Jaqynda «Astana Opera» teatrynda belkanto dáýiriniń jaýhary – Gaetano Donısettıdiń «Don Paskýale» operasynyń premerasy ótedi. Qazan aıynyń 2-3-i kúnderine josparlanǵan klassıkalyq mýzyka keshine teatr trýppasy qyzý daıyndyq ústinde. Jarty jyl úzilisten keıin teatrsúıer qaýymdy eleń etkizgen óner álemindegi osynaý eleýli hám aıtýly oqıǵaǵa oraı operanyń qoıýshy rejısseri Natalıa Kagadııdi az-kem áńgimege tartqan edik.
– Natalıa hanym, bul sizdiń «Don Paskýale» operasyndaǵy alǵashqy tájirıbeńiz be? Álde aıtýly operany buǵan deıin de qoıyp kórip pe edińiz?
– Joq, rejısser retinde «Don Paskýale» operasyn birinshi ret sahnalap otyrmyn. Alaıda bul G.Donısettı shyǵarmashylyǵyn sahnaǵa shyǵarǵan alǵashqy spektaklim emes. Buǵan deıin onyń «Mahabbat sýsynyn» qoıdym. Jalpy, bul kompozıtordyń ónerine tántimin.
– Janryn avtor komedııa dep anyqtaǵanymen, negizinen bul operanyń tabıǵaty dramaǵa da jaqyn. Siz qaısysyna basymdyq berdińiz?
– Degenmen «Don Paskýale» operasy komedııa, dálirek aıtsaq, opera-býffa (kúlkili drama) dep qaralǵany jón. Iаǵnı, bul janr – komedııa men dramanyń qosyndysy, bizdiń jaǵdaıda satıra elementteri qosylǵan. Donısettıdiń paıymy boıynsha, operanyń sıýjeti egde jastaǵy aýqatty myrzanyń jas qyzǵa úılený týraly sheshimin mazaq etýge úndeıdi. Qaı kezde bolmasyn, mundaı nıet – ábden qalypty qubylys. Al keıipkerlerdiń minez erekshelikterine keletin bolsaq, meniń qaharmandarym ózderiniń amal-áreketteri sııaqty árdaıym san qyrly. Kórermen muny ývertıýradan-aq birden sezinedi. Álbette, operamen jumys isteý kezinde men Alla Sımonıshvılı men Manana Gýnıanyń kórkemdik tujyrymdamasyn ustanamyn. Bizdiń Don Paskýale – qarapaıym qaýsaǵan shal emes, egde tartsa da adam qyzyǵarlyq, kúsh-qýaty tasyǵan boıdaq azamat. Bizdegi Don Paskýale – qymbat qonaqúıdiń ıesi, ómirine ne kerektiń bári bar, tolyqqandy ári dáýletti kásipker. Sondyqtan da onyń jas ta sulý áıelge úılenýge qaýqary bar. Degenmen men ony óz qalaǵanyna qol jetkize almaıtyn jaǵdaıǵa ákelip tiredim. Munyń sebebi onyń qart bolýynda emes, másele – mahabbat úshtigi men onyń yqpaldy jaǵdaıynan da kúshtirek sebepterdiń bolýynda.
– Qoıýshy rejısser retinde siz úshin «Don Paskýale» operasynyń basty qundylyǵy nede?
– Rejısser retinde men úshin úılesimdi qarym-qatynas pen sahnadaǵy jasampazdyq – úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn dúnıeler. Sebebi sahna qashanda aqyr sońynda sheshimin tabatyn qaqtyǵystardy talap etedi. Donısettıdiń «ǵashyqtaryna» keler bolsaq, bizdiń qoıylymymyzda keıipker Norına spektakldiń basynda eshkimdi, onyń ishinde Ernestony da jaqsy kórmeıdi. Don Paskýalemen nekesiniń arqasynda óziniń qarjylyq jaǵdaıyn sheship alýdy kózdeıdi. Ádette, mundaı jaǵdaı shynaıy ómirimizde, ásirese áleýmettik jaǵdaıy teń emes nekelerde kóp kezdesedi. Al Ernestoǵa degen mahabbaty kórermenderdiń kóz aldynda oıanady jáne bul óte áserli bolady! Men úshin qaı kezde de basty qundylyq – adamı sezimder, sonyń ishinde shynaıy mahabbat. Men árdaıym osyny alǵa shyǵarǵym keldi.
– Qoıylym kimderge qyzyqty bolýy múmkin, onyń tolyq maǵynasyn túsiný úshin qaı jastan bastap kórýge bolady?
– Qandaı da bir qoıylymmen jumys istegende, aldyma qoıylymdy qaı jastaǵy kórermenge bolmasyn qyzyqty etý mindetin qoıamyn. Biraq qalaı degenmen de, bul qoıylym eresekter aýdıtorııasyna arnalǵan.
– Qazirgi ýaqytta operalyq qoıylymdarda avtorlyq sıýjetterdi, bas keıipkerlerdiń qarym-qatynasyn, olardyń minez-qulyqtaryn ózgertý qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan. Siz de osy tájirıbege júgindińiz be?
– Rejısserdiń mindeti – sahnada kompozıtor jazǵan sıýjettiń betindegisin beıneleý emes, árbir keıipkerdiń barynsha damýyna múmkindik berý. Qoıylym barysynda keıipkerler oryndaýǵa jáne sheshýge tıis bolatyn kóptegen sahnalyq mindetter men kúrmeýli máselelerdi qoıa bilý. Rejısser tek sıýjetterdiń retimen oryn aýystyrylýyn ǵana emes, óziniń qoıylymyna erekshe, qaıtalanbas qalyp bergisi keletini sózsiz. Negizinde sıýjetti aýystyrý múmkin emes, al qalypqa enýge álbette bolady. Mine, sondyqtan operanyń áreketi tarıhı nemese tipti ǵaryshtyq keńistikke shyǵyp ketýi ábden múmkin. Al bizdiń qoıylymǵa qatysty aıtar bolsaq, munda da ondaı ózgeris bolady. Sahnalyq qalyp – HH ǵasyrdyń basy. Qoıýshy-sýretshi Manana Gýnıanyń sahna bezendirýleri óte ádemi. Negizgi oqıǵa qymbat qonaqúıde ótedi. Biraq bul jerde basty ekpin baılyqqa túspeıdi. Operanyń ózegi – tańdaýda, ıaǵnı ár adamnyń jasar tańdaýynda. Kúndelikti ómirde bizdiń árqaısymyzdyń aldymyzda da túrli tańdaý turady. Durys tańdaý jasaı alý – jarty baqyt desem, artyq aıtqandyǵym emes. Sol sebepti de búgingi jasar tańdaýymyzǵa erteńgi ómirimiz, jaǵdaıymyz tikeleı táýeldi ekendigine kelisetin shyǵarsyz?! Qoıylym jaıly bar aıtarym – osy. Qalǵanyna premera kúni kýá bolasyzdar! Teatrda júzdeseıik!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»