Zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin qansha adam paıdalanady?

Árıne, zeınetaqy jınaq­tarynyń negizgi somasy mindetti zeınetaqy jar­nalary esebinen qalyptasatyny belgili, búginde onyń mólsheri 11,8 trln teńgeni quraıdy. Al mindetti kásip­tik zeınetaqy jarnalary boıynsha zeı­netaqy jı­naqtarynyń somasy 287,8 mlrd teńgege, erikti zeınetaqy jarnalary 2,1 mlrd teńgege teń. 2020 jyldyń basynan bastap 1 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha qor salymshylarynyń shottaryna 752,98 mlrd teńge taza ınvestısııalyq tabys esep­teldi, bul 2019 jyldyń sáı­kes ke­zeńimen salystyrǵanda 389,77 mlrd teńgege artyq.

Jýyrda Úkimet otyrysynda al­daǵy 3 jylda Ult­tyq qordan bóli­ne­tin kepilden­diril­gen trans­ferttiń áleý­­met­­tik min­det­te­me­lerdi qarjylan­dyrý­ǵa ba­ǵyt­ta­la­tynyn jet­kizgen Qarjy mı­nıs­tri Erulan Jamaý­­baev jyl sa­ıyn­ǵy ındeksteýge jáne zeı­net­­aqy men jár­­dem­aqy alýshy­lar kon­­tın­gen­tin ul­ǵaıtýǵa kele­si jyl­ǵa qosym­sha 265 mlrd teń­ge qa­­­ras­­tyryl­ǵanyn aıtqan bola­tyn.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda osy zeı­netaqy jınaqtarynyń bir bóligin paıdalaný máselesine taǵy da toqtaldy. Týra bir jyl buryn Prezıdent alǵashqy Jol­daýynda jumys istep júrgen adam óziniń zeınetaqy jınaǵyn zeı­netke shyqqanǵa deıin de paı­dalanǵysy keletinin, son­dyq­tan jumys isteıtin azamattar óz­deri­niń zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin bel­gili bir maqsatqa, so­nyń ishinde bas­pa­na satyp alý­ǵa nemese bilim alý úshin paıda­la­ný máselesin jyl sońyna deıin pysyqtaýdy Úkimetke tap­syrǵan bolatyn.

Alaıda arada bir jyl ótti. Bul máse­lede memlekettik ortalyq organ­dar men qoǵamdyq sarapshylar ortaq toq­tamǵa kele almady. Bas basylym betinde de bul má­selege baılanysty arnaıy sóz alǵan sarapshylar zeınet­aqy jınaǵynyń belgili bir bóligin paı­da­lanýǵa kóptegen salymshynyń qoly jetpeıtinin, al jınaǵy qor­da­la­nyp qalǵan azamattardyń tur­ǵyn úıge muq­taj emesin alǵa tartty. Atalǵan máse­lede kópte­gen shet memleketterdiń, sonyń ishinde Sıngapýr sııaqty damy­ǵan mem­leketterdiń tájirı­besin paıdalaný týraly da usy­nystar boldy. Alaıda el azamat­tarynyń ortasha tabysy órke­nıetti elderdegi kiris kóle­mi­men teńese bermeıtini taǵy qol­baı­laý bolǵany jasyryn emes.

Memleket basshysy bıylǵy Jol­daý­ynda azamattardyń áleýmettik ál-aýqaty, eń aldymen, baspana máselesine tikeleı baılanysty ekenin eske salyp, naryq jaǵdaıynda turǵyn úıdiń qoljetimdiligi adamdardyń tabysyna jáne osy mindetti ózdiginen sheshe alý qabiletine oraı júzege asatynyn jetkizdi.

«Meniń tapsyrmam boıynsha el tur­ǵyn­darynyń zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin paıdalaný máselesi pysyq­taldy. Bul, ásirese qazir erekshe mańyz­dy. 2021 jyldyń ózinde Biryńǵaı jınaq­taý­shy zeınetaqy qorynyń 700 myń sa­lym­shysy óz jınaǵynyń bir bóligin tur­ǵyn úı alýǵa, emdelýge jumsaı alady nemese bas­qarýshy kompanııalardyń ıe­li­gine beredi» degen Prezıdent Úkimetke Ult­tyq bankpen birlesip, osy jyldyń sońy­na deıin barlyq qajet­ti nor­ma­tıvtik-qu­qyq­tyq aktilerdi qabyl­dap, da­ıyndyq ju­mystaryn júrgizýdi tapsyrdy.

Prezıdenttiń aıtýynsha, bul refor­ma eńbek qatynastaryn ashyq ári zańdy júrgizip, zeınet­aqy júıesine qatysýǵa yntalandyratyn pármendi quralǵa aınalady. Shyn máninde, qazir kóptegen ká­s­ip­oryn eńbekkerleriniń aıly­ǵyn tómen­detip kórsetetini bel­gili. Bul rette japa shegetin taǵy da qa­rapaıym jumysker bolyp otyr.

Osy oraıda keshe Eńbek já­ne halyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstri Birjan Nu­rymbetov 2021 jyly kimderdiń óz zeı­netaqy jınaǵynyń belgili bir bóligin tur­­ǵyn úı satyp alýǵa, emdelý aqy­syn tóleýge jumsaýǵa nemese qar­jylyq kom­panııalardyń bas­qarýyna berýge múm­kindigi bolatynyn aıtty.

«Memleket basshysy jyl sońy­na de­ıin barlyq qajetti norma­tıvtik-quqyq­tyq aktilerdi qabyl­daýdy jáne zeı­net­aqy sa­lym­darynyń bóligin maqsat­ty jum­saýǵa daıyndyq jumys­taryn júrgizýdi tapsyrdy. Bú­gin­de tujyrymdamalyq maqul­dan­ǵan sheshim bar» degen vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, qazirgi kezde 721 myń adam atal­ǵan maqsattarǵa zeınetaqy jınaǵynyń bir bóligin paıdalana alady. Bul shamamen 1,4 trln teńgeni qurap otyr.

Úkimet otyrysynda sóılegen sózinde B.Nurymbetov 530 myń jumys isteıtin azamattyń zeınetaqy jınaǵy «jetkilikti shekten» asatynyn, sondaı-aq zeınetaqy jınaǵy bar 178 myń zeınetker jáne 13 myń adamnyń saqtandyrý kompanııalarymen annýıtetti zeınetaqy kelisimi bar ekenin atap ótti. Mınıstrdiń aıtýynsha, zeınetkerlerge qoldaǵy jınaǵynyń 50 paıyzdan aspaıtyn bóligin alýyna bolady.

Jyl basynda 30 jasqa tolǵan er-azamatqa jetkilikti shek 6,7 mln teńgeni, al áıelderge 9,6 mln teńgeni qurady. Alaıda mınıstr sol kezde jetkilikti shektiń kólemin qaıta qaraýǵa ýáde bergen bolatyn. Byltyr Prezıdent tapsyrmasynan soń Úkimet bekitken talaptarǵa sáıkes, 200 myń adam­nyń zeınetaqy jınaǵynyń bir bó­ligin paıdalana alatyny aıtyl­ǵan edi. Alaıda Memleket basshy­sy bıylǵy Joldaýynda bul oraıda alǵashqy qadam jasal­ǵa­nyn aıtyp, jarnany paıdala­ný­shy­lardyń aýqymy artatynyn jetkizdi.