Teńge 1993 jyldyń kókteminde daıyn bolǵan eken. Biraq soǵan qaramastan Qazaqstan qyrkúıekte Reseı rýbliniń aımaǵynda qalý jóninde kelisim jasasýǵa umtyldy, dep jazady Egemen.kz
Biraq kóp uzamaı teńge aınalymǵa shyqty. Teńge tarıhyna qatysty qarjyger Ǵalym Baınazarov Alataýdyń baýraıyndaǵy úkimettik saıajaılardyń birin jalǵa alǵanyn, dızaıner Tımýr Súleımenov bastaǵan 7-8 adamdy 2 aıǵa kirgizip: "Sender osy jerden eshqaıda shyqpaısyzdar, uzaq issapardamyz dep otbasylaryńyzǵa aıtyńyzdar", dep aıtady.
Sol jerde otyryp 2 aıdyń ishinde olar teńgeniń 4 nusqasyn jasady. Birinshisi – oıý-órnek, ekinshisi – AQSh dollary tárizdes, jasyldaý bolyp kelgen, úshinshisi – portretter, tórtinshisi –zamanaýı shyqqan.
– Bir kúni Oljas Súleımenov bankke kelip "qarap júrmegenderińizdi, birdeńe oılastyryp jatqandaryńyzdy bilemin. Ulttyq valıýtaǵa suranyp turǵan "teńge" ataýy ǵoı" desin. Onsyz da osyndaı uıǵarymǵa jaqyn bizderge ol kisiniń aıtqany tipten jyly tıdi. Prezıdent "teńge" degen usynysty durys kórdi, – deıdi Ǵalym Baınazarov.
Teńgeniń alǵashqy partııasy shetelde, Anglııada basyldy. Qundylyǵy 1-den 100 teńgege deıingi qaǵaz notalardyń birinshi partııasyn 1997 jyly qyzmeti toqtatylǵan brıtandyq "Harrıson jáne uldary" kompanııasy basyp shyǵardy. Jańa aqshany Qazaqstanǵa jetkizý úshin 4 IL-76 ushaǵy qajet boldy, olar Oraldan Londonǵa 18 reıs jasady jáne óte qupııa jaǵdaıda keri qaıtty. Teńgeni elge alyp kelgen delegasııa quramynda bolǵan dızaıner, marqum Tımýr Súleımenov osydan birer jyl buryn bizge teń-teń bolyp tıelgen Teńgemizdiń elge alǵashqy sapary kezindegi kórinisti vıdeo-kameraǵa túsirip alǵanyn, onyń kúni búginge deıin esh jerde jarııalanbaǵanyn aıtqan bolatyn. Teńge tarıhyna qyzyǵýshylyq tanytyp júrgen tarıhshylar bolsa, ol derekter Tımýr aǵanyń urpaqtarynyń qolynda bolýy ábden múmkin.
Ǵalym Baınazarovtyń túsindirýinshe, aǵylshynsha biletin 2 komandır taýyp, ushaqtyń oryndyqtaryn jatqyzyp, konteınerler salyp, qarý-jaraǵy bar ınkassatorlardy otyrǵyzyp, Taraz qalasynda jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda eki qoımamyzǵa teńge tasyldy. Jazdyń ortasynda (1993 jylǵy 26 shilde) Reseı óz valıýtasyn engizdi, burynǵy KSRO shekpeninen shyqqan elder ishinde Qazaqstan men Tájikstan, Armenııa ǵana burynǵy aqshamen qaldyq. Qyrkúıektiń 26-synda Reseı 1961-63 jyldary shyǵarylǵan keńestik valıýta aqsha bolyp eseptelmeıtini jóninde málimdeme jasady.
Sodan Memlekettik komıssııa qurylyp, 17 kúndeı jumys istep, teńgeni aınalymǵa qosý jóninde negizgi úsh qujat daıyndaldy. Aqshany qupııa túrde barlyq aýdandarǵa, barlyq bankterge jetkizý jumysy segiz kúnniń ishinde atqarylyp shyqty. 1993 jyly 1 qarashada Ulttyq banktiń oblystardaǵy fılıaldaryna "H" kúni ashylady degen qupııa konvertter jetti... Sóıtip, 15, 16, 17 qarasha kúnderi burynǵy som da, teńge de aınalymda qatar júrip, 18 qarashadan tek teńge júretin boldy.
Teńgeniń ınflıasııa deńgeıi engizilgennen keıingi ekinshi jyly 1158,3% qurady. 1995 jyly bul kórsetkish 60,3% -ǵa deıin tómendedi, al ınflıasııanyń sońǵy jyldardaǵy eń tómen deńgeıi 1998 jyly tirkeldi – 1,9%. О́tken jyldyń kórsetkishi (2019) 5,4% quraıdy. azaqstannyń ulttyq valıýtasy ómir súrgen barlyq ýaqytta teńgeniń tórt serııasy engizildi. Birinshi býyn "Portrettik serııa" dep ataldy – sýretshiler qazaqstandyqtarǵa belgili tarıhı tulǵalardyń bet-beınesin paıdalanýdy sheshti. Osylaısha alǵashqy teńgeniń aldyńǵy jaǵynda ál-Farabı, Súıinbaı, Qurmanǵazy, Shoqan Ýálıhanov, Abaı, Ábilqaıyr han jáne Abylaı han paıda boldy. Ekinshi serııa "Ál-Farabı" dep ataldy. Ulttyq valıýtanyń "Báıterek" dep atalatyn úshinshi býyny 2006 jyly shyǵaryldy. Qazir bizdiń qolymyzda ulttyq valıýtanyń tórtinshi tolqyny aınalymda júr.
Samuryq serııasyna 2011 jyly alǵash shyqqan 500, 1000, 2000, 5000, 10000 jáne 20000 teńgelik banknottar engen. Olardyń aldyńǵy jaǵynda "Qazaq eli" monýmenti jáne ushatyn kógershinder bar.
Samuryq serııasyna 2011 jyly alǵash shyqqan 500, 1000, 2000, 5000, 10000 jáne 20000 teńgelik banknottar engen. Olardyń aldyńǵy jaǵynda "Qazaq eli" monýmenti jáne ushatyn kógershinder bar.