Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» Joldaýynda eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq órkendeýinde teńgerimdi aýmaqtyq damý týraly arnaıy aıtyldy. «Elimizdi aýmaqtyq jáne keńistik turǵysynan damytý tásilderin túbegeıli ózgertý kerek. О́ńirlerimiz arasynda ekonomıkalyq jáne óndiristik baǵyty, turmys deńgeıi, memlekettik qyzmet sapasy jaǵynan aıyrmashylyqtar bar. Sondyqtan aýmaqtyq damý jolynda ár óńirdiń básekeli artyqshylyǵyn eskerý qajet», dedi Memleket basshysy.
Osy talaptardyń oryndalý sharttary aımaqta qandaı baǵyttar boıynsha órbıtini týraly jýyrda Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov oblys aktıvimen Joldaýdy talqylaý barysynda aıtyp berdi.
О́ńirdegi ózekti problemanyń biri «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyn iske asyrý arqyly sheshimin tabýǵa tıis.
– Sondyqtan aýdandardyń jáne Petropavl qalasynyń ákimderine osy baǵdarlamanyń múmkindikterin paıdalanýdy tapsyramyn. Barlyq usynylǵan nysandar boıynsha jobalyq-smetalyq qujattamany sapaly daıyndaý qajet. Turǵyndar baǵdarlamanyń paıdasyn sezinýi kerek. Júrgizilip jatqan jumystardyń sapasy jurtshylyq tarapynan eshqandaı narazylyq týdyrmaýy tıis, – dedi ol.
Árıne, bes jylda aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin 2,5 ese arttyrý jáne ónimderdi eksporttaýdy 2 ese kóterý týraly mindetti júzege asyrý ońaı emes ekeni belgili. Alaıda ony oryndaýǵa eldiń áleýeti jetedi. Osyǵan oraı ákim Soltústik Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵy ónimin 2 ese arttyrý mindetin alǵa qoıyp otyr. Bul 2019 jyly 610 mlrd teńgeniń aýylsharýashylyq ónimi óndirilse, 2021 jyly – 700 mlrd teńgeniń, 2022 jyly – 781 mlrd teńge, 2023 jyly – 931 mlrd teńge, 2024 jyly – 1079 mlrd, 2025 jyly 1225 mlrd teńgeniń ónimin shyǵarýdy talap etedi.
Mundaı úlken tabysqa qol jetkizýdiń joldary qatarynda ákim astyq egý salasynda egis alqaptaryn dıversıfıkasııalaý, eksportqa shyǵarylatyn ónimderdi arttyrý qajet ekenin atady. Aımaqta maıly daqyldar alqaby qazirdiń ózinde 1 mln ga jetkizilgen, bul jalpy el boıynsha óńirler arasyndaǵy eń úlken kórsetkish.
Jerge mıneraldy tyńaıtqysh sińirýdi bıylǵy 130 myń tonnadan 2025 jylǵa qaraı 200 myń tonnaǵa jetkizý mejelenip otyr. Eńbek ónimdiligin arttyrýdyń basty sharttarynyń biri ozyq tehnıkalardy qoldaný bolsa, sońǵy úsh jylda óńirde 90 mlrd teńgege jańa tehnıka alynǵan. Bıyl 45 mlrd teńgege jetkizý kózdelip otyr.
Astyq tuqymdaryn da aýystyryp, ónimdiligi barynsha joǵarylaryn sebý jumystary da únemi nazarda bolmaq. 2025 jylǵa deıin onyń 10 paıyzyn jańartý mejelengen.
Mal sharýashylyǵy ónimderin óndirýde sıfrlandyrý elementterin keńinen qoldaný arqyly eńbek ónimdiligin birneshe ese arttyrýǵa bolady. Búgingi tańda oblys aýmaǵynda 80 taýarly sút fermasy bar. Osy nysandarda sıfrlandyrý elementterin qoldaný úlken jetistikke jol ashpaq. Bıyl ǵana mundaı on ferma jańadan salynyp, 30 myń tonnalyq ónim shyǵarýǵa daıyn tur. Oblys osyndaı fermanyń jyl saıyn 20-syn salýdy kózdep otyr. Sonda 2021 jyly 20 myń, 2022 jyly 22,5 myń tonnanyń súti óndiriletin bolady.
Et pen et ónimderin arttyrý baǵytynda soltústikte 10 myń tonna qus etin óndire alatyn «Petropavlovskıı broıler» JShS qus fabrıkasy salynbaq. Et óndiretin «EMS Agro» JShS óziniń qýatyn arttyrýdy kózdep otyr.
Árıne, tek osy kásiporyndardyń kúshimen ǵana alǵa qoıylǵan mejeni oryndap shyǵý múmkin emes. Sondyqtan oblys basshylyǵy jańa jobalardy iske asyrý kerektigin alǵa tartty. Sonyń ishinde «Maslo Del» JShS óndirisin jańalaý mindeti alǵa qoıylǵan. Sút pen sút ónimderin óndiretin qosymsha jeliler tartylady. Osy jańǵyrtýlar aıaqtalǵanda kásiporyn jylyna 120 myń tonna ónim beretin bolady. Sondaı-aq kompanııa bolashaqta jylyna 200 myń tonna ónim bere alatyn masloekstrasııalyq zaýyt salýdy josparlap otyr.
Joldaýda belgilengen tapsyrmalardy oryndaýda ázirge osyndaı qadamdar jasalmaq.
Soltústik Qazaqstan oblysy