Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Qazaqstannyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy, "QR Ulttyq qorynan 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly", "2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly" QR zańdarynyń jobalary, sondaı-aq "Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2021 jylǵa arnalǵan nysanaly transfert bólý týraly" QR Prezıdenti Jarlyǵynyń jobasy qaraldy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov baıandama jasady, - dep habarlaıdy Egemen.kz Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Elimizdiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy mynadaı faktorlardy eskere otyryp ázirlendi:
2019 jylǵy jalpy ishki ónim boıynsha eseptik statıstıkalyq derekter men osy jyldyń qańtar-shilde aılaryndaǵy ekonomıkanyń damý qorytyndylary;
Álemdik ekonomıkanyń ósýi boıynsha halyqaralyq qarjy uıymdarynyń jańartylǵan boljamdary. Koronavırýs pandemııasy aıasynda bıyl álemdik ekonomıka 4,9%-ǵa tómendep, 2021 jyly 5,4%-ǵa deıin ósedi dep kútilýde;
Álemdik taýar naryqtaryndaǵy úrdister. Halyqaralyq qarjy uıymdarynyń 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan munaı baǵasyna konsensýs-boljamy bir barreline tıisinshe 45 jáne 55 dollardy quraıdy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyn halyqaralyq reıtıngtik agenttikter oń baǵalaýda. Moody's jáne FitchRatings reıtıngtik agenttikteri Qazaqstannyń reıtıngin ınvestısııalyq senimdilik deńgeıinde rastady.
"Olardyń ishinde, jaqynda, bıylǵy 21 tamyzda FitchRatings agenttigi “turaqty” boljamymen “BBB” deńgeıinde reıtıngti rastady. FitchRatings pikirinshe, Qazaqstannyń reıtıngi ekonomıkanyń fıskaldyq turaqtylyǵyn, ekonomıkany qoldaýdyń tıimdi sharalaryn jáne aqsha-kredıt saıasatyn sátti júrgizýdi kórsetedi", — dedi R. Dálenov.
Vedomstvo basshysy atap ótkendeı, syrtqy jáne ishki jaǵdaılardy eskere otyryp, Qazaqstan ekonomıkasyn damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan 3 yqtımal ssenarııi ázirlendi. Bul — bazalyq, optımıstik jáne pessımıstik ssenarıı.
"Konservatıvti tásildi eskere otyryp, bıýdjettik josparlaý úshin bazalyq ssenarııdi paıdalaný usynylady", — dedi R. Dálenov.
Bazalyq ssenarııde jalpy ishki ónimniń naqty ósýi 2021 jyly 2,8% deńgeıinde boljanyp otyr. 2025 jyly ol 4,6%-ǵa jetedi. Ataýly jalpy ishki ónim 2021 jyly 76,7 trln teńgeni, al 2025 jyly 104,8 trln teńgeni quraıdy. 2021 jyly munaı óndirý 86 mln tonnadan 2025 jyly 100,7 mln tonnaǵa deıin ósedi. Barlyq bazalyq salalarda oń ósim kútilýde.
"О́ńdeý ónerkásibi jylyna orta eseppen 6,7%-ǵa ósip, ken óndirý ónerkásibine qaraǵanda ozyq qarqynmen ósedi. Ken óndirý ónerkásibine ósim 2,9% deńgeıinde bolady. Ortasha jyldyq ósý qarqyny aýyl sharýashylyǵynda 6,2%, saýdada 5,5% quraıdy. Taýarlar eksporty 2021 jyly $41,4 mlrd qurap, 2025 jyly $51,5 mlrd deıin ulǵaıý kútilýde. Import 2021 jylǵy $36,3 mlrd-tan 2025 jyly $37,8 mlrd-qa deıin ósedi", — dedi R. Dálenov.
"Qazaqstan-2050" strategııasynyń uzaq merzimdi maqsattaryn eskere otyryp, áleýmettik-ekonomıkalyq saıasattyń negizgi basymdyqtary kelesideı bolady:
Yntalandyrýshy makroekonomıkalyq saıasat jáne qarjy naryǵynyń damýy;
Salalardyń básekege qabilettiligi jáne ekonomıkanyń ózin-ózi qamtamasyz etýi;
Investısııalyq jáne bıznes ahýaldy odan ári jaqsartý;
Sapaly adamı kapıtal;
Teńgerimdi óńirlik damý;
Tıimdi memlekettik sektor;
Proaktıvti saýda saıasaty jáne eksportty ilgeriletý.
R. Dálenovtyń aıtýynsha, 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan úshjyldyq bıýdjetti qalyptastyrý kezinde kelesi boljamdy parametrler qoldanyldy:
Jalpy ishki ónimniń 2021 jyly 2,8%, 2022 jyly 3,7% jáne 2023 jyly 4,6%-dyq naqty ósýi.
2021-2022 jyldary ınflıasııa — 4-6%, 2023 jyly — 4-5%.
Munaı óndirý kóleminiń 2021 jyly 86 mln tonna, 2022 jyly 89,6 mln tonna jáne 2023 jyly 100,8 mln tonna deńgeıinde bolýy.
Konservatıvti tásildi eskere otryp, 2021-2023 jyldary munaı baǵasynyń bir barreline $35 deńgeıinde alyndy. Atalǵan makroekonomıkalyq kórsetkishter negizinde kelesi bıýdjet parametrleriniń boljamy qalyptasty. Respýblıkalyq bıýdjettiń kiristeri (transfertterdi esepke almaǵanda) 2021 jyly 6 926 mlrd teńgeni, 2022 jyly 8 566 mlrd teńgeni, 2023 jyly 9 217 mlrd teńgeni quraıdy. R. Dálenov kepildendirilgen transfertti 2021 jyly – 2 700 mlrd teńge, 2022 jyly 2 400 mlrd teńge jáne 2023 jyly – 2 200 mlrd teńge mólsherinde aıqyndaý usynylatynyn atap ótti.
"Kepildendirilgen transfertti áleýmettik mindettemelerdi qarjylandyrýǵa baǵyttaý usynylady. Tıisinshe, damý baǵdarlamalaryn qarjylandyrýdy ulǵaıtý úshin 2021 jyly Ulttyq qordan 1 trln teńge mólsherinde nysanaly transfertti tartý usynylady", — dedi mınıstr.
Osylaısha, boljam boıynsha túsimder 2021 jyly 11,4 trln teńge, 2022 jyly 11,8 trln teńge, 2023 jyly 12 trln teńgeni quraıdy. Respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary 2021 jyly 14 049 mlrd teńge, 2022 jyly 13 873 mlrd tg, 2023 jyly 13 889 mlrd teńge kóleminde boljanýda. Jalpy, áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaýǵa, nátıjeli jumyspen qamtýǵa, sonymen qatar ulttyq ekonomıkany turaqty jáne sapaly damytýǵa baǵyttalǵan.
Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.