Aıaǵan Sandybaı: BAQ adamdardy jańasha oılaýǵa tárbıeleýi tıis

– Aıaǵan О́tenuly, sizben suh­batqa daıyndyq barysyn­da jýrnaldyń sońǵy jyl­dar­daǵy nómirlerimen tanysyp shyqtym. KSRO kezinde elimiz­degi basty basylymnyń biri bolǵan jýrnaldyń modeli men mazmunyn qazirgi formatqa laıyqtap, táýelsiz memlekettiń ishki jáne syrtqy saıasatyndaǵy suraqtaryna tolyqqandy ja­ýap beretin taqyryp baǵdaryn qalyptastyra bilgenderińiz kó­rinip tur.

– Iá, jýrnaldyń «Mysl» dep atalýynyń ózi kóp jaıdan habar berip tur. Shynynda da ın­telektýaldyqty óziniń ne­gizgi baǵyty etip alǵan bizdiń jý­r­nal­dyń maqsaty da adamdardy ja­ńasha oılaýǵa tárbıeleý eke­ni aıtpasa da túsinikti. Biz osy jol­dy kúni búginge deıin be­rik ustanyp kelemiz. Jýrnal 1990 jyldarda eń aýyr kezeńdi basynan ótkerdi. «Kommýnıstik partııadan mura bolyp qalǵan mundaı basylym ózin-ózi aqtamaıdy» degen sekildi syńarjaq kózqaras paıda bola bastaǵan kezde Altynbek Sár­senbaev, Anatolıı Gýrskıı, Ju­mabek Kenjalın sııaqty azamat­tardyń jankeshtiligimen jýrnal óz jumysyn táýelsiz eldiń basty basylymdarynyń biri retinde odan ári jalǵastyra bildi.

Jýrnal sol jyldary óziniń ómir súrýge quqy bar ekenin tolyq jáne túpkilikti dáleldep shyqty. Egemendiktiń alǵashqy jyldaryn­da kóptegen aqtańdaqtardyń betin ashyp, demokratııalyq jolǵa qa­dam basqan jas memleketimizde adam­dardyń quqyǵy men bos­tan­­dyǵyn qorǵaý jolynda aıtar­­­lyq­taı eńbek etti. Jalpy quqyq­tyq jáne ultaralyq qatynas má­­denıetin arttyrý máselelerin úne­mi kóterip, kópultty Qazaqstan halqynyń tatýlyǵy men birligin odan ári nyǵaıtýǵa belsene qatys­ty. Bizdiń basylym sonymen qatar ekonomıkalyq qarym-qatynasqa kóshken Qazaqstannyń qarapaıym azamattarynyń boıynda naryqtyq psıhologııany qalyptastyrýǵa da kóp kóńil bóldi.

– KSRO júıesindegi 70 jylda – bizdiń tarıhymyz. Ta­rıh­ty bólshektemeı, tutas qa­­ra­ǵanda ǵana aqıqat anyq­ta­lady. Tarıhshylar Qazaqstan kommýnıstik partııasynyń minberi bolǵan gazet-jýrnal­dardyń tarıhyn zertteýge asa yqylas tanyta qoımaıtyn sııaq­ty. Siz basqaryp otyrǵan jýr­naldyń júrip ótken joly laıyqty zertteldi me?

– Búgin 100 jyldyq mereıtoıyna abyroımen jetip otyrǵan jýrnal áý bastan ózindik salmaǵy bar salıqaly basylym bolǵanyn joqqa shyǵarýǵa bolmas.

KSRO kezindegi partııalyq ba­­sy­lymdardyń tarıhy – qoǵam úshin áli túren túspegen taqyryp. Bálkim, bul faktorǵa balamasy joq kommýnıstik rejim de sebep bolǵan shyǵar. О́ıtkeni, uzaq ýaqytqa deıin bizde alternatıvti júıe bolmaǵanyn qazir dáleldep jatýdyń reti de, jóni de joq. Osy basylymdardyń tarıhyna úles qosqan tulǵalarymyz ótken ǵasyrdyń otyzynshy jyldary qýǵyn-súrginge ushyrady. Sáken Seıfýllın, Turar Rysqulovtan bastap qazaq zııalylarynyń bi­ra­zy partııalyq basylymdarda qyz­mette boldy.

Respýblıkalyq qoǵamdyq-saıa­sı «Mysl» jýrnaly 1920 jyl­ǵy qyrkúıek aıynan shyǵa bastady. Osy kezge deıin birneshe atpen shyq­qany kóziqaraqty jurt­shy­lyq­qa jaqsy belgili. Alǵashqy nó­mirdi shyǵarý sol ýaqyttaǵy bı­lik­tiń uıǵarymymen eldegi baspa ónim­deri redaksııalyq alqasynyń tór­aǵasy V.Mıýratqa júkteldi. 1920 jyldyń 22 qyrkúıeginde Qazaq ASSR-niń quramyna Oryn­bor gýbernııasy qosyldy. Oryn­bor respýblıka astanasy atan­dy. Kelesi kúni Kırbıýro prezıdıý­mynyń májilisi eki jýrnaldy – «Izvestııa oblbıýro» men «Izves­tııa Orenbýrgskogo gýbkoma RKP (b)» basylymdaryn biriktirý jó­ninde qaýly qabyldady. Jýr­naldyń ýaqytyly shyǵýyna Mu­ham­med-Hafız Myrzaǵalıev ja­ýap berse, ólke boıynsha ma­te­rıal­dardy A.Anohın, al gýbkom boıynsha materıaldardy P.Jý­ravskıı jınady. 1921 jyly 21 naý­ryzda Kırpartbıýro quramy jańartyldy. Onyń músheleri bolyp V.Radýs-Zenkovıch, A.Avdeev, A.Anohın, P.Jýravskıı, S.Meń­deshev, M.Myrzaǵalıev, M.Sama­tov, Á.Jangeldın bekitildi. Osy oqıǵamen qatar basshylyqtyń dekretteri men qaýly-qararlaryn ornalastyrý úshin – «Izvestııa Kazkraıkoma RKP (b)» atty jýrnal shyǵarý máselesi kóterildi.

О́tken onjyldyqtardaǵy jýr­nal­dyń sarǵaıǵan betterin aqta­ryp otyryp, búgingi oqyrman úshin de óte qyzyqty faktilerdi ta­basyz. Aıtalyq, eldiń bá­rin alasapyranǵa túsirgen jal­ǵan ǵalym Trofım Lysenkony ke­zinde aspanǵa kóterýdiń ózi qan­daı kúlkili bolǵan deseńizshi. Ne­mese bizdiń ádebıetimizdegi Ta­ıyr Jarokov pen Qýandyq Shań­ǵytbaev sııaqty klassıkterdiń she­berlikterine shek keltirip, olardy túkke alǵysyz qylǵandaryna da qarnyń ashady. Alekseı Bragınniń «Neosýshestvlennyı zamysel. O sbornıke «Kazahskaıa sovetskaıa poezııa» maqalasynan soǵystan keıingi jyldary ádebıetke aıryq­sha mán berile bastaǵanyn baıqaýǵa bolady. Surapyl soǵystan keıin rýhanı damýǵa den qoıǵan el úshin qýanasyz. «Eger bizde birde-bir aqynnyń kitaby eskerýsiz qal­maıtynyn eske alsaq, onda «Qazaq sovet poezııasy» jınaǵyn shyǵarý respýblıkanyń mádenı ómirindegi eleýdi oqıǵa ekeni aıtpasa da tú­sinikti» dep oı qorytady avtor. Qa­­zirgi zamanǵy jazýshylarymyz osy joldardy oqyp, sol kez­­degi qalamgerlerge jasalǵan qam­­qorlyqqa qyzyǵa qaraıtyny sózsiz.

Al qazirgi tańda jýrnal adamdardy oılaýǵa tárbıeleıtin qu­ral ekenin batyl aıtýǵa bolady. Búginde jýrnal qoǵam men mem­lekettiń barlyq ózekti máselele­rin ashyq, erkin talqylaýǵa ar­nalǵan ashyq alańǵa aınalǵanyn men maq­tanyshpen aıta alamyn. Ba­sy­­lym qazirgi zamanǵy saıası, eko­­nomıkalyq, áleýmettik, má­de­nı prosesterdi obektıvti, te­reń taldaýymen erekshelene­di. «Mysl» jýrnaly nómirden nó­mirge ádebıettiń, mýzykanyń, ha­­lyq shyǵarmashylyǵynyń ozyq úlgilerin nasıhattaı oty­­ryp, Qazaqstan halqynyń ult­tyq sanasyn qalyptastyrýda áleýmettik mańyzy bar jumys­tar at­qaryp keledi. Eń bastysy, osyn­daı tarıhy tereń jýrnaldy saqtap qala bilgenimiz, onyń ózine tán qoǵamdaǵy ornyn jańa táýelsiz elimizdiń saıasatyn iske asyrýda tıimdi paıdalana bilip otyrǵanymyz da parasatty is dep túsinemin.

– Siz jýyrda jýrnalıs­termen kezdes­ken kezde jýrnal 1990-2000 jyl­­dar araly­ǵyn­da ult­tar ara­­­syndaǵy aýyz­bir­shi­likti saq­­tap qalýǵa basymdyq berdi de­gen edińiz...

– Táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyl­darynda otandyq baspasózde negizgi úsh basym baǵdardy qa­lyp­tastyrýǵa talpyndyq: Bi­rin­­­­shiden, naryqtyq psıhologııa má­­­­­denıetin qazaq jerinde qalyp­tas­tyrý. Ekinshisi, quqyqtyq má­denıetti ornyqtyrý. Úshinshisi, etnosaralyq turaqtylyq máde­nıe­tin saqtap qalý. О́mir alǵa jyljyp jatyr. Qundylyqtar ózger­­di, qundylyqtarǵa degen kózqa­ras­tar da ózgerdi. Biz de zaman­nyń aǵy­myna qaraı kóshimizdi sol ózgeris­terge beıimdep otyrýǵa tyrysamyz.

– Jýrnaldyń qazirgi mate­rıal­dyq-tehnıkalyq jaǵ­daıy­na toqtala ketseńiz?

– Keńes Odaǵy taraǵannan keıin bir mıllıon tırajy bar «Kommýnıst» jýrnaly reseı­lik «Svobodnaıa mysl» atandy. «Par­­tıınaıa jızn Kazahstana» «Mysl» degen atty ıelendi. My­­na jaıtqa nazar aýdarýyńyz­dy su­raımyn, búginde bizdiń tara­ly­mymyz máskeýlik basylymmen birdeı, biraq shtatymyz bes ese kem. Bul – árıne, oılanarlyq másele.

Men buryn orys tilindegi jýr­­­­nalıster arasynda myqty re­­­d­ak­torlar tapshy dep oılamap­pyn. Qazir sondaı jaǵdaıdy bas­tan keship otyrmyz. Jýrnalıs­terdiń birazy bıznespen aına­lysyp júr. Kóp mamandar ult­tyq kompanııalardyń pıar menedj­mentin basqarýǵa ketti. Sodan ke­­­ıin jýrnaldy saqtap qalýdyń, oqyrmandy joǵaltyp almaýdyń búkil múmkindiginiń jalyna jarmasyp, tirshilikti jalǵastyryp jatqan jaıymyz bar.

– Qoǵamdyq sanany jań­ǵyr­tý atústi qaraıtyn másele emes.

– Árbir qazaqstandyq óz eliniń tarıhyn bilýi tıis. Árbir maqala oqyrmanyna oı salyp turýy kerek. Qazaq myń ólip, myń tirildi. Álemde áýeli tilin, sosyn ózin joǵaltyp alǵan qansha ult baryn eshkim sanap jatqan joq. Kóne ıvrıt tilin qaıta tiriltip, halyq bolyp qaıta bas kóterý múmkin­digi evreı ultyna ǵana buıyrǵa­nyn jaqsy bilesiz. Biz halqymyz­dyń iri tulǵalaryn qurmettep, olar­dyń erekshe qasıetteriniń negi­zin­de jas býyndy tárbıeleýimiz kerek. Aıtatyn mysal kóp. Tań kal­maý múmkin emes, Alash arys­tarynyń qaısysyn alsańyz da, segiz qyrly, bir syrly. Orman-ınjeneri Álıhan Bókeıhanov saıa­satker, jýrnalıst, redaktor, ekonomıst, jerdi paıdalaný sa­lasynyń mamandyǵyn ıgergen. Muhamedjan Tynyshbaev – ınjener-temirjolshy, tarıhshy, etnograf. Beri kelsek, Qanysh Sátbaev – ataqty geolog, aýyz áde­bıetin zerteýshi, aǵartýshy, Ebneı Bóketov hımık bolýymen qatar keremet aýdarmashy, kó­semsózshi (ony kezinde áıgili «Lı­te­ratýrnaıa gazeta» qyzmetke sha­qyrǵan). Buryndary bir zııaly alash azamaty ulttyq mádenıetti, tildi, dildi saqtaý men damytý jolynda búgingi júz qandasymyzdyń jumysyn atqarǵan.

– BAQ kommersııalansa, ıdeo­­logııa ekinshi orynǵa ysy­ra­lady degen pikir bar. Mu­ny aıtyp otyrǵan sebebimiz, kom­mer­­sııalandyrýdyń aýyly alys emes sııaqty.

– Ol kúnge de jetermiz. On­daı jaǵdaıdyń biz úshin artyq­shylyqtary mol ekeni daýsyz. Bi­rinshiden, buqaralyq aqparat quraldarynda qosymsha qarjy kózi paıda bolady. Ekinshiden, baspasóz erkindigine jol ashylady. Desek te ázirge baspasózge yqylasy men yntyzary aýyp otyr­ǵan birde-bir olıgarhty kór­gen joqpyn. Al shetelde, Japo­nııa men AQSh-ta birneshe tarıhy te­reń basylymdardyń artynda myq­ty quryltaıshylar tur. Al biz­de basqasha. Jer kólemi úl­ken bolǵanymen, aqparattyq ke­ńis­tiktiń múmkindigi shekteýli. Odan bólek, aqparattyq tehnologııa damýynyń saldarynan áleý­mettik jeli men sary basylym­dardy dástúrli BAQ-tyń qatary­­na qosýǵa arlanbaıtyndar kóbeı­­di. Bul – qaýipti qubylys. Keıbir saıttar, portaldar oqyr­man­dy tartý úshin shyndyqqa janaspaıtyn jalǵan aqparat taratýdy ádetke aınaldyryp barady. So­sıým osy qaqpanǵa túsip qalyp otyr. Sondyqtan bolar, qazirgi qo­ǵamda dástúrli buqaralyq aq­pa­­rat quraldarynyń jankeshti eń­begi durys baǵalanbaıtyn úrdis beleń aldy. Bul – árıne, ýaqytsha qubylys. Qoǵam báribir dástúrli basylymdarǵa qaıta bet buratyny sózsiz.

– BAQ pen qoǵamdaǵy negizgi problema ne?

– Men BAQ tórt baǵytpen al­ǵa jyljı alady dep sene­min. Olar – lıberaldy, demo­kra­­­­tııalyq, kommýnıstik, áleý­met­­­­tik-jaýapkershilik baǵyt bolyp bólinedi. Álemdik aqparat ke­ńistigindegi buqaralyq aqpa­rat qu­raldarynan osy tórt ba­ǵyt­tyń boıaýy baıqalyp tu­rady. Bizdiń otandyq BAQ atalǵan ba­ǵyttardyń arasynda óz jolyn tabýy tıis dep oılaımyn. Sóz joq, bizdiń mentalıtet basqalar­ǵa qaraǵanda ózgeshe. Sebebi, 300 jyl otar el boldyq. Endigi maqsat sol quldyq sanadan azat ulttyq sananyń deńgeıine kóterilý kerek. Mysaly, men týyp-ósken ólkede turǵyndardyń 17, oblys ortalyǵynda 5 paıyzy ǵana qazaq boldy. Jas kezimde aýlamyzda eń bolmasa jartysynan astamy qandastar bolsa eken dep armandaıtynmyn. Qazir bizdiń aýladaǵy turǵyndardyń 100 pa­ıyzy – qazaqtar. Biraq ana tilin­de sóıleıtinder 17 paıyzǵa je­ter-jetpes. Ulttyq sanany qalyp­tas­tyrýǵa erekshe mán berý kerek dep otyrǵanym da sondyqtan.

– Siz orystildi pýblısıssiz. Osy tilge degen yqylastyń áleý­mettik astary týraly oıla­nyp kórdińiz be?

– Sóz júzinde ana tilimizge esh­kim qarsy shyǵyp otyrǵan joq. Bári qoldaıdy. Elimizde memlekettik tildi damytýǵa jáne tuǵyryn be­kitý maqsatynda bıýdjetten qo­maqty qarjy da bólinedi. Osy rette tanymal syqaqshy Mıhaıl Jvaneskııdiń «Ázirge qazaqtar bar kezde, men orys tili úshin alań­damaımyn» degen sózinen kóp nárseni ańǵarýǵa bolady. Tilimiz óz elinde, óz jerinde ógeılik kúıin keshpeýi úshin ne isteýimiz qajet?! Qazynaǵa baı, kólemi jaǵynan álemde toǵyzynshy oryndaǵy baı­taq jerge ıe bolyp otyrmyz. Belgili folklorshy, orıentalıst, túrkitanýshy Vasılıı Radlov ke­zinde bylaı degen eken: «Men búkil álem tilderiniń ishinde myna úsh tildi uly til sanaımyn – orys, fransýz, qazaq (túrki tilderiniń biri)».

Deı tura, jahandaný zamanynda qazaq tili tolyqqandy kom­mýnıkasııa quraly bola almaı­dy deıtinder kóbeıip barady. Bul – bos sóz. Túrki áleminiń eń baı, eń ıkemdi tiliniń áleýetin tolyq seziný úshin qazaq otarlyq psı­hologııadan, demek ózimizdi ózi­miz baǵalaı bilmeýden tolyq quty­lýymyz kerek. Onsyz biz ata-babamyz armandaǵandaı el bola almaımyz.

– Aıaǵan О́tenuly, siz KSRO-nyń sońǵy jyldarynda Kazaq telegraf agenttiginde jumys iste­­dińiz. Sol jyldary agenttik óz­ge basylymdar úshin bet tú­zeı­tin qubylamen birdeı boldy. Bul agenttiktiń ereksheligi nede?

– Iá, QazTAG-ta toǵyz jyl qyz­­met atqardym. Basty nazardy naqtylyqqa baǵyttadyq. Mysaly, qazir keler jyly bálen jerde zaýyt salynady dep bastala­tyn jarııalanymdar kóp. Biz soń­ǵy jyldary bitken tirliktiń ná­tıjesi emes, bitpegen, qolǵa alyn­baǵan jobalardyń múmkindigi jaıly eıforııalyq sezimderge kóbirek boı uryp kettik. Men mun­daı aqparattardy, tipti sarap­tamalardy da jarym-jarty­laı feık aqparat dep tanımyn. Búgin memlekettik deńgeıde qar­­jylandyrylyp jatqan memle­kettik baǵdarlamalardyń taǵdyry erteń qandaı kúıde bolatynyn eshkim bilmeıdi. Sondyqtan kez kelgen salada naqtylyqqa ba­sym­dyq bergennen utylmaımyz. Aq­pa­rat agenttiginiń ustanymy osy tó­ńirekte bolýy – onyń naqty ereksheligi.

– Kóptegen sarapshylar qazaq jýrnalıstıkasynda mo­dera­torlar ınstıtýtynyń qalyp­taspaǵany jýrnalıs­ter­diń bel­gili bir salaǵa mamandanýyna kedergi keltiretinin aıtady. Siz qalaı oılaısyz?

– Bizde ártúrli baǵyttaǵy ıns­tıtýttar endi qalyptasyp kele jatyr. Biraq shtat, qarjylandyrý jaǵy kemshin. Al memlekettiń balansyndaǵy ınstıtýttar múm­kin­dikterin ártaraptandyrýǵa asyǵa qoımaıdy. Sebebi, jep otyrǵan nandarynan aıyrylyp qalǵysy kelmeı, tek ózderin qarjylandyrýshy taraptyń qalqany nemese qorǵany bolýmen ǵana shektelip otyr. Tipti mem­leket qarjylandyryp otyr­ǵan, jaǵdaıy bar ınstıtýttar qoǵamdy tolyqqandy aqparatpen qamtamasyz ete almasa, durys baǵdar bermese, qoǵamdyq uıymdar nemese jekelegen táýelsiz sarapshylar ne isteı alady?! Olar Ba­tysqa da, Shyǵysqa da, tipti ǵarysh pen aýyl sharýashylyǵyna da pikir aıta beretin «ámbebap» sarapshy emes, óz salasyna mamandanǵan tulǵa bolýy tıis.

Qazir aqparattyq keńistikte belsendilik kórsetip júrgen bes-alty sarapshy bar. Olardyń piki­rinde tereńdik bar ma, joq pa degen máselege jaýap berý – meniń mindetim emes. Sarapshynyń paryzy – bıliktiń jyrtyǵyn jamaý emes, halyqqa jumys isteý. Basqasha aıtqanda, aldyńǵy shepte júrip, qaýiptiń aldyn alyp, oı salý. Eger bizdegi sarapshylar belgili bir salaǵa mamandanǵan kezde jýrnalymyzdyń turaq­ty spıkerleri de solar bolýy kerek edi. Táýelsizdiktiń 28 jyl­dyq ta­rıhynda da múlt ketken tus­ta­rymyz barshylyq. Bul kezeńde úsh tolqyn ósip-jetilip, arenaǵa shyqty. Bir ǵana ózgeris bar. Ol – bir kórpeniń astynda jatsaq ta, júz túrli tús kórip oıanatyn halyqqa aınaldyq. Bir kezderi otar ult bolǵanyn áli kúnge deıin umytqysy kelmeı júrgen ult biz ǵana shyǵarmyz. Qoǵamdyq sananyń deńgeıi onyń ál-aýqatyna áser etedi. Jan-jaǵy taza, kórkem bolyp tursa, adam mundaı tómendikke barmaıdy.

Qazaq jýrnalıstıkasynyń prob­lemalary bir basynan asyp jatyr. Myqty mamandar daıar­laý isinde júıe joq, ulttyq baǵ­darlama joq. Sondyqtan jýrnalıs­tıka fakýltetterin jan­dandyrý úshin kúndiz-túni ju­mys isteý kerek. Bul baǵytta kósh túzelse, ol mindetti túrde oń nátıjesin beredi. О́z tarapym­nan Memleket hatshynyń hatshylyǵynda qyzmette bolǵan kezimde usynys jasap jáne onyń kajettigin dáleldep, jýrnalıs­tıka salasyna zamanaýı mamandar daıarlaıtyn sheteldegi belgili ýnıversıtetterge jastardy jibe­rýdi jolǵa qoıdyq. Sodan beri «Bo­lashaq» baǵdarlamasy boıynsha jyl saıyn jas jýrnalısterdiń bilim alýyna múmkindik týdy.

– Osy oıyńyzdy tereńdete tússeńiz. О́ıtkeni, áriptesterińiz sizge «taqqa emes, BAQ-qa ba­sym­dyq beretin jýrnalıst» dep baǵa bergenin jaqsy bilemiz. Qor­dalanǵan problemalardyń she­shilýine yqpalyńyzdy tıgiz­genińiz týraly egjeı-tegjeıli aıtyp ótseńiz!

– Bul teńestirý, árıne, ar­tyq­taý bolar. Joǵaryda aıtyp ótkendeı, Qazaq telegraf agent­tigi eldegi eń bedeldi aqparat qu­ral­darynyń biri jáne biregeıi edi. Shtattyq kestesi 200 adamǵa jýyq, ár aımaqta bilimdi, azýly, abyroıly tilshilerimiz jáne fototilshilerimiz boldy. Keıin, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda 200 adamnan 20 shaqty jýr­nalıst qaldy. Sol kezde Pre­zıdenttiń Baspasóz qyz­me­tinde jumys isteıtinmin. Qa­zaq­stan jýrnalısteriniń birinshi kon­gressi ashylýy qarsańynda Elbasynyń baıandamasyna eki usy­nys jasadym. Birinshisi, ál­sirep jatqan agenttikti tiriltý. О́rkenıetti elder sııaqty tolyq­qandy zamanǵa saı aqparat taratý ortalyǵyn nyǵaıtý, kúsheıtý. Tek qana mátindik jáne foto ha­barlar emes, qosymsha aýdıo-beınehabarlardy búkil álemge taratý kerektigine nazar aýdarttym. Ol úshin Prezıdent teleradıo keshenin QazTAG-qa qosýdy usynǵanmyn. О́ıtkeni, meniń pa­ıymdaýymsha, Aqordadan qashan­da bolsa birizdi aqparat taralýy kerek. Telesıýjetter, radıoha­barlama jáne gazet maqalasyn­daǵy mátinder birizdilikpen jazylýy tıis. Bul – halyqaralyq kási­bı talap. Bul usynysym nazar­ǵa alyndy. QazTAG Qazaq aqparat agentigi bolyp, shyǵarmashylyq ujym qalpyna keltirildi. Shúkir, elimizdiń basty aqparat qurylymy óz ornyn osylaısha qaıta tapty. Ekinshi usynysym buqaralyq aqparat quraldarynyń synı materıaldaryna memlekettik jáne basqa organdardyń qulaq asýyn qadaǵalaý jónindegi Komıssııa qurý týraly bolatyn. Memleket basshysy bul usynys týraly da jýrnalıster kongresinde aıtty. Onyń ústine, osynyń negizinde qu­rylǵan qoǵamdyq komıssııanyń bir-eki otyrysy da ótti. Degenmen, ókinishke qaraı, áli kúnge deıin óziniń ózektiligin joǵaltpaı kele jatqan BAQ pen bılik arasyndaǵy tikeleı jáne keri baılanys týraly másele ádettegideı umyt qal­dy. Bul barlyq reformalarǵa tos­qaýyl bolyp otyrǵan, onyń ishinde jemqorlyqpen kúrestiń tıim­diligin tómendetýge alyp kel­gen negizgi jaǵymsyz faktor­lar ekeni daýsyz. Bilim jáne ǵy­lym mınıstrligin­de qyzmet is­te­­gen kezimde toqsanyn­shy jyl­dar­dyń orta tusynda jabylyp qalǵan «Qoǵammen baılanys» ma­mandyǵyn oqý baǵdarlamasyna en­gizýge belsendi túrde kiristim. Jýr­nalıster ózderi kásibı sala­sy­­nyń bolashaǵyn oılamasa, bú­gingi tirshilikte buǵan kimniń basy qatar deısiz? Sodan beri joǵary oqý oryndarynyń jýrnalıstıka fakýltetterinde pıar-mened­jerler daıarlaý júzege asyp ke­ledi.

– Mazmundy áńgimeńizge kóp rahmet. О́zińiz basqaryp otyr­ǵan «Mysl» jýrnalynyń mereıtoıy qutty bolsyn!

Áńgimelesken

Gúlbarshyn AITJANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY