Jerebe jeńil tústi me?

Aldaǵy irikteý týrnıri mynadaı formatta ótedi: 32 eldiń órenderi tórt-tórtten segiz topqa bólinip, «úıde» jáne «túzde» júıesi boıynsha ózara sheberlik baıqasady. Ár topta kósh bas­ta­ǵan ulttyq quramalar qart qur­lyqtyń basty jarysynyń joldamasyna birden ıelik etedi. Ekinshi oryn alǵandar arasynda eń kóp upaı jıǵan alty komanda da dál sondaı qurmetke bólenedi. Qyzǵaldaqtar eline sapar shegetin taǵy bir komanda qosymsha kezdesý arqyly anyqtalady. Oǵan jarys qojaıyndary – Nıderlandty qosyńyzdar. Barlyǵy – 16 komanda!

Irikteý básekeleri ústimizdegi jyldyń qarasha aıynda bastalyp, kelesi jyldyń kóktemine deıin sozylady. Al Eýropa chem­pıonatynyń ózi 2022 jyl­dyń 19 qyrkúıegi men 6 aqpa­ny aralyǵynda ótedi. Amster­damdaǵy oıyndardy 17 000 adamdy syıdyratyn «Ziggo Dome» jáne Gronıngendegi match­tardy 4 500 kórermenge eseptelgen «MartiniPlaza» arenalary qabyldaıdy.

Qazaqstannyń fýtzalshylary 5 topqa tústi. Ázirge eki qarsylasymyz belgili. Olar – Majar­stan men Belarýs. Bul topta óner kórsetetin ta­ǵy bir komanda Izraıl men Kıpr arasyndaǵy kezdesýden keıin anyqtalady. Qaı jeńgeni irikteý synyna qatysady. Osy tórttiktiń arasynda Qazaqstan quramasy basty favorıt ekeni esh daý týǵyzbasa kerek. О́ıtkeni jerlesterimiz osy kúnge deıin Eýropa chempıonatyna eki márte ǵana qatysqanyna qaramastan, eki retinde de úzdikter qata­rynan kórindi. Naqtylap aıtsaq, 2016 jyly Serbııada ótken dop dodasynda qola medaldy ıelendik. Toptyq týrnırden irkilmeı ótken soń shırek fınalda Italııadan (5:2) basym tústik. Jartylaı fınalda Ispanııaǵa (3:5) ese ji­bersek, úshinshi oryn úshin tartysta alań ıelerinen (5:2) aılamyzdy asyrdyq. Al 2018 jyly Slovenııada uıymdastyrylǵan jarysta tórtinshi orynǵa taban tiredik. Sol týrnırde óz tobymyzda kósh bastap, pleı-off saıysynyń alǵashqy oıynynda Serbııany (3:1) san soqtyrǵanymyzben, jartylaı fınalda Ispanııaǵa (5:5, penaltıden – 1:3) jol berdik. Qola medal úshin kezdesýde Reseıden (0:1) utyldyq. Onyń syrtynda Qazaqstan fýtzalshylarynyń Azııa birinshiliginde eki márte (1999 jyly – qola, 2000 jy­ly – kúmis) jeńis tuǵyryna kóterilip, 2016 jyly álemdik dodanyń pleı-off saıysynda óner kórsetkeni taǵy bar.

Al qarsylastarymyzdyń qaýqary qandaı? Endi osy saýalǵa tushymdy jaýap izdep kóreıik. О́z tarıhynda Belarýs quramasy Eýropa chempıonatynda bir ret qana baq synady. 2010 jyly Majarstanda jalaýy jelbiregen jarysta Ispanııadan utylyp, Portýgalııamen teń oınady. Dop aıyrmashylyǵy – 6:14. О́z tobynda sońǵy orynda qalyp qoıǵan olar pleı-offqa shyǵa almady. Al álem chempıonatyna belorýssııalyqtar múlde qatysqan emes.

2017 jyly Belarýs ókilde­riniń Qazaq eli órenderimen eki márte joly qıysqanyn jankúıerlerdiń esinde bolar. Almatyda ótken sol joldastyq kezdesýlerdiń alǵashqysynda alań ıeleri 0:1 esebimen ese jibergen edi. Esesine qarymta básekede jerlesterimizdiń ústemdigi esh kúmán týǵyzǵan joq. Esep – 3:0.

Majarstan quramasy qart qurlyqtyń basty dodasyna úsh márte qatysty. Úsheýinde de sátsiz óner kórsetip, pleı-off dodasynyń joldamasynan qaǵyldy. Máselen, 2005 jyly Italııa (0:5), Ispanııa (2:4) jáne Portýgalııamen (3:5) bir topqa túsip, atalǵan komandalardyń barlyǵynan da jeńildi. 2010 jyly Ázerbaıjan (1:3) men Chehııadan (5:6) utyldy. 2016 jyly Ispanııa (2:5) men Ýkraınaǵa (3:6) qarsylyq kórsetip jarytqan joq.

Sóz oraıy kelgende, 1989 jyly Nıderlandta uıym­das­tyrylǵan tuńǵysh álem chempıo­natynda kúsh synasý qurmetine ıe bolǵan majarstandyqtar sol jarysta kópshiliktiń qosheme­­tine bólengenin aıta ketýge tıispiz. Toptyq týrnırdiń tu­saýkeser kezdesýinde olar áı­gili Brazı­lııadan (3:2) basym tústi. Bul eshkim kútpegen ná­tıje edi. Kelesi matchta ataqty Is­panııaǵa (3:5) jol bergenimen, odan keıin Saýd Arabııasynyń (11:2) tas-talqanyn shyǵardy. Bul osy týrnır barysynda tir­­kelgen eń iri esep edi. Álem­dik dop dodasynyń ekinshi kezeńinde Majarstan fýtzalshylary Nıderland (3:3) jáne Belgııamen (2:2) teń túskenimen, Italııadan (1:3) utyldy. Osy­laısha olar jarys jolynan shyǵyp qaldy.

Al Izraıl men Kıpr qura­malary osyǵan deıin fýtzal­dan ótken jarystardyń birde-bireýinde aýyz toltyryp aı­tar­lyqtaı kórsetkishke qol jet­kize alǵan joq. Olar ne álem­dik, ne qurlyqtyq birin­shilik­terge qatyspaǵan. Sol sebepti de bizdiń topqa qaısysy tússe de, olardyń jerlesterimizge jarytyp qarsylyq kórsete almaıtyny anyq.

Irikteý kezeńiniń toptyq týrnırinde óner kórsetetin komandalar

1 top: San-Marıno/Danııa, Horvatııa, Albanııa, Ýkraına

2 top: Bolgarııa/Armenııa, Fransııa, Grýzııa, Reseı

3 top: Túrkııa/Grekııa, Ázer­baıjan, Slovakııa, Moldova

4 top: Anglııa/Soltústik Makedonııa, Rýmynııa, Serbııa, Bosnııa men Gersegovına

5 top: Izraıl/Kıpr, Qazaq­stan, Majarstan, Belarýs

6 top: Shveısarııa/Germanııa, Ispanııa, Latvııa, Slovenııa

7 top: Chernogorııa/Lıtva, Ita­lııa, Belgııa, Fınlıandııa

8 top: Polsha, Portýgalııa (chem­pıon), Norvegııa, Chehııa