О́ndirýshiden tutynýshyǵa deıingi barlyq jolda ońtaıly temperatýralyq rejımdi qamtamasyz etý júıesi «salqyndatý tizbegi» dep atalady. Farmasevtıkalyq preparattardyń barynsha qaýipsizdigin, sapasy men tıimdiligin saqtaý úshin logıstıka men saqtaýdy monıtorıngteýdiń utymdy tásili qazirgi kún tártibindegi ózekti másele.
Kóbinese ımmýnobıologııalyq preparattar – vaksınalar, ımmýnoglobýlınder, anatoksınder qatań temperatýralyq rejımderdi saqtaýdy qajet etedi. Saqtaýdyń qajetti talaptaryn buzǵan jaǵdaıda olar óziniń bastapqy sapasyn joǵaltyp qana qoımaı, sonymen birge aǵzaǵa engizilgennen keıin janama qubylystardyń paıda bolýyna, tipten keri áser tıgizýi de yqtımal.
Dári – dármekterdi tasmaldaý men saqtaý kezinde joǵary temperatýra sııaqty tómen temperatýra da zııandy. Demek, eger salqyndatý tizbeginiń satysynda bir rejım buzylsa, ónimniń barlyq derlik mańyzdylyǵy joǵalady.
Preparattardy saqtaý nusqaýlyǵyn bultjyltpaı ustaný jáne kezdeısoq saldardy boldyrmaý úshin «SQ-Farmasııa» JShS biryńǵaı dıstrıbıýtory ımmýnobıologııalyq preparattardy saqtaýdy GDP standartyna sáıkes keletin farmasevtıkalyq habtar men qoımalarda júzege asyrady.
GDP (Good Distribution Practice, Tıisti dıstrıbıýtorlyq praktıka) - dárilik zattardy óndirýshilerden satyp alý prosesinde birizdilik tásildi belgileıtin halyqaralyq standart. GDP - óndirýshiden bastap bólshek saýda jelisine jáne medısınalyq mekemelerge deıingi barlyq jolda preparattardyń sapasyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan nusqaý. Ol Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵan qaǵıdattarǵa negizdelgen.
Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń ortalyqtandyrylǵan 4 saqtaý haby bar: tereń salqyndatý – -15°S-tan tómen; tońazytqyshta +2°S-tan +8°S-qa deıin; salqyn jerde +8°S-tan +15°S-qa deıin; bólme temperatýrasynda +15°S-tan +25°S-qa deıin. Temperatýra normadan aýytqyǵan jaǵdaıda dabyl jáne jaýapty tulǵanyń SMS-habarlamasy iske qosylady.
Elektr qýaty tosynnan sóngen jaǵdaıda dári – dármekter saqtalatyn tońaztyqshar men muzdatqyshtar bir sátte biryńǵaı elektr qýatymen qamtamsyz etetin generator júıesine qosylady.
«Salqyndatý tizbeginde» kólikpen tasymaldaý da óte mańyzdy orynda tur. Vaksınany tasymaldaýdyń barlyq satysynda tirkelim júrgiziledi. Sol qujattarda dárilik zattardyń qandaı temperatýrada saqtalǵany kórsetilip otyrady.
Dárilik zattar aldyn ala valıdasııamen rastalǵan, ıaǵnı temperatýralyq rejımi anyqtalǵan avtomobıl kóligimen tasymaldanady. Sonymen qatar, tasymaldaý úshin temperatýrany baqylaý jáne GPS sensorlary bar tońazytqyshtar qoldanylady. Mejeli jerge kelgennen keıin júrý jolyndaǵy saqtaý temperatýrasy týraly aqparat alýshyǵa beriledi.
Al jaqyn aralyqqa tasymalý kezinde vaksınalardy termokonteıner paıdalanylady. Árbir termokonteınerdiń ishinde salqyndyqty baqylaıtyn termoındıkator – datchıkter ornatylaǵan. Qajetti jaǵdaıda termokonteınerdi muzdatatyp turatyn ındıkatorlar iske qosylady.
Salqyndatý tizbeginiń kezeńderin shartty túrde 4 kezeńge bólýge bolady.
Birinshisi – óndirýshiden Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń qoımalaryna deıin.
Ekinshisi – Biryńǵaı dıstrıbıýtordyń qoımalarynan jergilikti densaýlyq saqtaýdy basqarý organdarynyń dárihana qoımalaryna deıin.
Úshinshisi – jergilikti densaýlyq saqtaýdy basqarý organdarynyń dárihana qoımalarynan medısınalyq uıymdarǵa (stasıonarlarǵa, emhanalarǵa) deıin.
Tórtinshi – pasıentterdiń (aýrýhanalardyń, emhanalardyń jáne t.b.) qoldanýyna deıin saqtaý.
Ulttyq ekpe kúntizbesine kiretin vaksınalardy «SQ-Farmasııa» JShS Biryńǵaı dıstrıbıýtory satyp alady. Bul monovaksınalar (dıfterııaǵa, sirespege, týberkýlezge, polıomelıtke qarsy vaksına), sondaı-aq aralas vaksınalar. Olardyń ishinde –18°S-ty «talap etetin» polıomelıtke qarsy vaksınany qospaǵanda, +2°S-tan +8°S-qa deıin salqyn jerde saqtaý kózdelgen preparattardyń birneshe túri bar.
Dárilik zattardy óndirý, tasymaldaý jáne saqtaý kezinde belgili bir temperatýrany saqtaý emdeý tıimdiliginiń mańyzdy sharty ekenin taǵyda eske salamyz. Mysaly, Sovid-19-ǵa qarsy «Spýtnık V» reseılik vaksınany saqtaýdyń temperatýralyq rejımi -20°S dep belgilengen. Al basqa elderde koronavırýsqa qarsy vaksınalardy sataý tipten -70 - 80 °S talap etedi.
QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men Reseılik tikeleı ınvestısııalar qory ózara túsinistik týraly kelisimi boıynsha «Spýtnık V» vaksınasynyń 2 mln. mólsherindegi ekpesin «Qaraǵandy farmasevtik kesheninde» óndirý josparlanyp otyr.
Vaksınany Respýblıka aýmaǵynda óndirý logıstıkalyq shyǵyndardy qysqartýǵa jáne qysqa merzimde medısınalyq mekemelerge jetkizýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Bul «salqyndatý tizbeginiń» ońtaıly jaǵdaılaryn saqtaý turǵysynan da mańyzdy. О́ıtkeni preparatty tasymaldaý tek bizdiń elde qajet bolady.
Pandemııa indetine qarsy kópten kútilgen vaksınany el aýmaǵynda óndirý – ony «sýyqtyqty saqtap» tez arada tasymaldaýǵa ońtaıly jaǵdaılar týǵyzady.