Kim-kimge de mamandyq tańdaý ońaı emes. Mamandyq tańdaýǵa kezdeısoq ushyrasqan jandardyń da yqpaly tıip jatady. Alaıda tolǵaýy toqsan tirshilikte ómirge qanat qaqtyrǵan ustazdy umytýǵa bola ma? О́ıtkeni ustaz – eń ulyq mamandyq ıesi. Mahambet aýdanynda turatyn ardager Sultash Qýanyshev áli kúnge ustazdaryn qımastyqpen eske alady.
«Bizge mektepte matematıka páninen Qaıdar Hamzın degen aǵaı sabaq berip edi. Sol aǵaı biz mektep bitirer jyly tórt oqýshyny «Taý-ken ınstıtýtyna oqýǵa baryńdar» dep mamandyq tańdaýǵa daıyndaı bastady. Arasynda men de bar edim. Qujattarymyzdy oqý ornyna poshtamen jiberdi. 1951 jyly qolymyzǵa attestat alyp, Almatyǵa qaraı jolǵa shyqtyq. Sol kezde poıyz uzaq júretin. Kún batýǵa taıaǵanda poıyzymyz vokzalǵa toqtady. Aýyldan alysqa uzap shyqpaǵan kezimiz. Onyń ústine buryn kelmegen, kórmegen qalada qaıda bararymyzdy bilmeı, ańtarylyp qaldyq. Qolymyzda chemodanymyz bar, kóshe aralap júrgen edik. Qarsy jolyqqan jigit aǵasy bizden jón surady», dep eske alady Sultash Qýanyshev.
Qazaq jeriniń batys qıyrynda erjetken tórt túlek Taý-ken ınstıtýtyna oqýǵa túsýge kelgenin aıtypty. Alaıda sol sátte olardyń turaqtar jeri joq edi.
«Aınalaıyndar, alystan kelipsińder. Bulaı kóshede júrmeńder. Tentekter tonap ketýi múmkin. Qazir senderdi jataqhanaǵa ornalastyramyn. Taý-ken ınstýtynan qujattaryńdy ózim aldyramyn, QazPI-ge oqýǵa túsińder. Mektepke ózderiń sekildi jastar kerek», depti beıtanys adam.
Almatyǵa alys aýyldan bilim shyraǵyn izdep kelgen jastarǵa janashyrlyq tanytqan Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń dırektory Asqar Zakarın eken. Úlkenniń aldynan kesip ótpeıtin, aqylyn jerge tastamaıtyn aýyldyń túlekteri osylaısha QazPI-diń stýdenti atandy. Sonyń biri Sultash Qýanyshev 1955 jyly ınstıtýttyń fızıka fakýltetin bitirip shyqty.
«Asqar aǵaıdyń sol janashyrlyǵyn áli kúnge umyta almaımyn. О́ıtkeni ol bizdi ustaz bolýǵa, shákirt tárbıeleýge baýlydy. О́ziniń tájirıbesimen bólisetin edi. Meıirimdi bolýǵa úndeıtin. Instıtýt bitirip, dıplom alǵanda joldama basqa óńirge berildi. Taǵy da Asqar Zakarınniń kómegi tıdi. Sol kezde ol Oqý mınıstri edi», deıdi Sultash Qýanyshev.
Muǵalimdik eńbek jolyn Dossordaǵy orta mektepte bastaǵan jas muǵalim 1961 jyly Mahambet aýylyna oraldy. Munda mektepte matematıka páninen dáris berdi. Shákirtteriniń talpynysyn qoldap, meıirim shýaǵyna bóledi. Sonyń jemisi bolar, onyń dárisin tyńdaǵan, matematıka syndy qıyn pánniń qyr-syryna qanyqqan shákirtteri ustazyn umytqan emes. Ony jyl saıyn kásibı merekesimen quttyqtaıtyn, aı aralatyp habarlasyp turatyn shákirti kóp. Solardyń qatarynda belgili memleket qaıratkeri Imanǵalı Tasmaǵambetov te bar.
«Ár oqýshy – bir álem. Sondyqtan ustazdar oqýshylardy baýraı bilýi kerek. Sonda shákirtterdiń boıynda buǵyp jatqan qabileti ashylady. Sabaqqa yntasy da, úlgerimi de artady. О́zim dáris bergen shákirtterimniń osaly bolǵan joq. Bári de alǵyrlyǵymen, zerektigimen tanyldy. Sabaqty úzdik oqydy. Qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasty. Solardyń arasynan elge tanymal azamattar shyqty», deıdi «Qazaq KSR aǵartý isiniń úzdigi» tósbelgisiniń ıegeri atanǵan ardager ustaz.
Keıipkerimiz ustazdyq jumyspen shektelgen joq. Kezinde aýdandyq partııa komıtetiniń saıası aǵartý, úgit-nasıhat bólimin basqardy. Al elimiz táýelsizdigin alyp, ákimdik ınstıtýty engizilgen tusta Mahambet aýyldyq okrýginiń ákimi laýazymyn atqardy. Qazir ardager ustazdyń jolyn qyzy Gúlmıra jalǵastyryp keledi.
Atyraý oblysy,
Mahambet aýdany