О́nim básekesi endi bastaldy

«QazAgro» holdıngi eldiń agrarlyq áleýetin arttyrýda

Reseı, Belarýs jáne Qazaqstan arasyndaǵy Keden odaǵynyń sońǵy úsh jyldan beri otandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerdiń aldyna kóp másele júktep kele jatqany jasyryn emes. Statıstıkaǵa sensek, ótken 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizge syrttan ımporttalǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jalpy quny 3,7 mıllıard dollardy qurapty. Árıne, bul jaıtqa beıqam qarap otyrýǵa bolmaıdy. Kezinde jer júzindegi eń irgeli agrarlyq memleketterdiń biri bolsaq, bul zamanda básekege tótep berý úshin aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndiretin kásipkerlerge memleket tarapynan adýyndy demeý men qomaqty kómek kerek.

«QazAgro» holdıngi eldiń agrarlyq áleýetin arttyrýda

Reseı, Belarýs jáne Qazaqstan arasyndaǵy Keden odaǵynyń sońǵy úsh jyldan beri otandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerdiń aldyna kóp másele júktep kele jatqany jasyryn emes. Statıstıkaǵa sensek, ótken 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizge syrttan ımporttalǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jalpy quny 3,7 mıllıard dollardy qurapty. Árıne, bul jaıtqa beıqam qarap otyrýǵa bolmaıdy. Kezinde jer júzindegi eń irgeli agrarlyq memleketterdiń biri bolsaq, bul zamanda básekege tótep berý úshin aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndiretin kásipkerlerge memleket tarapynan adýyndy demeý men qomaqty kómek kerek.

Osyǵan oraı, Elbasynyń tapsyrmasymen bıyl el Úkimeti agroónerkásip keshenin damytýǵa baǵyttalǵan jańa salalyq baǵ­darlama – «Agrobıznes-2020» jos­paryn qabyldaǵan bola­tyn. Atalǵan salalyq baǵdar­lama qabyldanǵaly otandyq óndirýshilerdi qoldaýǵa baǵyt­talǵan birqatar keshendi sharalar josparlandy. Shyny kerek, agroónerkásip keshenindegi otandyq bıznestiń básekelestigi de, tabystylyǵy da tómen, al táýekeli tym joǵary.

Kúni keshe Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Premer-Mınıs­tri­niń birinshi orynbasary Ba­qytjan Saǵyntaev osy aýyl sharýashylyǵyndaǵy kásip­ker­liktiń jaı-japsary men Al­maty qalasynyń azyq-túlik beldeýin nyǵaıtý jónindegi tap­­syr­malardyń oryndalýy ba­rysyn baqylaý maqsatynda jumys saparymen Almatyǵa atbasyn buryp keldi. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary aldymen elimizde 2011 jyly qurylyp, sodan beri agrarlyq sala boıynsha shaǵyn jáne orta kásipkerlikke jan-jaqty qarjylyq qoldaý kórsetip kele jatqan «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdınginiń basshylyǵymen kezdesti. Dálirek aıtqanda, osy holdıng tarapynan bólingen ınvestısııalardyń tıimdiligin, holdıngten kómek alǵan óndiristik nysandardyń jumysyn kózimen kórdi.

Aıta ketsek, dál qazir «Qaz­Agro» ulttyq basqarýshy hol­­dınginiń ınvestısııalyq port­felinde jalpy quny 228,1 mıllıard teńgeni quraıtyn 320 joba bar eken. Olardyń qurylysy men iske qosylýy nátıjesinde 12 myńnan astam jumys orny ashylmaq. Onyń ishindegi eń irileri – qala irgesindegi Chapaev aýylynda ornalasqan «Alataý Qus» JShS-niń fabrıkasy men Qapshaǵaı qalasynyń janynan salynǵan «Green Land Alatau» JShS-niń jylyjaı kesheni.

Tolyqtaı gollandııalyq tehnologııamen júzege asyrylǵan bul jylyjaı kesheni qazir 4,5 gektar jerdi alyp jatyr. Onyń 2,5 gektarynda qııardyń eki túri, qalǵan eki gektarynda qyzanaqtyń eki túri ósirilýde. Aldaǵy ýaqytta «QazAgro» hol­dınginiń qoldaýymen taǵy 5 gektar alqapqa ekinshi jylyjaı salý josparlanǵan eken. Mun­daǵy bas ınjener-maman Oleg Sadovskııdiń aıtýynsha, qarasha aıynan bastap mamyrǵa deıin sozylatyn bir maýsymda jylyjaıdan kúnine shamamen 8 tonna qııar, 5 tonnaǵa jýyq qyzanaq alynady. Jylyjaı el bazarlary men dúkenderinde qııar men qyzanaqtyń suranysy joǵary degen túrlerin ósiredi ári baǵasyn da naryqtaǵy baǵadan asyrmaıdy eken. Alaıda, topyraqsyz ósiriletin bul tehnologııa tym kúrdeli, ózge­sin aıtpaǵanda, ósimdikti sýǵa­ra­tyn sýdyń ózi osmospen jáne ýl­trakúlgin sáýlemen tazartylady. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha bul jy­lyjaıǵa memleket esebinen transformatorlyq qosalqy stansa salyp berilipti. Qazir «QazAgro» dál osyndaı lızıngtik nesıe boıyn­sha elimizdiń birneshe qalasynda tehnologııalar ártúrli bolyp keletin birqatar jylyjaılardyń ashylýyna qarajat bólip otyr.

– Qazir otandyq ónim óndirý­shilerge degen memlekettiń qol­daýy kúsheıdi. Qarap tursańyz, Qytaı men Tashkentten, qyrǵyz ben alys shetelden, qala berdi, kedendik odaqtastarymyzdan jetkizilgen ónimderdiń sapasy bizdikinen tómen. Baǵasy sha­malas bola tura, halyq ózi­mizdikine emes, ózgenikine júgi­redi. О́kinishti árıne, bul óz tutynýshylarymyzdyń óz ónim­derimiz jaıynda habarsyz ekenin bildiredi. Biz óndiretin kókónis ónimderi qala naryǵynyń 7 paıyzyn ǵana quraıdy, sol sebepti týra osyndaı taǵy 3-4 jylyjaı salynýy qajet, – deıdi jylyjaıdyń bas ınjeneri O.Sadovskıı.

Jalpy, jylyjaılar qury­lysy boıynsha «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi jalpy quny 28,7 mıllıard teńgeden asatyn 33 jobany qarjylandyrýda. Josparǵa saı, olardyń jalpy qýaty jylyna 43,5 tonna kókónis óndirýge múmkindik berýi tıis.

Baqytjan Saǵyntaev «Qaz­Agro» holdınginiń taǵy bir iri jobasy – «Alataý Qus» JShS-niń jaıymen de tanysty. Qus etinen bólek, taýyqtan jasalǵan shujyq ónimderiniń 40-tan astam túrin óndiretin bul kásiporyn byltyrǵy jyldy tabyssyz aıaqtasa, bıyl paıda kórgeli otyr eken. Mundaǵy taǵy bir basty qıyndyq – jem máselesine kelip tireletinine B.Saǵyn­taevtyń ózi de kóz jetkizdi.

– Keden odaǵy aıasynda taýyq eti de syrttan kóp keledi. Syrttan keletin taýyq etiniń 25-30 paıyzy et emes, sý bolsa da, onyń quramynda zııandy qospalar bolsa da – bul básekede óz fabrıkalarymyz utylyp qalýy múmkin. Iá, Almaty oblysynyń tabıǵaty, jeriniń baby et ósirýge jarap-aq tur, endi bizge «QazAgro» holdıngi usynatyn múmkindikterdi paıdalana otyryp, jergilikti aýyl sharýashylyǵy ónimderin kóbeıtý kajet.

Kezinde «Almaty qalasynyń azyq-túlik beldeýi» atty baǵdar­lama qabyldanǵany tegin emes, qazir munda sany 2 mıllıon adamǵa jeteqabyl halyq turady. Azyq-túlik qaýipsizdigi máselesi ótkir tur. Bul baǵdarlamany júzege asyrýǵa «QazAgro» holdın­gi qosylǵaly jaqsy jobalar qol­ǵa alynyp, olar sátti jumys istep keledi. «Alataý Qus» fabrı­kasynyń jumysy kóńilden shy­ǵady, biraq jemshóptik bazanyń qamtamasyz etilmegenine baılanysty shyǵatyn ónim qunynyń 70 paıyzǵa jýyǵy jemge jum­salady eken. Osy oraıda, biz aýyl sharýashylyǵyndaǵy óndiris oryndaryn qosymsha sýbsıdııa­laý máselesin oılastyrýymyz kerek. Qazir ol 10 paıyzǵa sýbsıdııalanady eken. Salystyrý úshin aıta keteıin, Belorýssııada bul kórsetkish jańylmasam, 18 paıyzǵa teń. Eger bizge bul da jetkiliksiz bolsa, biz «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda qo­symsha qarajat beremiz. О́ıt­pe­sek sheteldik ónimderden uty­lyp qalamyz, – dedi Baqytjan Sa­ǵyntaev.

Al «QazAgro» ulttyq basqa­rýshy holdıngi AQ basqarma tóraǵasy Dýlat Aıtjanov ja­qyn arada jemshóp óndirisi men jaıylymdyq alqaptardy damytýǵa baǵyttalǵan ta­ǵy birqatar jobalar iske qosy­la­tynyn jetkizdi. Jemshóp óndirisi boıynsha qazir «QazAgro» holdıngi jalpy quny 3,6 mıllıard teńgege shyǵatyn 18 jobany maquldasa, 11,7 mıllıard teńgeni jaıylymdyq alańdardyń áleýetin arttyratyn 8 jobaǵa jumsaǵaly otyr.

Aıdyn OLJAEV.

ALMATY.