BOLǴANDA ǴANA BIZ ALDYMYZǴA QOIYLǴAN ASQARALY MINDETTER ÚDESINEN ABYROIMEN ShYǴA ALAMYZ
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń joldaýlarynyń máni erekshe, mańyzy joǵary. Ol – elimizdiń Úkimeti úshin is-qımyl baǵdarlamasy, Qazaqstan halqy úshin jyldyń basty qujaty.
Qazaqstan Respýblıkasy Ata Zańynyń 44-babyna sáıkes Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna joldaýlarynyń árqaısysy búkil eldiń barlyq salalary qyzmetteriniń negizgi baǵdarlary, mindetteri ekendigi belgili. Joldaýlar elimizdiń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy negizgi baǵyttaryn qarastyrady.
BOLǴANDA ǴANA BIZ ALDYMYZǴA QOIYLǴAN ASQARALY MINDETTER ÚDESINEN ABYROIMEN ShYǴA ALAMYZ
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń joldaýlarynyń máni erekshe, mańyzy joǵary. Ol – elimizdiń Úkimeti úshin is-qımyl baǵdarlamasy, Qazaqstan halqy úshin jyldyń basty qujaty.
Qazaqstan Respýblıkasy Ata Zańynyń 44-babyna sáıkes Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna joldaýlarynyń árqaısysy búkil eldiń barlyq salalary qyzmetteriniń negizgi baǵdarlary, mindetteri ekendigi belgili. Joldaýlar elimizdiń ishki jáne syrtqy saıasattaǵy negizgi baǵyttaryn qarastyrady.
Elbasy jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Joldaýlaryn ǵylymı boljamdap, dıagnostıkalaýmen, dáıektilikpen, yjdaǵatty paıymdaýlarmen jáne ózine tán naqtylyqpen, bolashaqta onyń oryndalýyn jan-jaqty zerdeleýmen jáne árbir aqparattardy oı eleginen ótkizip, salystyrýlarmen, oryndalý nátıjelerin taldap, eldiń damýyna qajetti múmkin bolatyn mindetterdi saralaýmen alǵa qoıyp keledi. «Bizdiń basty maqsatymyz – 2050 jylǵa qaraı myqty memlekettiń, damyǵan ekonomıkanyń jáne jalpyǵa ortaq eńbektiń negizinde berekeli qoǵam qurý», delingen Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda.
«Dál 15 jyl buryn biz Qazaqstan damýynyń 2030 jylǵa deıingi Strategııasyn qabyldadyq... Búgingi kúni bizdiń árqaısymyz «2030» Strategııasy iske asty, zamanaýı Qazaqstan ornyqty dep aıta alamyz. Bul – bizdiń birligimizdiń, tabandy da qajyrly eńbegimizdiń nátıjesi, umtylystarymyz ben úmitterimizdiń jandy kórinisi», dedi Prezıdent.
1997 jyly Elbasy N.Nazarbaev Qazaqstannyń 2030 jylǵa deıingi damýynyń strategııalyq baǵdarlamasyn usyndy. Prezıdent óz Joldaýynda Úkimetke 8 naqty tapsyrma berip, barlyq deńgeıdegi basshylarǵa mańyzdy mindetter júktep, jaýapkershilikterin kúsheıtip, olardyń mańyzdylyǵyn kórsetip, oryndalý merzimderin naqtylady. «Qazaqstan-2030» Strategııasynda «barlyq qazaqstandyqtardyń ósip-órkendeýi, qaýipsizdigi jáne ál-aýqatynyń artýy» jan-jaqty qarastyryldy, onda: «Sońǵy alty jyl ishinde biz eki basty strategııalyq maqsatty kózdedik. Birinshiden, Qazaqstan egemen táýelsiz memleket boldy... Ekinshiden, biz keń aýqymdy ekonomıkalyq jáne áleýmettik-saıası reformalardy júrgize bastadyq», delingen.
«2030» Strategııasy qabyldanǵannan bergi 15 jyl ishinde memleketimiz álemdegi eń serpindi damýshy elder bestigine endi», dedi Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» Joldaýynda.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qazaqstan halqyna 1998 jylǵy Joldaýy «Eldegi jaǵdaı, ishki jáne syrtqy saıasattyń negizgi baǵyttary týraly: jańa ǵasyrda qoǵamdy demokratııalandyrý, ekonomıkalyq jáne saıası reforma» dep ataldy. Onda Qazaqstannyń tańdap alǵan joly naqtylandy. «Biz boıdaǵy barlyq kúshimiz ben jigerimizdi ekonomıkamyzdy saqtaýǵa, halqymyzdyń ál-aýqatyn qorǵaýǵa jumsaýǵa tıispiz, biz dál solaı etemiz de», dedi Prezıdent. Ol tolyq júzege asyryldy.
1999 jylǵy Joldaý «Elimizdiń jańa ǵasyrdaǵy turaqtylyǵy men qaýipsizdigi» dep ataldy, Elbasy onda: «Sol ýaqyttardan beri bizdiń babalarymyz Soltústik Eýrazııanyń tósinde, turaq-mekenin aýystyrmaı ǵumyr keship keledi, qazir biz de tap sol óńirde ómir súrip jatyrmyz», dedi, sonymen birge: «Ulttyq tarıhymyzdyń sońǵy bes ǵasyry halqymyzdyń ómir súretin keńistik úshin arpalysynyń tarıhy bolyp tabylady. Biz ózimizdiń ótkendegi ómirimizge kileń bir kezdeısoq oqıǵalar tizbegi dep qaraýymyz kerek», dep oı qorytty. Osylaısha, Prezıdent elimizdiń qazirgi kezeńdegi jáne jańa ǵasyrdaǵy turaqtylyǵy men qaýipsizdigin saqtaýymyzǵa úndedi.
2000 jylǵy qarashanyń 24-i kúni Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń Parlamenti palatalarynyń birlesken otyrysynda halyqqa «Erkin de eńseli ári qaýipsiz qoǵamǵa qadam basaıyq» atty Joldaýyn arnady. Onda: «Eger tarıhqa qarapaıym derekterdiń jıyntyǵy retinde qaramaı, ony tereń mándi etene baılanystaǵy oqıǵalardyń sabaqtastyǵy retinde eksheıtin bolsaq, onda osy 10 jyldyń aýqymy men tegeýrini keler ǵasyrdaǵy keleshegimizdi aıqyndaıtyndaı jańa qyrynan ashyla túsedi», degen tereń oıly pikir kóldeneń tartyldy. Kóp uzamaı ol oı óziniń durystyǵyn aıǵaqtap berdi.
2001 jyldyń 3 qyrkúıeginde ótken Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda N.Nazarbaev atqarylǵan isterge baǵa berdi, eldegi jaǵdaıdy jáne 2002 jylǵy ishki, sondaı-aq, syrtqy saıasattyń negizgi baǵyttaryn baıan etip, kemel keleshegimizge baǵyt-baǵdar nusqady. Iаǵnı, «Asqar asýlar alda» taqyrybyndaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Táýelsiz Qazaqstannyń shejiresi, onyń jańa tarıhy endi bastalyp keledi... Jańa elordamyz – Astanany salý jáne abattandyrý jónindegi jalpyulttyq máni bar iri maqsat júzege asýda... Qazaqstannyń barlyq mektepterin kompıýterlendirý aıaqtaldy... Áleýmettik saladaǵy kelesi mańyzdy baǵyt bilim berý júıesin jetildirý jónindegi jumys bolýǵa tıis... Osy zamanǵy Qarýly Kúshterdi jasaqtaý jónindegi kúsh-jigerdi de ulǵaıta berý qajet... Bizdiń táýelsiz Qazaqstanymyz gúldenip, kórkeıe bersin», dedi Elbasy. Bul aıtylǵandar búginde is júzine júıeli asyp keledi, memlekettiń tutastyǵy, birligi artyp bolashaǵymyz jarqyn bola túsýde.
N.Nazarbaev 2002 jylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Aýylǵa aıryqsha nazar aýdaryldy», deı kelip, ishki jáne syrtqy saıasattyń 2003 jylǵy negizgi baǵyttary týraly baıandap berdi. Kez kelgen ulttyń túp-tamyry aýyl jurtynda jatatynyn eske sala otyryp, bárinen buryn turaqtylyq pen baısaldy evolıýsııalyq damýǵa naq osy jurttyń yqylasty bolatynyn, táýelsizdik pen qýatty memleket murattaryn aıryqsha qasterlep, tereń sezinetin de osy jurt ekenin, óıtkeni, onyń qany men janynda babalarymyzdyń armany men úmiti qattaýly qalpynda jatqanyn atap kórsetti. «Bizdiń «Qazaqstan-2030» Strategııasyna negizdelgen onjyldyq josparymyz da osyǵan baǵyttalyp otyr», dedi Prezıdent.
«Qazaqstan-2030» Strategııasyn júzege asyrýdyń alǵashqy bes jylynyń aıtarlyqtaı tabysty bolǵandyǵy málim, sondyqtan ol jasampazdyq strategııasy ataýyna ıe boldy.
2003 jyly Memleket basshysy «Ishki jáne syrtqy saıasattyń 2004 jylǵa arnalǵan negizgi baǵyttary» atty Qazaqstan halqyna dástúrli Joldaýyn jarııa etti. Prezıdent Joldaýy basty maqsat – halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý ekendigin ańǵartty. Jyldyń basty qujatynda kórsetilgen tujyrymdamalardy jasampazdyqqa baǵyttalǵan jarqyn jeńis dep baǵalaýǵa bolady.
Joldaýdaǵy «Patrıot bolý – óz Otanyńdy shyn júrekten súıý, ózińe jáne óz halqyńa senip, qoǵamǵa qyzmet etý» degen sózder jandúnıemizge tereń uıalap, uranymyzǵa aınaldy.
2004 jylǵy Joldaýy «Básekege qabiletti Qazaqstan úshin, básekege qabiletti ekonomıka úshin, básekege qabiletti halyq úshin» dep ataldy. Joldaýda: «Qazaqstan óziniń nysanaly damýyn «Qazaqstan-2030» uzaq merzimdik Strategııasyna tolyq sáıkes jalǵastyryp keledi», dep baǵalaý jasalǵan. «Bul mindetti sheshý úshin bizdiń ekonomıkalyq, sondaı-aq, áleýmettik salalarda da eýropalyq standarttarǵa jetý strategııasyn ázirleýge kirisýimiz kerek», delingen. Joldaýda básekege qabiletti ekonomıkany damytýdyń negizgi baǵyttary bylaısha anyqtalǵan-tyn:
– ekonomıkany odan ári yryqtandyrý jáne júıeli reformalardy jalǵastyrý arqyly básekelestikti damytý men bıýrokratııasyzdandyrý;
– Qazaqstan ekonomıkasynyń ashyqtyǵyn kúsheıtý;
– Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý strategııasyn júzege asyrý;
– Aýyldy damytý baǵdarlamasyn júzege asyrý;
– ınfraqurylymdardy damytý.
Joldaýda naqty áleýmettik jetistikterge jetý baǵyttarynyń biri adam resýrstaryn damytý ekeni atap kórsetildi:
– turǵyn úı qurylysynyń jańa saıasaty;
– densaýlyq saqtaýdy jaqsartý;
– bilim berýdi damytý;
– áleýmettik qamtý.
Bular Qazaqstan úshin sheshýshi uzaq merzimdi basymdyqtar bolyp tabylady, dedi Elbasy óziniń Joldaýynda. Shyndyǵynda bul baǵyttar básekege qabiletti halyq úshin asa qajet edi.
2005 jyldyń 16 aqpanyndaǵy kezekti Joldaý «Qazaqstan ekonomıkalyq, áleýmettik jáne saıası jedel jańarý jolynda» dep ataldy. Onda: «Biz aldymyzǵa anyq ta aıqyn maqsat qoıdyq – biz jaqsy ómir súrgimiz keledi, biz erkindikke umtyldyq, biz bárinen de buryn balalarymyz ben nemerelerimizdiń laıyqty ómir súrýin qaladyq», delingen. Bul barshamyzdyń oı-armanymyz bolatyn. Búginde, Qudaıǵa shúkir deıik, osy oı-armandarymyz dáıektilikpen júzege asyrylyp keledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2006 jylǵy halyqqa Joldaýy «Qazaqstan óz damýyndaǵy jańa serpilis jasaý qarsańynda» dep atalady jáne aldymyzǵa álemdegi básekege barynsha qabiletti 50 eldiń qataryna kirý maqsaty qoıylyp, osy mindetter údesinen shyǵý úshin negizgi jeti basymdyq usynyldy. Olar: Qazaqstannyń álemdik ekonomıkaǵa oıdaǵydaı kirigýi – eldiń ekonomıkalyq damýynyń sapalyq serpilisiniń negizi; Qazaqstan ekonomıkasyn turlaýly ekonomıkalyq órleýdiń irgetasy retinde odan ári jańartý men ártaraptandyrý; halyqtyń neǵurlym «áljýaz» toptaryn qorǵaıtyn jáne ekonomıkanyń damýyna qoldaý kórsetetin osy zamanǵy áleýmettik saıasat; osy zamanǵy bilim berýdi damytý, kadrlardyń biliktiligi men olardy qaıta daıarlaýdy udaıy arttyrý jáne Qazaqstan halqy mádenıetiniń odan ári órkendeýi; demokratııany odan ári damytý jáne saıası júıeni jańǵyrtý; osy zamanǵy qaýip-qaterler men qyr kórsetýlerge qarsy bara-bar ulttyq qaýipsizdik strategııasyn iske asyrý; Qazaqstannyń múddelerin, óńirlik jáne álemdik damýdyń serpinin eskeretin teńdestirilgen jáne jaýapty syrtqy saıası baǵytty odan ári iske asyrý.
Elimizdiń Prezıdenti osylaısha aldaǵy kezeńderde sheshilýi tıisti mańyzdy basymdyqtar men mindetterdi belgilep berdi.
Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2007 jylǵy 28 aqpanda ótken Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda halyqqa jańa Joldaýyn jarııa etti. «Jańa álemdegi jańa Qazaqstan» taqyrybyndaǵy Joldaýda áleýmettik saıasattyń birizdiligi, birqalypty túrdegi sabaqtastyǵy, ómir súrý deńgeıin jaqsartýǵa baǵyttalǵan is-áreketter belgilep berildi. Sondaı-aq, jańa kezeńniń negizgi mindetteri, «Qazaqstan-2030» Strategııasyn oryndaýdaǵy basty maqsattar men ishki jáne syrtqy saıasatymyzdyń asa mańyzdy 30 baǵyty naqtylandy. Sondyqtan bul Joldaýdy jańa álemdegi jańa Qazaqstannyń damýyna úles qosqan keshendi baǵdarlamalyq qujat dep aıtýymyz oryndy.
2008 jylǵy 6 aqpandaǵy Joldaý «Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn arttyrý – memlekettik saıasattyń basty maqsaty» dep ataldy. Jyldyń basty qujatynda Prezıdent atqarýshy organdarǵa úlken jaýapkershilik júktedi. Basty mindetterdiń biri qatarynda 30 korporatıvtik kóshbasshy jasaý arqyly elimizdi ındýstrııalandyrý bizdiń negizgi strategııalyq maqsatymyz bolatyndyǵy basa kórsetildi.
Astana, 2009 jylǵy 6 naýryz. Elbasy Nursultan Nazarbaev Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan halqyna jańa Joldaýyn jarııa etti. Ol «Daǵdarystan – damýǵa» dep ataldy. Joldaýda elimizdiń jasampazdyq jolyn jalǵastyrýynyń basym baǵyttary belgilenip, daǵdarystyń saldaryn eńserý jónindegi tetikter naqtylandy, jańarý men damýǵa jetkizetin amaldar men jumys baǵyttary kórsetip berildi.
– Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń 2010 jylǵy 23 qańtardaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýy «Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» dep ataldy. Onda 2020 jylǵa deıingi Damý strategııasyn oryndaýǵa baılanysty jańa ekonomıkalyq órleý múmkindikteri kórsetilip, mindetter qoıyldy. Olardyń negizgileri mynalar: 2010 strategııalyq josparyn iske asyrý – el damýynyń asa mańyzdy shebi ekendigi; daǵdarys kezeńi – durys sheshimder qabyldaý ýaqyty, oǵan tastúıin daıyn bolýymyzdy qamtamasyz etý kerektigi; 2020 Strategııalyq jospary jańa mindetterdi naqtylaýymen erekshe mánge ıe; adam – eldiń basty baılyǵy. Memleketimizdiń dińgegi – qazaq halqy. El de, jer de – qazaqtiki ekendigi. Osylaısha, halqymyzdyń abyroıy kókke kóterildi.
2011 jyldyń 28 qańtaryndaǵy Joldaý «Bolashaqtyń irgesin birge qalaıyq» dep atalyp, bizdiń eń basty baılyǵymyz – berekeli birligimiz ekendigi kóldeneń tartyldy. Halyqtyń aýyzbirshiligi arqyly bolashaqtyń irgesin birge qalaýǵa bolatyny atap kórsetildi. «Qundy qazynamyz – tarıh tabystyryp, taǵdyr toǵystyrǵan halqymyz», dep Elbasy búkil el halqyn qanattandyrdy.
Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń 2012 jylǵy halyqqa Joldaýy «Áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrtý – Qazaqstan damýynyń basty baǵyty» dep ataldy. Onda ekonomıkany nyǵaıtýdyń, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýdyń jańa mindetteri belgilendi. Mindet – aıqyn, baǵyt – durys, maqsat – damý, tilek – tabys ekendigi aıshyqtaldy.
Astana, 2012 jyldyń 14 jeltoqsany Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna uzaq merzimdi Damý strategııasyn usynǵan kún boldy bul. Ol «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» dep ataldy. «Qazaqstan-2050» Strategııasynda qazaq halqyna aıryqsha jaýapkershilik júkteledi. Strategııalyq Joldaýynda Elbasy «Babalardyń erligi, búgingi býynnyń erek isteri jáne jas urpaqtyń jasampazdyǵy arasynda sabaqtastyq bolsa ǵana biz «Máńgilik El» bolamyz», dep aldymyzǵa úlken mindet júkteıdi. Bul mindet «Nur Otan» partııasynyń 18 qazanda ótken sońǵy HV sezinde taǵy bir márte saralaýdan ótkizildi. Onda elimizdi álemniń eń qýatty 30 eliniń qataryna qosý – aldymyzdaǵy úlken, uly maqsat ekeni qadap aıtyldy. 2050 Strategııasy – bizdiń álemdegi eń tanymal ulttardyń shoǵyryna birjolata qosylýymyz úshin berilgen uly tarıhı múmkinshilik, dedi Nursultan Ábishuly. «Biz ózimizdi udaıy qamshylap, alǵa umtyla bilsek qana «Qazaqstan-2050» Strategııasyndaǵy bıik maqsattarǵa jete alamyz», dedi elimizdiń Prezıdenti, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy N.Á.Nazarbaev.
Biz de Elbasymyzdyń sózine qosyla otyryp, yntymaǵy jarasqan, ekonomıkasy damyǵan 30 eldiń qataryna jetýge jazsyn deıik. Qashanda aıbynymyz – birlik, aıdynymyz – tirlik bolsyn.
Ileshan SMANOV,
pedagogıka ǵylymdarynyń
doktory, professor.
Shymkent.