«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 15 qazan kúngi sanynda Qostanaı qalasynyń «Iýbıleınyı» shaǵyn aýdanynda byltyr 11 jeltoqsanda «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha paıdalanýǵa berilgen bes qabatty №47 turǵyn úıdiń máselesin kótergen edik. Negizinen kóp balaly otbasylar, jalǵyz basty analar men múmkindigi shekteýli jandar qonystanǵan jańa úıdiń irgetasy bir jyl ótpeı otyra bastaǵandyqtan, biraz páterdiń terezeleri synyp, tóbe, qabyrǵa sylaqtary túsip qalǵan. Biz qozǵaý salǵan soń úıdi turǵyzǵan «Syl» seriktestigi terezelerdi aýystyryp, páterlerge jóndeý jumystaryn júrgize bastaǵan. Turǵyndar saılaǵan úı basqarýshysy Qamajaı Qasenovanyń aıtýynsha, seriktestik ótinim bergen 12 páterdiń beseýiniń terezesin ornatyp, birneshe páterdiń sylaǵy túsken qabyrǵa-tóbelerin jóndep bergen.
№47 úıdiń dárethana, vannasynan shyǵatyn káriz júıesi de durys istemeıdi. Turǵyndardyń aıtýynsha, úıdi turǵyzǵan qurylysshylar syrtqa shyqqan káriz qubyrlary quıylatyn esik aldyndaǵy 4 qudyqty qurylys qoqystarymen toltyryp tastaǵan. Byltyr qysqy aıazda qoqys toly taıyz qubyrdyń ishi qatyp qalǵandyqtan, kárizden quıylǵan jýyndynyń, zár men kirdiń sýy qudyqtyń aýzynan shyǵa syrtqa aǵyp, úıdiń aldyna jaıylyp, búkil aýla jyp-jyltyr muzǵa aınalǵan. О́kinishke qaraı, bul jaǵdaı bıyl da qaıtalanyp jatyr. Al «Qostanaı sý» mekemesi qubyrdyń ishindegi qoqysty tazartýdan bas tartyp otyr. О́ıtkeni bul úı áli kúnge deıin qalanyń balansynda joq eken. Esepte joq úıdiń turǵyndary endi ne isterin bilmeı dal bolýda.
– Mine, bir jeti boldy, úıge jaman sasyq sýdy keship kiremiz. Esiktiń aldynda balalarymyz osyny basyp oınaıdy. Búıte berse, káriz múlde bitelip, úıdiń ishin zárdiń sýy alyp ketýi múmkin. Qudyqtyń ishin tezdetip tazalamasa bolmaıdy, aıaz ursa múlde qıyn bolaıyn dep tur. Qys túsip kete me dep janymyz shyǵyp barady. Bir apta boıy ár jerge qońyraý shalyp, aıtyp jatyrmyz. Oǵan qulaq asyp jatqan adam joq, – dedi №61 páterdiń turǵyny Sabash Esenova.
Sabash ájeıdiń páteriniń jeldetkish qubyry bitelip, syrtqa aýa tartpaıdy eken.
– Úsh bólmeli páterde 9 jan turyp jatyrmyz. Ulymnyń 4 balasy, ózim, joldasym, kelinim bar, kúni boıy bir adam bir ret kirgenniń ózinde dárethananyń ıisi ańqyp ketedi. Birimizdiń artymyzdan birimiz átirsý ustap júremiz. Bizdiń oıymyzsha, jeldetkish qubyrdyń ishi de qoqysqa tolyp, aýa shyǵatyn qýystyń bári bitelip qalǵan, – dedi ashynǵan ájeı.
Páter ıeleriniń qonystanǵanyna 1 jyl tolǵan úıdiń qala ákimdiginiń esebine qalaı kirmeı qalǵany túsiniksiz. Turǵyndarmen kezdesý barysynda munyń sebebin anyqtamaq bolyp PIK tóraǵasy Vladımır Vasılevke qońyraý shaldyq. Ol kisiniń aıtýynsha, úıdi tirkeýge qoıatyn qalalyq ákimdik bólimi tıisti qujattardy áli kúnge deıin rettestirmegen. PIK tóraǵasy men turǵyndardyń sózine senbegen qurylys bóliminiń mamandary №47 úıdiń aýlasyna kelip, qoqys toly qudyqty ashyp kórip, bas shaıqap ketipti. Biraq eshqandaı ýáde bermegen.
– Qalalyq qurylys bólimi bul úıdi qashan balansqa engizetini belgisiz. Eń bastysy, qudyqtan shyqqan qusyqtyń jertólege kirip ketpeýin qadaǵalaý kerek. Esiktiń aldyna kete bersin, onyń jarasy jeńil. Men, rasyn aıtsam, ne isterimdi bilmeı qaldym. Barlyq páter turǵyndarynyń basyn qosyp, ákimdikke, «109» nómirine kún saıyn qońyraý shalamyz. «Qostanaı sý» men qalalyq ákimdik eshbir shara qoldanbaı otyr dep jappaı shaǵym túsirip jatyrmyz. Bizge kómektesse, sol ǵana kómektesedi, – dedi PIK tóraǵasy.
Birinshi qabattaǵy №44 páterde turatyn kópbalaly ana Gaýhar Eleýovanyń vannasy men dárethanasyndaǵy káriz joly bitelip qalǵandyqtan, sý birden aǵyp ketpeı, qalqyp turyp qalady.
– Bireýimiz 15, endi bireýimiz 19 jylǵa ıpoteka tólep otyrmyz. Qala ákimdigi bul úıdi qalaı qabyldap alǵanyn bilmeımiz. «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy boıynsha bastapqy jarnanyń 10%-yn jınap, ázer degende qol jetken baspanamyzdyń túri osy. Joldasym 80 myń teńge aılyq alady. О́zim úıde bala baǵyp otyrmyn. Ákimdik kópbalaly ana retinde beriletin 45 myń teńgemen joldasymnyń 80 myń teńgesin qosyp sanap, ataýly áleýmettik kómekten qaqty. Balalardyń aýzynan jyryp aıyna 48 myń teńge nesıe tólep otyrmyz. Ipoteka merzimi – 18 jyl. Osylaı alǵan úıimizdiń káriz qubyry durys júrmeıdi. Dárethananyń sýyn aǵyza almaı áýre bolyp kún ótkizip jatyrmyn, – deıdi tórt balanyń anasy.
О́tken jumada №47 úıdiń áli kúnge deıin balansqa qoıylmaý sebebi men kárizden shyqqan zárdiń sýyna batqan turǵyndarǵa qashan kómek kórsetiletinin bilmek bolyp, qala ákimdigine qarasty qurylys bólimine habarlastyq. Bólim basshysynyń hatshysy «Kúte turyńyz» dep bastyǵyna kirip ketti de, sálden soń «Bastyq dúısenbide saǵat 11.00-de bosaıdy. Sol kezde kelińiz» dedi. Dúısenbi kúni saǵat 11-ge taman bara jatqanymyzdy habarlap edik, basshysy jınalysta ekenin aıtyp, nendeı máselemen kele jatqanymdy qaıta surap, sálden soń ózi habarlasatynyn aıtty. Sodan keıin hatshy da joq boldy, basshy da joq boldy. Birneshe ret soqqan qońyraý jaýapsyz qaldy.
Osy kúni keshke taman úı basqarýshysy Qamajaı Qasenovamen sóılestik. Ol: «PIK tóraǵasyna eń bolmasa santehnık jiber, 10-15 myń teńge syıaqy tólep, qubyrǵa túsirip, káriz qubyrynyń bitelip turǵan jerin tazalap kórsin dedim. Santehnık basynda bul meniń jumysym emes dep bas tartyp edi, keıin keliskendeı boldy. Qubyrdan 4-5 shelek qoqys alyp shyqty. Qazir sý júre bastaǵan sııaqty. Biraq bul ýaqytsha nárse. Birazdan soń qaıta biteledi», dedi.
Osylaısha atalǵan úıdiń turǵyndarynyń janaıqaıy qala sheneýnikteriniń qulaǵyna jeter emes. Prezıdent usynǵan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy Qostanaıda osylaı júzege asyrylyp jatyr. Sondyqtan estıtin memleket qurý úshin áýeli «tas kereń» sheneýnikterdi «emdep» alǵan durys sııaqty.
Qostanaı oblysy