rýký dorojnyh polıseıskıh.
Vsem gosýdarstvennym organam, v pervýıý ochered akımatam, nýjno vzıat etot opyt na voorýjenıe.
Podobnye sıfrovye reshenııa ısklıýchaıýt chelovecheskıı faktor ı ýstranıaıýt ýslovııa, sposobstvýıýshıe korrýpsıı.
Chetvertoe. Zashıta bıznesa.
Na fone ekonomıcheskıh problem podderjka predprınımatelstva prıobretaet osobýıý aktýalnost.
Za pıat let po ýgolovnym delam o vosprepıatstvovanıı zakonnoı predprınımatelskoı deıatelnostı osýjdeno 11 lıs, po delam o reıderstve – 7.
Iz etıh sıfr vıdno, chto pravoohranıtelnye mehanızmy zashıty bıznesa probýksovyvaıýt.
Mejdý tem v svoem Poslanıı v proshlom godý ıa govorıl o tom, chto vosprepıatstvovanıe zakonnomý bıznesý ıavlıaetsıa tıagchaıshım gosýdarstvennym prestýplenıem. Vot ob etom doljny pomnıt vse pravoohranıtelnye organy, v tom chısle Generalnaıa prokýratýra.
Pravıtelstvý sovmestno s Generalnoı prokýratýroı v mesıachnyı srok porýchaetsıa vnestı na ýtverjdenıe konkretnye predlojenııa po vsem zatronýtym voprosam.
Mejdý tem, est opredelennye pozıtıvnye tendensıı. Vvedennyı namı ınstıtýt antıkorrýpsıonnogo soprovojdenııa prınosıt pervye plody.
Po 510 bıznes-proektam tolko za pervýıý polovıný tekýshego goda vyıavleno 114 faktov nezakonnogo vmeshatelstva.
Etý rabotý nýjno prodoljat.
Generalnaıa prokýratýra doljna nezamedlıtelno presekat fakty neobosnovannogo vovlechenııa predprınımateleı v orbıtý ýgolovnogo presledovanııa.
Predprınımatelı, ınvestory doljny chývstvovat moshnýıý zashıtý ot korrýpsıonnogo davlenııa.
Pıatoe. Ýsılenıe obshestvennogo kontrolıa.
Kak by nı staralıs gosorgany, bez podderjkı obshestva ýspeha ım ne dobıtsıa.
Ý grajdan doljna sformırovatsıa ıdeologııa dobroporıadochnostı.
Seıchas v etom napravlenıı provodıtsıa bolshaıa rabota.
Lıga akademıcheskoı chestnostı, volonterskıe klýby antıkorrýpsıonnoı napravlennostı, kıoskı chestnostı ı kassy samoobslýjıvanııa – ınformasııa o takıh proektah doljna shıroko osveshatsıa.
Odnovremenno doljno ıdtı ýsılenıe obshestvennogo kontrolıa po vsemý frontý protıvodeıstvııa korrýpsıı.
Grajdanskoe obshestvo gotovo pomogat gosýdarstvennym organam.
Dostatochno bylo sozdat platformý «Adal kómek» ı bolee 11 tysıach grajdan ız sosıalno ýıazvımyh sloev besplatno polýchılı konsýltasıı ızvestnyh advokatov.
Azamattarmen dıalog ornatý arqyly sybaılas jemqorlyq beleń alyp, qoǵam narazylyǵyn týǵyzyp júrgen túıtkildi salalardy anyqtaýǵa bolady.
Adamdar burynǵysha joǵary oqý orny, kolledj, tipti, mektepterdegi sybaılas jemqorlyqty aıtyp, shaǵymdanady.
Jemqorlyq azamattarymyzdyń boıyna sińip, tipti, qoǵamnyń qalypty qubylysyna aınalyp ketýi múmkin. Basty másele – osy.
Al, kásipkerler jer komıteti, órtke qarsy qyzmet, salyq jáne keden organdaryn jemqorlyq jaılaǵan dep esepteıdi.
Joldyń sapasyna baılanysty da jurtshylyqtyń alańdaýshylyǵy joǵary.
Sondaı-aq, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl komıssııasy maǵan sý sharýashylyǵy salasynda aıtarlyqtaı túıtkilder bar ekenin habarlady.
Mine, osy máseleler boıynsha qoǵamdyq baqylaý tetigi jumys jasaýǵa tıis.
Bul sharaǵa úkimettik emes uıymdardy tartqan jón. Olardy normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi saraptaý isine qatystyrý kerek.
Cybaılas jemqorlyqqa qarsy tıimdi is-qımyl, onymen ymyrasyz kúres qoǵamnyń ózekti máselesiniń birine aınalǵaly kóp jyldyń júzi boldy.
Elimizdiń qaýipsizdigi men halqymyzdyń amandyǵy osy baǵyttaǵy júıeli ári tabandy sharalarǵa baılanysty.
Úkimetke qaǵazbastylyq pen bıýrokratııaǵa salynbaı, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi bergen usynystardy bir aı merzimde jan-jaqty pysyqtaýdy tapsyramyn.
Sonyń nátıjesi boıynsha naqty sharalar kesheni jasalýǵa tıis. Negizgi maqsat – jemqorlyqtyń tamyryna balta shabý, ony túbegeıli joıý.
Bul jumysty esh sozbalańǵa salmaı, qarqyndy túrde júrgizý qajet.
Prezıdent Ákimshiligi qolǵa alynǵan barlyq sharalardy qatań baqylaýǵa alyp, nátıjesin maǵan únemi habarlap otyrýy kerek.
Barshańyzǵa raqmet!
Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.