Táýelsizdiktiń tuǵyryn nyqtaýda eseli eńbek etip jatqan Jetisý jurty óńirdiń ǵana damýyna emes, tutas elimizdiń saıası-ekonomıkalyq, rýhanı-áleýmettik órkendeýine qomaqty úles qosýda. Búginde halyq sany 2 mln adamnan asatyn aımaq ekonomıkalyq belsendilik turǵysynan da otandyq ónerkásiptiń barlyq salasyna atsalysýda.
Onyń ishinde agroónerkásip kesheni men jeńil jáne tamaq ónerkásibindegi jalpy ónim úlesi respýblıka boıynsha kósh basyna shyqty. Mańdaı terdiń óteýine yrys pen baq uıalap, tabys eselendi. Dıqannyń orǵan egininiń kólemi artyp, jaılaý tósindegi tórt túlik sany kóbeıdi. Derek boıynsha, qazir oblysta iri qara mal basy 1,3 mln-nan, al qoı men eshki 4,2 mln bastan asqan. Nátıjesinde sút óndirisi boıynsha 26 myń bastan astam saýyn sıyr tuıaq tiregen 82 taýarly-sút fermasy jumys istep tur. Et óńdeý kásiporyndarynyń júktemesi 4%-ǵa ósip, 66 %-ǵa jetti Jalpy, Almaty oblysyndaǵy atqarylǵan istiń negizgi bóligi «Táýelsizdikke tartý» aksııasynyń aıasynda jalǵaspaq. Osy bir aıda óńirde barlyǵy 30 mańyzdy nysan iske qosylyp, arnaıy is-sharalar júzege asady.
– Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda táýelsizdik jyldary úlken jumys atqaryldy. Tuńǵysh Prezıdent beıbitshilik pen qoǵamdyq kelisim qamtamasyz etilgen, ekonomıkasy qarqyndy damyp kele jatqan zamanaýı memleket qurýǵa úlken mán berdi. Al Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aqyl, ǵylym, bilim men eńbektiń ýaqyty kelgenin atap ótti. Kelesi jyly el táýelsizdigine 30 jyl tolady. Bul bizge sheksiz qurmetpen qatar asqan jaýapkershilik júkteıtin mereıli mezet. Osy maqsatta bıyl oblysta ekonomıkalyq jáne saıası reformalar, sıfrlandyrý, adam quqyqtaryn qorǵaý, densaýlyq saqtaý men bilim berýdi damytý, sondaı-aq qorshaǵan ortany qorǵaýǵa negizdelgen sharalarǵa basymdyq berilip otyr, – deıdi Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Rýstam Álı.
Eńbek ónimdiligi men naqty tabysqa negizdelgen jumys nátıjeli bolatyny anyq. Munyń bir kórinisin aımaqtaǵy turǵyn úı qurylysynyń qarqynynan baǵamdaýǵa bolady. Bıylǵy 9 aıda 712,4 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, nátıjeli kórsetkish 7,6 %-ǵa ósken. Al jyldyq jospar boıynsha 938,8 myń sharshy metr turǵyn úı qoldanysqa beriledi. Onyń ishinde «Nurly jer» baǵdarlamasy sheńberinde turǵyn úıler men ınjenerlik ınfraqurylymdardyń qurylysyna 38,3 mlrd teńge bólindi. Jalpy, oblysta barlyǵy 2843 páterlik 566 turǵyn úı salynýda, onyń 1020 páteri kópbalaly otbasylarǵa beriledi. 1533 otbasy «7-20-25», «Baqytty otbasy» jáne «Shańyraq 5-10-20» jeńildetilgen baǵdarlamalary boıynsha páter alady. Bir ǵana Taldyqorǵan qalasynda 670 úıden turatyn kottedj qalashyǵynyń qurylysy júrip jatyr. Bıyl 345 úı qoldanysqa berilmek.
– Bıyl eldegi jaǵdaı pandemııaǵa baılanysty kúrdelene tústi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet halyqty qorǵaý jáne bıznesti qoldaý boıynsha ýaqtyly sharalar qabyldady. Nátıjeli jumystyń arqasynda Almaty oblysyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası jaǵdaı turaqty boldy jáne óńir barlyq negizgi baǵyttar boıynsha ósimdi joǵaltpady. Bul is jalǵasa beredi. Osy oraıda biz Jetisý óńiriniń atynan 16 qarasha men 16 jeltoqsan aralyǵyndaǵy kezeńde 30 áleýmettik mańyzy bar nysan men is-sharalardy qamtı otyryp, «Táýelsizdikke tartý» aksııasyn iske qosyp otyrmyz. О́ńir úshin mańyzdy nysandar Elbasynyń 5 áleýmettik bastamasy jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda ashylady. Táýelsizdiktiń arqasynda elimizde áleýmettik nysandardyń ǵana emes, kásipkerliktiń de kókjıegi keńeıdi. Jańa óndiristik jobalar oblystyń jetekshi aýdandarynda iske qosylady. Osy sanatta Kerbulaq aýdanyndaǵy qýaty jylyna 1,2 mln tonna ónim shyǵarýǵa jetetin «Alasem sement zaýyty, Ile, Uıǵyr aýdanynyń jańartylǵan qus fabrıkalary, qýaty 50 MVt bolatyn Qaskeleń kún elektr stansasy jáne 1200 bas saýyn sıyr ustaýǵa laıyqtalǵan, jobalyq quny 2,5 mlrd teńge bolatyn sút fermasynyń iske qosylýy aldaǵy Táýelsizdik kúnine tartý bolmaq, – dedi ákimniń orynbasary óz sózinde.
Sondaı-aq aımaqtaǵy aýyldarǵa qajetti jaǵdaı jasaý úshin bastalǵan jobalar jalǵasyn tabady. Máselen, osydan 2 jyl buryn Elbasy N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen qalpyna keltirilgen Raıymbek aýdanyn odan ári damytý basty nazarda. Búginde aýdandaǵy turǵyn halyq sany 40 myńǵa jýyqtaǵan. Ásirese aımaqtyń damýyna úles qosýǵa nıetti jigerli jastar týǵan ólkelerine qaıta oralýda. Narynqolǵa kelip, irge bekitken jastar eki myńnan asady. Dál osy aýdanda Táýelsizdik kúni qarsańynda 82 turǵyn úı, ákimshilik ǵımarattary jáne basqa da áleýmettik nysandar paıdalanýǵa beriledi.
Jergilikti turǵyndarǵa jaıly ómir jasaý máselesi oblys basshysy Amandyq Batalov ustanǵan saıasattyń basym baǵyty bolyp otyr. Ásirese aımaqtaǵy saıajaı alaptarynyń damýy jiti baqylaýda. Mysaly, birer kúnde «Táýelsizdikke tartý» aksııasy aıasynda Taldyqorǵan qalasy mańyndaǵy «Shaıqorǵan» jáne «Qyzyl tas» saıajaı sektorlary turǵyndarynyń jol qatynasy máselesi sheshimin taýyp, jalpy quny 595 mln teńge bolatyn eki kópir paıdalanýǵa beriledi.
Qazaqstannyń memleket retinde irgesi bekigen jyldardan beri Jetisýdyń kelbeti ajarlanyp, turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıy da jyl saıyn jaqsaryp otyrǵanyn kóziqaraqty adam anyq baıqar edi. Mysaly, Taldyqorǵan qalasyna tabıǵı gaz jelisi tartylýyn ǵasyr oqıǵasyna balaýǵa bolady. Jalpy, búginge deıin oblystaǵy 144 eldi meken gazdandyrylǵan. Iаǵnı tabıǵı gazǵa 1,1 mln adam nemese halyqtyń 56 %-y qol jetkizgeni jaıynda naqty derek bar. Endi aımaqtaǵy 5 aýdannyń turǵyndary úshin kógildir otyn jelisin tartý mindeti tur. Málimet boıynsha, qazir uzyndyǵy 224 shaqyrymdyq «Taldyqorǵan – Úsharal» jáne uzyndyǵy 118 shaqyrymdyq «Shelek – Kegen» magıstraldy gaz qubyryn salýdyń alǵysharty jasalǵan. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten 149,1 mln teńge bólingen. Joba aldaǵy jyldary iske assa, buǵan deıin gaz qubyry jetpegen 5 aýdannyń 91 aýyly tabıǵı otynmen qamtylady.
– Memleket basshysynyń buqaralyq sportty damytý jáne halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý týraly tapsyrmasyna sáıkes Almaty oblysynda 100 sport nysanynyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Mysaly, oblysta qazirdiń ózinde 8 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni bar, jyl sońyna deıin 7 jańa sporttyq-saýyqtyrý keshenderi men sport alańdary paıdalanýǵa berilmek jáne óńirde densaýlyq saqtaý salasy boıynsha 17 nysan salynyp jatyr. Jyl sońyna qaraı aýdandarda 13 dárigerlik ambýlatorııa el ıgiligine beriledi. Aıtpaqshy, oblys ortalyǵynda álemdik standartqa saı keletin, olımpıadalyq basseınniń ashylýy da jetisýlyqtar úshin mańyzdy tartý bolmaq. Qazirdiń ózinde kózdiń jaýyn alatyn, sáýlettik kelbetimen jáne qaıtalanbas stılimen eldiń tańdaıyn qaqtyryp otyrǵan biregeı sport nysany sý sportynyń damýyna jol ashady dep senemiz, – deıdi «Táýelsizdikke tartý» aksııasy aıasynda qoldanysqa beriletin nysandarǵa toqtalǵan oblys ákiminiń orynbasary Rýstam Álı.
Aıtpaqshy, táýelsizdik kezeńinde aımaqta turǵyn úı qurylysymen qatar mektep salý isi de qarqyn alǵanyn aıtpaı ketý ádiletsizdik bolar edi. Sonyń nátıjesinde Almaty oblysy apatty jaǵdaıdaǵy mektepter men úsh aýysymda oqytatyn bilim oshaqtarynyń sanyn azaıtýǵa qol jetkizdi. Bıyldyń ózinde 32 bilim berý nysanynyń qurylysy aıaqtalmaq. Bul sanatta 23 orta mektep, 3 balabaqsha, 1 óner mektebi, 1 sport zal jáne 4 arnaýly bilim beretin oqý ornynyń jataqhanasy bar. Al aldaǵy jyly 15 mekteptiń qurylysy aıaqtalmaq. Negizinen, bıyl óńirdegi 55 mektepke 23,9 mlrd teńgege kúrdeli jóndeý jasalǵan.