Egemen.kz sheteldik sarapshylardyń boljamyna súıene otyryp, 2021 jylǵy valıýta naryǵyndaǵy jaǵdaılarǵa sholý jasady.
Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy (QQQ) men Eýrazııalyq damý banki (EDB) bólisedi Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy (QFQ) men Eýrazııalyq damý banki (EDB) 2021 jyly teńge dollarǵa qatysty álsireıdi dese, reseılik ACRA agenttigi men Renaissance Capital ulttyq valıýta kelesi jyly nyǵaıady dep boljaıdy.
Biraq olar teńge jaǵdaıyn álemdik faktorǵa táýeldi bolǵandyqtan, munyń 100 paıyz oryndalaryna kúmánmen qarap otyr.
QQQ boljamyna sáıkes, 2021 jyldyń aıaǵynda bir dollar 445,6 teńgeni quraıdy. Esterińizde bolsa, 2020 jyldyń qyrkúıeginde olar 2020 jyly dollar 434,4 teńgeni bolady degen bolatyn.
Sondaı-aq olar Brent markaly munaı barreline 46,5 dollar, bazalyq stavka 9% deńgeıinde qalatynyna senimdi.
«Inflıasııalyq kútýler sál nasharlady. 12 aıda jyldyq ınflıasııa 7,3% (qazan aıynda 7,2%) bolady dep kútilýde», deıdi Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵynyń qarashadaǵy esebinde.
Eýrazııalyq damý bankiniń 2021 jylǵa arnalǵan makroekonomıkalyq boljamynda teńgeniń nomınaldy máninde qalypty qarqynmen álsireýi jalǵasady (jylyna shamamen 1-2%), bul negizinen saýda seriktes elderimen salystyrǵanda respýblıkadaǵy ınflıasııanyń joǵarylaýymen baılanysty. EDB esepteýlerinen 2021 jyly dollardyń ortasha quny 423,8 teńgeni quraıdy. 2022 jylǵa arnalǵan boljamda ulttyq valıýta 433,5 teńgege deıin álsireıdi.
«Qazirgi ýaqytta teńgeniń negizgi saýda seriktesteri bolyp tabylatyn elderdiń valıýtalaryna, onyń ishinde dollarǵa qatysty baǵasy tómen. Pandemııa baqylaýǵa alynǵan kezde jáne geosaıası jaǵdaı qalypqa kelgen kezde tepe-teńdik deńgeıine baǵytty túzetý 2021 jyly kútiledi», dedi bank taratqan baspasóz dereginde. Olardyń aıtýynsha, tutyný baǵalarynyń ındeksi 2021 jyly 5,3%, al 2022 jyly: 5,2% quraıdy. JIО́ 2020 jylǵa qatysty 4,4% ósedi, al 2022 jyly 4,2% ósedi.
Reseılik analıtıkalyq nesıelik reıtıng agenttigi (ACRA) 12 tamyzda jarııalanǵan esep berýinde Qazaqstannyń ulttyq valıýtasynyń dollarǵa qatysty ortasha jyldyq baǵamy 2021 jyly 410,6 teńgeni, 2022 jyly 412,9 teńgeni, 2023 jyly 420,9 teńgeni, 2024 jyly 429,5 teńge bolýy múmkin. Agenttik teńgeniń dollarǵa shaqqanda 400-420 deńgeıinde turaqtanýyn jáne 2020 jyly belsendi kontrsıkldik bıýdjettik saıasatty boljaıdy. 2024 jylǵa deıin ınflıasııaǵa eki negizgi faktor áser etedi: tutynýshylyq suranystyń tómendeýi jáne teńgeniń devalvasııalyq áleýeti, munaı baǵasymen jáne rýbl baǵamynyń dınamıkasy.
Agenttik teńgeniń dollarǵa shaqqanda 400-420 deńgeıinde turaqtanýyn jáne 2020 jyly belsendi kontrsıkldik bıýdjettik saıasatty boljaıdy. 2024 jylǵa deıin ınflıasııaǵa eki negizgi faktor áser etedi: tutynýshylyq suranystyń tómendeýi jáne teńgeniń devalvasııalyq áleýeti.
«Ulttyq banktiń altyn-valıýta rezervindegi altynnyń úlesi 65,6%, al erkin aıyrbastalatyn valıýtanyń úlesi tek 34,4% quraıdy. Tómen ótimdiliktiń jáne salystyrmaly shekteýli rezervterdiń saldarynan teńgeniń aıyrbas baǵamyna uzaqqa sozylǵan qysym aqsha-nesıe organdarynyń altyn-valıýta rezervterin paıdalanýǵa beıimdiligi tómen bolatyn jaǵdaıǵa ákelýi múmkin nemese bul úshin múmkindikteri az bolady», -dep qorytyndylady AKRA sarapshylary.
PwC Kazakhstan kompanııasynyń makroekonomıkalyq zertteýinde sarapshylar bir jyldyń kókjıeginde dollar baǵamyn 415-440 teńge aralyǵynda kútedi dep aıtylǵan. Sonymen birge, respondentter ekinshi toqsanǵa qaraǵanda álsizdeý bolatynyn boljady.
Uzaq merzimdi ulǵaıtý 2020 jyldyń úshinshi toqsanyna arnalǵan PwC Kazakhstan kompanııasynyń makroekonomıkalyq zertteýinde sarapshylar bir jyldyń kókjıeginde dollar baǵamyn 415-440 teńge aralyǵynda kútedi dep aıtylǵan. Sonymen birge, respondentter ekinshi toqsanǵa qaraǵanda álsizdeý bolatynyn boljady.
«Úsh jyldyq kókjıekte joǵarǵy jáne tómengi shekara arasyndaǵy mánder aýqymy IV toqsanda bir dollar úshin 404,5-ten 548 teńgege deıin keńeıdi. Úshinshi toqsandaǵy sııaqty, dál osyndaı kezeń aralyǵynda dollar úshin 412 - 524 teńgeni quraǵan kezde, bul aıyrbas baǵamyna qatysty uzaq merzimdi perspektıvada belgisizdik kúsheıgenin kórsetedi», delingen baspasóz bólimi taratqan habarlamada.