Astana irgesindegi «Rodına» agrofırmasynyń dırektory Ivan Saýer týraly syr
Adam balasyna beriletin eń joǵary ári júrekke jaqyn baǵa – abyroı. Halqymyz ony «tirnektep jınalady» degen pálsapalyq tereńdikpen áý bastan-aq aıtyp qoıǵan. Árıne, ol kóktemniń jylymyǵyndaı jalǵandyqpen emes, qıyndyǵy qyryq qarys qaısar eńbektiń qaıtarymyndaı janyńdy jadyratsa ǵana qaıyrly bolmaq. Mundaı adamdar kóp bizde. Saralap sanaı berer tulǵalardyń da tulpary baryn eskerip baryp, juldyzdarǵa kóz qadaısyń. Aǵyp ta jatqandary bar, janyp ta jatqandary bar. Jaqsy maǵynada aıtqanda, «Rodına» agrofırmasynyń bas dırektory Ivan Saýerdi osy eki balamanyń qataryna birdeı qossaq, asa qatelese qoımaspyz. О́ıtkeni, Ivan Adamovıch óz eńbeginiń jemisin kórip qanattanǵan, ózi aýzynan tastamaıtyn «Men árqashanda istiń kórkeıýin, adamdardyń sáttilik satysynan túspeýin qalaımynnyń» adamy.
Astana irgesindegi «Rodına» agrofırmasynyń dırektory Ivan Saýer týraly syr
Adam balasyna beriletin eń joǵary ári júrekke jaqyn baǵa – abyroı. Halqymyz ony «tirnektep jınalady» degen pálsapalyq tereńdikpen áý bastan-aq aıtyp qoıǵan. Árıne, ol kóktemniń jylymyǵyndaı jalǵandyqpen emes, qıyndyǵy qyryq qarys qaısar eńbektiń qaıtarymyndaı janyńdy jadyratsa ǵana qaıyrly bolmaq. Mundaı adamdar kóp bizde. Saralap sanaı berer tulǵalardyń da tulpary baryn eskerip baryp, juldyzdarǵa kóz qadaısyń. Aǵyp ta jatqandary bar, janyp ta jatqandary bar. Jaqsy maǵynada aıtqanda, «Rodına» agrofırmasynyń bas dırektory Ivan Saýerdi osy eki balamanyń qataryna birdeı qossaq, asa qatelese qoımaspyz. О́ıtkeni, Ivan Adamovıch óz eńbeginiń jemisin kórip qanattanǵan, ózi aýzynan tastamaıtyn «Men árqashanda istiń kórkeıýin, adamdardyń sáttilik satysynan túspeýin qalaımynnyń» adamy.
Qarap otyrsaq, tirshiliktiń tól tebirenisteri, ómirdiń máni men uǵymyn uzartar qaǵıdattary baryna qaıransyń. Sonyń bir parasy buryn kórmegen jandy birden boıyńa jaqyn tartý ma dep qalasyń. Ol nesimen baýraıdy sonda? Júreginiń keńdigimen, parasatynyń bıiktigimen, aınalasyna shýaq taratar ishki jylylyǵymen, ýaqyttyń demin dál sezinýimen, iskerlik qabiletiniń joǵarylyǵymen dep tizbeleı bersek, taýsylar ma? Qyryq jylǵa jýyq jýrnalıstik qadamy bar adam úshin mundaı paıym tańsyq emes. Sonda da selk etkiń keledi, sondaı kisilerdiń kóp bolǵanyn qalaısyń. Azamattar joq emes. Olardy tanı bilý kerek...
Aqmola oblysynyń ortalyǵy Kókshetaý qalasyna qonys aýdarǵan kez. Jınalystar kóp shaqyrylatyn. Prezıdıýmda respýblıkalyq deńgeıdegi laýazymdy kisiler jıi otyratyn basqosýlardan gazetke esep jazýǵa týra kelgendikten baramyz. Osy jınalystardyń mańyzyn salmaqtandyrý úshin álgi ókilderdiń aty-jónin táptishtep, sóılegen sózine ekpin túsire jazamyz.
Ýaqyt óte stıl ózgerdi. Tańdap baryp, talǵap jazýǵa tyrysamyz. Birde «Nur Otan» partııasy oblystyq fılıalynyń esep berý-saılaý jınalysyna shaqyryldyq. Daıyndyq myqty. Konsertter qoıylyp, kórmeler uıymdastyrylǵan. Delegattardy bylaı qoıyp, mekeme basshylary, partııalar men qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderin qosqanda, jalpy adam qarasy 300-ge jýyqtaıdy. Prezıdıýmda eki oryntaq qoıylǵan. Men ǵana emes, barshanyń júzinen «ekinshi kresloǵa kim jaıǵasady?» degen suraq menmundalap tur. Kóp uzamaı sahnaǵa oblys ákimi, fılıal tóraǵasy Qosman Aıtmuhametov pen suńǵaq boıly, ashań júzdi kisi shıraq qımyldap shyqty. Birazdan keıin jınalys tóraǵasynyń tártipke shaqyrǵanyna qaramastan, zaldyń ár buryshynan «Oý, bul ózimizdiń Ivan Adamovıch qoı!» degen tańdanysynan qýanyshy basym daýystar dúr etti. Prezıdıýmnan astanalyq adamdardy izdep daǵdylanǵandyqtan bolar, alǵashynda tanymappyz. Aldymyzda Selınograd aýdanyndaǵy «Rodına» Agrofırmasy» JShS dırektory Saýer otyr. Ol «Nur Otan» partııasy Saıası keńesiniń múshesi eken. Ol óz kezeginde tógildirip demegenmen, qarapaıym tolǵamdarmen tebirentip sóıledi. Taspa-tas sendiredi eken. Kópshilik jetekshi partııanyń jańashyl ustanymyna rıza boldy.
О́mir ózgeredi. Ýaqyt alǵa jyljıdy. Soǵan baılanysty kóp nárse basqasha sıpatqa ıe bolady. Biraq keıipkerimiz, onyń ustanymy, minezi birqalypty. Sondyqtan da jurtshylyq ony: «О́zimizdiń Ivan Adamovıch», deıdi. Kóshede kórse de, kósheli jınalysta kórse de, teledıdardan kórse de osyny aıtady! Aýqymynda qanshama izet-qurmet jatyr deseńizshi. Ivan Adamovıch týraly, onyń «Rodınasy» týraly ájeptáýir iltıpat estidim. Halyq qurmet sózin jaı aıtpaıdy eken. Ámbebap sharýashylyq «Altyn sapanyń» eń alǵashqy jeńimpazy. Byltyr taǵy da ıelendi. Qazaqstannyń agroónerkásip kesheni jetistikteriniń dástúrli «Qaraótkel» kórmesiniń «Altyn belgisin» bir emes, úsh qaıtara ıelendi. Kókórimge bólengen Rodına aýylynyń úıleri ortalyqtan jylytylady. Sý júıeleriniń ózi 40,6 shaqyrymdy, elektr shamy tartylǵan asfaltty kóshelerdiń aýmaǵy 40 shaqyrymdy alyp jatyr. Úılený toıy men sábı týǵandaǵy dástúrli bazarlyq 100 000 teńgeden. Ujym músheleri jyldyq syıaqyny bylaı qoıǵanda, kóp jerde umytyla bastaǵan 13-shi jalaqy alady. «Jyl oqýshysy» men «Altyn belgi» ıegerleri 150 000 teńgeni ıemdenedi. Uly Jeńistiń 65 jyldyq meıramynda soǵys ardagerleri S.Glýshko men P.Bogatyrevqa «VAZ-2167» avtokóligi mingizildi. Seriktestiktiń keńsesine, óndiristik býyndaryna, áleýmettik nysandarǵa bas suǵa qalsańyz, «Alǵys hattar» kórmesine tap bolǵandaı kúı keshetinińiz anyq. Rodına aýylynyń ózi oblystyń «Úzdik eldi mekeni», al onyń mádenı oshaǵy respýblıkanyń «Úzdik klýby» atandy. «Jyldyń úzdik áleýmettik jobasy» atalymy boıynsha respýblıkalyq «Paryz» baıqaýynyń eki dúrkin jeńimpazy bolý da ońaı sharýa emestigin táptishtep jatýdyń ózi orynsyz dep bilemiz.
Osylaısha jalǵastyra berýge bolar edi. Biraq, meniń aıtpaǵym basqa jyr. Elbasynyń «Rodınaǵa» saparlarynda baıqaǵanym, Nursultan Ábishuly «О́zimizdiń Ivan Adamovıch» degendi kishkene ózgertińkirep, áńgimesin «Esińde me, Ivan...» dep bastaıdy eken...
Oıymnan ketpeı júrgen taqyrypty asha túsýdiń oraıy keldi jýyrda. Sharýashylyq 60 myń gektar egistiktiń rekordty yryzdyǵyn qut qambaǵa quıyp, kóńili jaılanǵan tus. «Esińde me, Ivan...» tekten-tek aıtylmaıdy ǵoı, Elbasymen kezdesýlerińizdiń keıbir sátterin áńgimeleseńiz», deımin oǵan. Bul joly Ivan Adamovıch kádimgideı ashyldy. Bul kúni keshe, Elbasynyń 3 jeltoqsandaǵy «Rodınaǵa» jumys saparynan keıin ile-shala jasalǵan jedel suhbat edi.
– Jańa ózińiz kórdińiz, Memleket basshysy aýylymyzdan rıza kóńilmen attandy. Nursultan Ábishulynyń «Tuńǵysh Prezıdent kúni» merekesinen keıingi alǵashqy sapary bizge túskeni aıtyp jetkizgisiz abyroı, – deıdi I.Saýer. – Prezıdentpen kezdesý kóp bolǵanymen, erkinsip ketý múmkin emes, ár kezdesýdiń jaýapkershilik júgi aýyrlaı beredi eken. Nursultan Ábishulymen alǵashqy kezdesýim 1989 jyldyń tamyzynda, bizdiń astyqty alqabymyzdy aralaǵan shyǵynda bolyp edi. Ol kisi 22 shildede Qazaqstan Kompartııasy OK birinshi hatshysy bolyp saılanǵan. Al, meniń dırektorlyq qyzmetime eki jyl endi tolǵan. Meni tańǵaldyrǵany, birinshiden, onyń ańǵarympazdyǵy, esh nárseni qalt jibermeıtin qasıeti. Qolymdy jeń ishine jasyryp, ózimdi barynsha sergek ustaýǵa tyrysqanymmen, jol apatynan keıin aýrýhanadan erterek shyqqanyma eskertý jasady. Ekinshiden, óziniń negizgi mamandyǵy metallýrg ekendigine qaramastan, bizdiń keńshardyń jer óńdeý ereksheligi, eginshilik tehnologııasy, tuqym suryptaý máseleleri týraly bilikti ǵalym-agronom deńgeıinde pikir bildirýi.
Odan keıin Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen birneshe ret júzdestim, deıdi ári qaraı áńgime sabaqtaǵan Saýer. Ásirese, 1993 jylǵy jańbyrly qyrkúıektegi sharýashylyǵymyzǵa sapary aıryqsha esimde qaldy. Kún jaryqtyq shaıdaı ashyldy. Prezıdent: «Men sizderge qolaıly aýa raıy men jylylyq alyp keldim, endi astyqty jınap alasyzdar», dep qaljyńdap qoıady (Dál solaı boldy da). Odan keıin is barysyna aýysyp: «Sen jas dırektorsyń, jekeshelendirýdi nege qoldamaısyń, reformalardy jaqtamaǵanyń ba?», dep maǵan synaı qarady. Men batyldanyp, menshik túriniń mundaı formasy sonshalyqty ózgeris ákelmeıtinin aıtyp, jeke pikirlerimdi ortaǵa saldym. Ol meni muqııat tyńdap, janyndaǵy resmı adamdaryna meniń aıtqandarym boıynsha usynys jasaýǵa nusqaý berdi. Prezıdent kisini tyńdaı bilýimen qatar, qarapaıym pikirdiń ózin nazardan tys qaldyrmaıtynyn, osy arqyly adamdardy qanattandyryp otyratynyn qoǵam damýyndaǵy naqty isterimen únemi dáleldeı biletinine tánti boldym.
Bizdiń 1994 jylǵy 5 maýsymdaǵy kezdesýimiz umytylmas áser qaldyrdy, dedi áńgimesiniń sońyna taman Ivan Adamovıch. Aýylymyzdaǵy ardagerler alleıasynda Nursultan Ábishuly jergilikti qarııalarmen birge óz aqqaıyńyn otyrǵyzdy. Ol qazir kórkeıip ósip tur.
Táýelsizdigimizdiń bes jyldyq merekesindegi saltanatta Elbasy qolynan alǵashqy nagradam, №3 «Dostyq» ordenin alǵanym máńgi este saqtalady. Marapattaý rásiminen keıin Nursultan Ábishulynyń qabyldaýynda bolyp, 40 mınýttaı áńgimelestik. Ol maǵan joǵary laýazymdy qyzmet usyndy. «Men óz ornymda elime kóbirek paıda keltiremin», degendeı syltaýmen bas tarttym. Qatty qınaldym. Biraq, renjigen joq. Odan keıingi kezdesýlerde maǵan degen nıeti men yqylasyn ózgertken emes.
Memleket basshysy 2001 jylǵy 18 naýryzdaǵy saparynda da aýylymyzǵa kóterińki kóńil kúımen keldi. Eýrostılmen kúrdeli jóndeý júrgizilgen mektebimizge rıza bolýmen qatar, kópbalaly otbasynan dám tatyp, teledıdar syılady. Mashına-traktor sheberhanasynda óńir sharýashylyq basshylarymen keńes ótkizdi. Al 2008 jyldyń 3 qyrkúıeginde Germanııa Prezıdenti Kellermen birge tikushaqpen kelýi aýylymyz úshin naǵyz meıramǵa aınaldy. Osynaý tarıhı tulǵamen júz kórisip, qol alysqanymyzǵa jıyrma jyldan asyp barady. Men mynadaı sózderdi úlken qurmetpen únemi qaıtalap júremin: «Qurmetti Prezıdent myrza, árıne, esimde jáne mundaı kezdesýler áli talaı bolady dep úmittenemin. Siz bizdiń «Rodınamyzdyń» asa qurmetti azamatysyz, árdaıym tórimizden oryn alasyz!» Biz buǵan sóz qosyp, tolǵanys tolqyndaryn buzǵymyz kelmeıdi.
Osy oraıda maqalamyzdy eńbek adamynyń, úlken ujym uıytqysynyń óndiristik tabystaryn tizbelep túıin jasaýdy qalaǵanymyzben, mynadaı tosyn qadamǵa barǵandy jón kórdik. Ivan Saýer – ınjener-mehanık, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrarlyq ýnıversıtetiniń qurmetti professory, A.Baraev atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, «Nur Otan» partııasy Saıası keńesiniń, Ulttyq kásipkerlik palatasy tóralqasynyń, «QazAgroInnovasııa» AQ dırektorlar keńesiniń, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi sarapshylar keńesiniń múshesi, «Qazaqstannyń et-sút odaǵy» basqarma tóraǵasy, «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» Ulttyq kompanııasy» AQ-tyń táýelsiz dırektory. Bul da tolyq sýret bolmaǵanymen, adam balasynyń baqyt baspaldaqtaryn ashyp kórseterlik dúnıe dep bilemiz.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
Aqmola oblysy,
Selınograd aýdany.