Valıýtalyq ıpoteka máselesin sheshý týraly keshe Almatyda ótken jıynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń qarjylyq qyzmetterin tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý departamentiniń dırektory Aleksandr Terentev ıpotekalyq baǵdarlamalardy qarjylandyrýda ulttyq valıýtamyzdyń bási basym ekenin málimdep, valıýtalyq ıpoteka nól paıyzǵa deıin tómendegenin aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Joǵaryda atalǵan normalardy iske asyrý úshin agenttik 2020 jylǵy qyrkúıekte turǵyn úıge ıpotekalyq qaryzdardy (ıpotekalyq nesıelerdi) qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasyna bankterge birjaqty tártippen shetel valıýtasynda aıyrbastalǵan shetel valıýtasyndaǵy ıpotekalyq nesıeler boıynsha baǵamdyq aıyrmashylyqtardy óteý boıynsha túzetýler qabyldaǵan bolatyn.
Ipotekalyq baǵdarlamalarda nesıe alýshylar valıýtalyq táýekelderden qorǵalǵany osyǵan deıin de málim edi. 2016 jyldan bastap elde sheteldik valıýtada kirisi joq jeke tulǵalarǵa shetel valıýtasymen ıpotekalyq nesıe berýge tyıym salyndy.
Aleksandr Terentev jıyn barysynda buryn shetel valıýtasynda ıpotekalyq nesıe alyp, teńge baǵamynyń aýytqýyna táýeldi bolyp qalǵan qaryz alýshylarmen máselesiniń qalaı sheshimin taýyp jatqany týraly da aıtyp ótti. Turǵyn úı ıpotekalyq nesıesin (ıpotekalyq nesıe) qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasynyń «valıýtalyq» baǵytyn júzege asyrý aıaqtaldy, onyń sheńberinde sheteldik valıýtada berilgen nesıeler 2016 jylǵy 1 qańtarǵa deıin Ulttyq banktiń 2015 jylǵy 18 tamyzdaǵy baǵamy boıynsha qaıta qarjylandyryldy (188, 1 dollar úshin 35 teńge).
Osylaısha, Qazaqstandaǵy sheteldik valıýtadaǵy ıpoteka nól paıyzǵa deıin tómendetilgeni, ulttyq valıýta baǵamyn túzetý sheteldik valıýtadaǵy qaryz alýshylardyń aıyrbas baǵamdarynyń ózgerýine táýeldiligin arttyryp, barlyq artyqshylyqtaryn joıǵany osy jıynda belgili boldy.
2016 jylǵy 1 qańtardan bastap memleket sheteldik valıýtada kirisi joq jáne tabysy joq jeke tulǵalarǵa jańa valıýtadaǵy ıpotekalyq nesıe berýge tyıym salý týraly sheshim qabyldady. Osylaısha, baǵdarlamany júzege asyrýmen birge jeke jáne basqa jyljymaıtyn múlik kepilimen jeke tulǵalarǵa valıýtalyq nesıeler berý máselesin sheshýge naqty qadamdar jasaldy. .
«Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń tapsyrmalaryn oryndaý jáne barlyq sheteldik valıýtadaǵy ıpotekalyq qaryzdardy barynsha qamtý maqsatynda Agenttik zańnamalyq túzetýlerdi ázirledi, olar bankterge Baǵdarlama talaptary boıynsha ıpotekalyq nesıelerdi birjaqty tártippen konvertasııalaý quqyǵyn beredi. Bul zańnamalyq túzetýler 2020 jyldyń 17 shildesinen bastap kúshine endi», dedi Aleksandr Terentev.
Odan ári Agenttiktiń ókili banktermen birlesip júrgizgen jumysynyń nátıjeleri boıynsha Baǵdarlamanyń talaptaryna sáıkes keletin halyqtyń shetel valıýtasyndaǵy ıpotekalyq nesıeleri jeńildikti mólsherlememen teńgege aýystyrylǵanyn naqtylap ótken departament dırektory azamattar bolashaqta valıýtalyq táýekelderden qorǵalǵanyn taǵy da eske salyp ótti.
Bankter 2220,6 mlrd.teńge somasyna 27202 shetel valıýtasyndaǵy ıpotekalyq nesıeni qaıta qarjylandyrǵan, qaryz alýshylardyń 262 mlrd teńge mólsherinde nesıe paıyzynyń ósimpuldary men komıssııalyq syıaqylary keshirilipti. Agenttiktiń málimetteri boıynsha, 2020 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha bankter 2004 jyldan 2009 jylǵa deıingi kezeńde qaıta qarjylandyrýǵa 180,3 mlrd.teńge somasynda 28,665 qaryzdy maquldady, 27 638 nesıe 167,5 mlrd.teńge somasynda qaıta qarjylandyryldy.
Qazirgi ýaqytta Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty sheńberinde bankterge bólingen qarajat (130 mlrd. Teńge) jumsaldy jáne qaıta qarjylandyrý buryn qaıta qarjylandyrylǵan nesıelerdi qaıtarýdan túsken aqsha esebinen júzege asyrylýda.
«2035 jylǵa deıin jalǵyz turǵyn úıdi saqtap qalýǵa kómektesetin qaryz alýshylardyń sany shamamen 40 myń bolady», deıdi Aleksandr Terentev.
Agenttiktiń málimetteri boıynsha, 2020 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha bankter 2004 jyldan 2009 jylǵa deıingi kezeńde qaıta qarjylandyrýǵa 180,3 mlrd.teńge somasynda 28,665 qaryzdy maquldady, 27 638 nesıe 167,5 mlrd.teńge somasynda qaıta qarjylandyryldy.
«Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty sheńberinde bankterge bólingen 130 mlrd teńge ıgerildi jáne qaıta qarjylandyrý buryn qaıta qarjylandyrylǵan nesıelerdi qaıtarýdan túsken aqsha esebinen júzege asyryldy», dep atap ótti Aleksandr Terentev.
Osyǵan baılanysty, onyń aıtýynsha, 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap bankter buryn qaryzdary qaıta qarjylandyrylǵan ıpotekalyq qaryz alýshylarǵa qaryz alýshynyń qaryzyn azaıtý, jeńildetilgen tólem kestelerin belgileý, tólem qabyleti qaryzdy óteý múmkin emestigin jáne qaryzǵa alǵan menshiginen ózge baspanasy joq ekenin dáleldegen jaǵdaıda úıdi qaryz alýshynyń menshigine qaıtarý túrinde qosymsha kómek kórsetý boıynsha jumys júrgizýde.
Bankterdiń shyǵyndaryn óteý úshin Ulttyq Bank 44,6 mlrd teńge bóldi. Qosymsha kómek kórsetýdiń sońǵy merzimi 2021 jyldyń 1 shildesine deıin belgilengen. Osyǵan baılanysty, onyń aıtýynsha, 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap bankter qaıta qarjylandyrylǵan ıpotekalyq qaryz alýshylarǵa qaryz alýshynyń qaryzyn azaıtý, jeńildetilgen tólem kestelerin belgileý, sondaı-aq jalǵyz qaryz alýshyny qaryz alýshynyń menshigine qaıtarý túrinde qosymsha kómek kórsetý boıynsha jumys júrgizilipti. Bankterdiń shyǵyndaryn óteý úshin Ulttyq Bank 44,6 mlrd teńge bóldi. Qosymsha kómek kórsetýdiń sońǵy merzimi 2021 jyldyń 1 shildesine deıin belgilengen. Taǵy da 8 myńǵa jýyq qaryz alýshyǵa qosymsha kómek kórsetý josparlanyp otyr.
2020 jyldyń 1 jeltoqsanyndaǵy jaǵdaı boıynsha 1 731 qaryz alýshy qosymsha kómek surap bankterge júgindi, onyń ishinde 1177 qaryz alýshyǵa 9,8 mıllıard teńge kóleminde kómek kórsetildi, 270 ótinish qarastyrylýda, 344 azamat nesıe sharttaryn oryndamýyna baılanysty kómek kórsetilgen joq.
«Baǵdarlamany iske asyra otyryp, biz popýlızmmen aınalyspaımyz jáne qaryz tólemese de keshiriledi degen masyldyq pıǵyldyń qalyptasyp qalýyna jol bermeımiz. Bar bolǵany , qaryz alýshylarǵa naqty tólem qabilettiligi negizinde óz mindettemelerin oryndaýyna jaǵdaı jasaımyz. Baǵdarlama barlyq azamattarǵa nesıelerdi joıýdy qarastyrmaıdy. Agenttiktiń jumysy Baǵdarlama aıasynda ıpotekalyq qaryz alýshylardy qoldaýmen ǵana shektelmeıdi, qazirgi ýaqytta qaryz alýshylardy qosymsha qoldaýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq túzetýlerdi ázirleý boıynsha jumys júrgizilip jatyr», dep atap ótti Terentev.
Nesıelerdi tóleý kezinde qıyndyqtarǵa tap bolǵan qaryz alýshylardy qoldaý jáne problemalyq qaryzdardy sheshý tetikterin jetildirý maqsatynda Agenttik zańnamalyq aktilerge májbúrlep oryndaý sharalary qabyldanǵanǵa deıin problemalyq nesıelerdi mindetti túrde qaıta qurylymdaýdy kózdeıtin tolyqtyrýlardyń qosymsha blogyn ázirlep jatyr eken. Sondaı-aq, boryshker qaryzdy qaıta qurylymdaý týraly bankke júginýge úshin onyń sharttaryn keńeıtý jaǵy da qarastyrylypty.
Demek, Ulttyq bank pen úkimet shetel valıýtasymen qarjylandyrylǵan nesıe úlesin nóldik paıyzǵa túsirý arqyly turǵyn úı naryǵyn damytý men nesıelendirýdiń jańa kezeńine ótti.