Bir mezgilde 2-3 kitapty qatar oqı beretin ádet stýdenttik kezden qalyptasty. Ádebı janrlar birinen biri ótedi, shedevr shyǵarmalar kózdiń qurty, men úshin máńgilik ańsar. «Tóbemnen jaýhar jaýyp tur» atty jasyl kitapty («Qazyǵurt» baspasy, 2005 j.) qaıtalap oqydym. Avtory Aqsuńqaruly, muqabaǵa tek aqynnyń famılııasy jazylǵany tartymdy kórindi. Avtor maǵan 2007 jyly qarashada jyr jınaǵyn qoltańbasymen bergen edi. Oqý ústinde ejelden barlyq kitapty belgilep qoıatyn ádetim bar. Kitaptyń artynda burynnan ózim tańbalap qoıǵan nusqaý kóp eken. Sondyqtan ony qozǵamaı, tosyn taldaýǵa kiristim.
«Dalamyz – kitap.
Betterin ashqanda kileń,
Tereń ol, eren ǵajaıyp
dastandarymen.
Eposy,
Epopeıasy qyrattarynyń
Tuıaqtarymen jazylǵan
pyraqtarymnyń.
At tuıaqtarynyń dalamda
azan sapty áni,
Ata-babamnyń sol edi qalamsaptary.
Sol jazǵan erlik eposyn Otyraryma,
Ulytaýymnyń sandyq tas
shoqylaryna».
Serik Aqsuńqaruly jazýshy Sáýirbek Baqbergenovke arnaǵan «Arǵymaqtar» atty óleńinde kóshpeli halyqtyń ótkeni men búginin salystyrady, bul rasynda Ilııas Jansúgirov joqtaǵan ult jady-Qulager-rýhqa qaıyryla berýden týǵan rekvıem. Iri uǵymdar, kesek minez, ulttyq qasıet, etnopsıhologııalyq mentalıtetke negizdeletin dúnıetanymdyq-fılosofııalyq erekshelikten aırylý zary – joqtaý ár ulttyń jany bolyp tabylatyn ónerdiń kókjıegin shalmaı qalmaıdy.
Serik aqyn Tóleýjan Ysmaılov, О́tejan Nurǵalıev, Keńshilik Myrzabekov, Dáýitáli Stambekov sııaqty dara talanttardyń tulǵalyq bolmysyn ardaqtap, arýaqtaryn qasterlep, rýhtaryn shynaıy óleńge amanat qylǵany azamattyq paryzy jáne bekzattyq minezden. Shyn asyldy baǵalaýda bizdiń halyq shaban. Jas balaǵa álippe jattatqandaı aıta bermek artyqtyq etpeıdi.
«Ýa, Tarıh!
Aıtsańshy aıqaılap
О́te me el osylaı, janym-aı,
О́ńsheń bir pasyqqa jaýtańdap,
О́z ulyn – ózderi tanymaı?!
Qaıda sol bula Aqyn?»;
«Haltýrshıkter qara qurttaı
qaptap bir,
Jumataıyń jalǵyz
qaldy jalǵanda...».
Ádebıet bitpes maıdannyń ordasy, onyń qarýy alabóten ekenin tek qalam ustaǵandar biledi.
Serik Aqsuńqarulynyń ««Qyzylaraı» kolhozy 40 áıel...4 erkek» atty balladasy qysqa metrajdy fılm túsirýge suranyp tur, oqıǵa jáne obrazdar kóz aldyńa elestep otyrady. Dáýir shyndyǵy, soǵys qasireti, kúlli adamzat portreti, onyń máńgi tragıkomedııasy, boıamasyz jan álemi, qazaq áıelderine bitken rýh qandaı! Aqyn júregin jaryp shyqqan qunarly jyrda realızm aıqyn.
Negizi bir kitapty tústep ataý nemese bir avtor ekinshi avtordy ekshep aıtý óte mańyzdy. Qazirgi fızıkalyq dúnıede jarnama qanshalyq qudiretti ról atqarsa, «Men oqyp júrgen kitap» atalǵan aıdardyń mańyzy sodan kem emes. Munyń oqyrman tartary daýsyz. Mysaly, buryn oqylǵan kórkem týyndyny zeıin qoıa qaıtalap oqýǵa yntyqtyrýdyń qas úlgisi mine: «Meniń janyma jaqyny – Bloktyń «Skıfteri». Poema degen, mine, osyndaı bolsa kerek-ti! Ne degen keń keńistik! Túbine óleń ǵana boılaıtyn tereńdik! Ári qysqa, ári nusqa. Poemanyń qazaqsha ataýy – Jyr ǵoı?», (Serik Aqsuńqar, ǵumyrbaıandyq esse. «Barys jyly týǵan asaý balyqpyn...». «Adyrna» jýrnaly, №8.2020.).
Shyǵarmashylyq ıesiniń aqyndyq qýatyn aıǵaqtar shynaıy qoltańbasy aýdarma janrynda erekshe anyq tanylady. Aleksandr Blok óleńderin Farıza aqyn aýdarmasynda oqyp, túpnusqamen rýhy, saryny óz aldyna, tipti energetıkasyna sheıin dóp túskenine qaıran qalǵanym bar. Serik aqyn klassıkalyq poezııany sol keńistikte bergeni (Pýshkınnen) súıindirdi:
Kerýen kóshti bastaıtyn búgin
keldi sát,
Lıramnyń shegi –
qaıǵynyń legi nelikten?
Qatal ǵasyrdyń qabaǵyn baqpaı
el qusap,
Azattyq!
Seni jyrladym azap shegip men!
Talaq qyl bárin...
Táńiriń – kókte,
Al, asyq!
Tálkekke túspe táj benen taqqa
talasyp,
Madaqqa máz bop, mazaqqa kónip,
sanasyp,
Qaıtesiń, Mýzam,
tantyq tobyrmen talasyp?!
Aqyn-jazýshynyń týa daryn ekenin aıqyndaıtyn bir ólshemim bar. Kitapta epıgrafqa laıyq gaýhardaı jarqyraǵan sóz kenishi jıi kezdesse, meniń túısigimde, sol avtor naǵyz talant. Bul qısynmen alsa Serik Aqsuńqarulynyń qazynasy ábden mol eken. Metaforalar, folklorlyq saryn, mıfologııalyq órnekter, dinı astar, tarıhı jad, romantıka, mıstıka, ǵaryshtyq sana, bıiktikke qushtarlyq, jan tazalyǵy, jyraýlarmen úndestik, shalyqtaý, baqsylyq, abyzdyq, sóz ónerinde ne qasterli, sonyń bári Alashtyń azýyn aıǵa bilegen tańdaýly aqyny, Abaı atyndaǵy Memlekettik syılyqtyń laýreaty Serik Aqsuńqardyń shyǵarmashylyǵynda tunyp tur. Kólemi shekteýli myna aıdarǵa aqyn shyǵarmashylyǵy syıa qoımas.
Qarapaıym tirshilikke kóp qabyspaıtyn artyqshylyqty – ómirdiń jan tebirenter kórkem beınesin aınytpaı keskindeýge jaralǵan sýretkerlikti enshilegen adamdardyń baǵy artyq ekeni súıinishti.
Aıgúl Kemelbaeva,
jazýshy