Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde densaýlyq salasy boıynsha joǵary oqý oryndary basshylarynyń baspasóz máslıhaty uıymdastyryldy. Jıyndy Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Erik Baıjúnisov júrgizdi.
Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde densaýlyq salasy boıynsha joǵary oqý oryndary basshylarynyń baspasóz máslıhaty uıymdastyryldy. Jıyndy Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Erik Baıjúnisov júrgizdi.
11 qazanda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy densaýlyq saqtaý salasyn synǵa alǵan bolatyn. Sonda saladaǵy ózekti máselelerdiń biri retinde mamandardyń jetispeýshiligi atalǵan-dy. Keshegi jıynda negizinen medısına mamandaryn daıarlaý máselesi taqyrypqa arqaý boldy. «Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetine sensek, maman jetispeýshiligi dúnıejúzi boıynsha ózekti máselelerdiń qatarynda. Álemde 4,5 mıllıondaı medısınalyq qyzmetker jetispeıdi. Bizdiń elimiz dárigerlermen qamtylý boıynsha álemde 10-orynda tur. Iаǵnı, 10 myń turǵynǵa shaqqanda 39 dárigerden keledi», – dedi vıse-mınıstr.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, mamandar jetispeýshiligi máselesin sheshý úshin medısınalyq joǵary oqý oryndaryna stýdentter qabyldaý kólemi arttyrylýda. Aıtalyq, 2007 jyly medısınalyq joǵary oqý oryndaryna 4 myń stýdent, 2008 jyly 4500 stýdent, 2009 jyly 5 myń stýdent qabyldanǵan. 2007 jyldan bastap memlekettik bilim berý granty sheńberinde aýyl jastary úshin 30 paıyz kvota qarastyrylǵan. Olar oqýlaryn támamdaǵan soń (2014 jyldan bastap) mindetti túrde aýylda 3 jyl jumys isteýleri kerek. 2011 jyly «Bilim týraly» Zańǵa memlekettik tapsyryspen oqyǵan túlekter 2019 jyldan bastap JOO-dan keıin 3 jyl mindetti túrde densaýlyq saqtaý uıymdarynda jumys isteý kerektigi týraly ózgeris engizilgen.
E.Baıjúnisov oǵan qosa saladaǵy maman tapshylyǵy máselesin medısınalyq qyzmetkerlerdiń aılyq jalaqylaryn arttyrý arqyly sheshýge bolatynyn, bul úshin múddeli organdarmen birlesip jumys isteıtindikterin málimdedi.
Jıynda sóz alǵan Qazaq Ulttyq medısına ýnıversıtetiniń rektory Aıqan Aqanov ózi basqaratyn bilim ordasynda sońǵy 5-7 jyldan beri ózgerister bolyp jatqanyn, nátıjesinde 2014 jyly oqý bitiretin túlekter halyqaralyq standartqa sáıkes mamandar bolyp shyǵatynyn baıandady. Ol medısınalyq bilim berýdiń sapasyn qamtamasyz etetin negizgi faktorlar retinde bilim berý baǵdarlamalaryn, oqytýshy-professorlar áleýetin, materıaldyq-tehnıkalyq bazany, úzdik stýdentterdi tańdaı bilý men bilim-daǵdyny táýelsiz baǵalaýdy atady. Jańa júıe boıynsha stýdentter bolashaqta kim bolatynyn (hırýrg, gınekolog, endokrınolog, t.b) 1-kýrsta anyqtaıdy. Sondaı-aq, stýdentterdiń shet memleketterde tájirıbe alýy jolǵa qoıylǵan. «Sońǵy 4 jyldyń ishinde álemniń 40 shaqty memleketinen 400-ge jýyq professorlar shaqyrdyq. Olar bizdiń stýdentterge dáris oqydy. Sáıkesinshe, óz oqytýshylarymyzǵa da álemniń birqatar elderinen suranys tústi. Bizdiń mamandar da ózge elderde dáris oqý múmkindikterin ıelendi. Biz múmkindiginshe zamana talabyna jaýap bere alatyndaı dárigerlerdi daıarlaýǵa tyrysyp jatyrmyz», – dedi rektor.
Semeıdegi Memlekettik medısına ýnıversıtetiniń rektory Tólebaı Raqypbekov keleshekte dáriger bolatyn stýdentterdiń ýnıversıtet qabyrǵasynda júrip qazaq, orys, aǵylshyn tilderin jaqsy meńgerýleri kerektigin alǵa tartty. «О́ıtkeni, Qazaqstan kópetnosty memleket. Halyqtyń basym bóligi qazaq jáne orys tilderinde sóıleıdi. Kóptegen medısınalyq ádebıetter men zamanaýı tehnıkalar Eýropa elderinde shyǵarylatyndyqtan, aǵylshyn tilin bilý de óte mańyzdy. Medısınada kún saıyn jańalyq ashylady. Olardyń basym kópshiligi aǵylshyn tilinde jarııalanady. Dáriger bolamyn deıtin jas sol jańalyqtardan habardar bolyp otyrýy tıis. О́zderińiz bilesizder, naýqasty emdeý úshin dárigerdiń jany da, ary da taza bolýy kerek. Naýqastarmen til tabysa bilýleri qajet. Sondyqtan dáriger daıarlaý óte jaýapty mindet», – dedi Tólebaı Raqypbekov.
Naýqastardyń 80 paıyzy alǵashqy medısınalyq sanıtarlyq kómekke júginedi. 20 paıyzy ǵana aýrýhanaǵa jatqyzylady. Sondyqtan da alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek salasyn damytýǵa aıryqsha mańyz berilýi kerek, osy saladaǵy mamandardy kóbeıtý kerek. Rektordyń aıtýynsha, AMSK-ny qarjylandyrý úlesi osy kezde 14 paıyz. Al, 2020 jylǵa qaraı bul salany qarjylandyrý 40 paıyzǵa deıin jetedi.
Aıta keteıik, medısınalyq joǵary oqý oryndaryna túsetin abıtýrıentterge qoıylatyn talap jyldan-jylǵa kúsheıip keledi. Qazir medısınalyq joǵary oqý ornyna túsýdiń shekti baly – 55. Aldaǵy ýaqytta ony 60 balǵa deıin kóterý josparlanýda.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».