Qarjy pıramıdasyn qurǵandar endi sot aldynda jaýap beredi

«Tergeý barysynda 17 myń­nan astam jábirlenýshi anyq­talsa, onyń 3 myńnan astamy Aqtóbe oblysynyń turǵyndary bolyp shyqty. Osy azamattar 30 mıllıard teńgeden astam qarjy salǵan. Tergeý barysynda 56 kúdikti anyqtaldy. Onyń altaýy halyqaralyq izdeýde júr. Qalǵan 50 adamnyń 33-i ýaqytsha ustaý ızolıatorynda, beseýi úıqamaq­ta, 12 kúdikti eshqaıda ketpeý týraly qolhatpen jiberildi. Tergeý barysynda birneshe sot-medısınalyq saraptama ta­ǵaıyndaldy. Kúdiktilerdiń qyl­mystyq jolmen satyp alǵan múl­ki anyqtalyp, bárine tyıym salyndy», dedi IIM Tergeý departamentiniń asa mańyzdy ister jónindegi aǵa tergeýshisi Jan­bolat Abdraemov.

Qarjy pıramıdasy 2019 jyldyń jeltoqsan aıynyń basynda «Gold» kompanııasynyń áleýmettik jelilerde belsen­di jarnama júrgizýinen bastal­dy. Uıymdastyrýshylar «Sa­lym­­­shylar qarjysy Kana­da­da­ǵy altyn óndiretin kompa­nııa­­nyń ınvestısııasyna jum­salady. Qarjy quıǵandar álem­­­dik naryqtaǵy altyn ba­ǵa­­­synyń ósýimen bir aıdyń ishin­­de 50-60 paıyzdyq ústem­aqy­­­men ósim alady» dep sen­di­redi. Qabyldanatyn eń tó­men­gi bastapqy salym mólshe­ri – 300 myń teńgeden bastal­ǵan. Jarnamaǵa sengen jurt qa­lanyń 12-shaǵyn aýdanyn­da ornalasqan «Gold» kom­pa­nııasynyń keńsesine qolma-qol aqshalaryn ákelip tapsyrǵan.

Eki aı óter-ótpesten, qań­tar­dyń alǵashqy onkúndiginde bir aıda ýáde etilgen paıyzdyq mól­sherleme túspegesin jurt alańdaı bastaıdy. Bul kezde «Gold» keńsesi jabyq turdy. Sodan olar oblystyq ishki ister departamentine kelip, alaıaqtyq qurbany boldyq dep aryz jazýdy bastaǵan. 8 aqpanda kompanııanyń 12-shaǵyn aýdandaǵy keń­sesine polısııa tintý júrgizip, kom­pıýterlik tehnıka, noýtbýk, salymshylarmen kelisim-shart qa­ǵazdary men seıftegi bar qar­jy­ny tárkiledi. Osy kezde bul qu­rylymnyń eshbir bankte esep­shottary bolmaǵany, ustal­ǵan eki reseılik azamattyń da jeke esepshottary joq ekendigi anyqtaldy. Sheteldikter Aqtó­be­de qonaqúıde turǵan jáne bir páterdi jalǵa alǵan. 10 aqpanda Aqtóbe oblystyq Ishki ister de­­­­partamentiniń tergeý bólimi «Gold» JShS-na qatysty QK 217-babymen «Qarjylyq (ın­vestısııalyq) pıramıdany qurý jáne basqarý» boıynsha qyl­mystyq is qozǵady. Oblystyq Ishki ister departamenti basty­ǵy­nyń orynbasary Samat Aısov brıfıngte «Gold» JShS-y bas keńsesi Almaty qa­la­synda tirkelgenin, onyń qu­ryl­taı­shy­sy Chernıaev degen Reseı Fe­derasııasynyń azamaty ekenin málimdedi. Jeltoqsannyń bas kezinde Aqtóbede jumysyn bas­taǵan seriktestiktiń eki me­ned­je­ri bir aı ishinde elimizdiń alty oblysynda ókildikterin ashyp úlgeripti. Samat Aısov keńsege qolma-qol aqsha ákelip bergen turǵyndar kelisim-shartqa múlde nazar aýdarmaǵanyn habarlady. Jurt Kanadadaǵy altyn óndi­re­tin kompanııaǵa ınvestısııa tú­rinde quıylǵan qarjylarynan kól-kósir paıda tabatyndaryna senip qalǵan. «Gold» keńsesinen tárkilengen kelisim-sharttarda «Qymbat zergerlik buıymdardy satý boıynsha keńes beredi, zergerlik buıymdarǵa servıstik qyzmet kórsetedi jáne olardy baǵalaıdy» dep qana jazylǵan. Iаǵnı zańdy tulǵa retinde tir­kelgende lombard qyzmetimen aına­lysatyndaryn jarııalaǵan.

– «Gold» JShS-nyń quryl­taı­shysy Chernıaev degen Qazaq­standa joq. Ol ómirde bar adam ba, joq pa ony anyqtaý úshin Reseı Federasııasyna suraý jiberdik. Jurttan aqsha qabyldaǵan túbir­­tekterde Chernıaevtyń qoly qoıyl­­ǵan jerde fakstiń kóshir­mesi tur, munda Aqtóbedegi ókil­dik­tiń basqarýshylary bolǵan eki azamattyń qoldary joq. Turǵyndar kelisim-shartqa múl­de nazar aýdarmaǵan, kimniń qoly qoıylǵanyn da teksermeı, aqshalaryn qolma-qol ákelgen. Polısııa keńsege tintý júrgizip jatqanyn kórip tursa da, úl­ken somany óz qoldarymen áke­lip jatqandar da boldy, – degen S.Aısov. Kompanııanyń bank­ter­de esepshoty ashylmaǵany, býhgalterlik esep júrgizbegeni belgili boldy.

«Alaıaqtyq belgileri bolyp tursa da, nege quqyq qorǵaý organdary der kezinde baqylaýǵa almady?» degen suraǵymyzǵa Samat Aısov: «Qymbat zergerlik buıymdardy baǵalaıtyn kompa­nııa retinde bas keńsesi Alma­ty­da tirkelgen, atqaratyn qyz­meti lombard jumysymen ty­ǵyz baılanysty. Tirkeý qujat­taryn­da zańbuzýshylyq joq. Olardy birden quryqtaýǵa sha­ǵyn jáne orta bıznesti tek­serýge 3 jyl moratorıı jarııa­la­nýy da kedergi boldy. Ári jurt­shylyqtan aryz túspese, tek­­serýshi organdar baqylaı al­maı­dy. Onyń ústine, elimizdiń bir qalasynda tirkelse, basqa qa­la­larda kedergisiz jumys isteýge bolatyny taǵy bar», dep jaýap berdi.

Aqpan aıynyń orta tusynda alaıaqtardan aldanǵan Aqmola, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qara­ǵandy oblystarynyń tur­ǵyn­dary da shyǵa bastady. Tergeý bastalǵanda, «Gold» jal­ǵyz emes, basqa qalalardan ashyl­ǵan fılıaldarynda dál osyn­daı áreket etkenderi belgili boldy. О́ńirlerde aldanǵan azamat­tar­dyń sany óse bastaǵanda, Bas prokýratýra osy qylmystyq istiń júrgizilýin óz baqylaýyna aldy. Aqpan aıynda alty oblys­tyń ishki ister departamenti bir mezgilde alaıaqtyq, qarjylyq pıramıdasyn qurý boıynsha alty qylmystyq is qozǵady. Kóp keshikpeı, iri kólemdegi alaıaq­tyq isi uıymdasqan qyl­mys­tyq top qurý babyna aýys­tyrylyp, tergeýdi Ishki ister mınıstrliginiń Tergeý depar­ta­menti júrgizdi.

Alaıaqtyq áreketteri eń birin­shi áshkere bolǵan «Gold» JShS-y men «Garant 24 Lombard», «Estate Lombard», «Vygodnyı zaım» JShS-y basshylarynyń qandaı baılanystary bar, jurttyń 30 mıllıard teńgesi qaıda degen su­raqtardyń áli kúnge deıin basy ashyq. Qylmystyq jaýap­kershilikke tartylǵan kúdiktilerden tárkilengen múlik quny 2 mıllıard teńgeden asqan.

Uıymdasqan qylmystyq top­tyń shetelde qashyp júrgen bas­shylary kimder, olardy elge qalaı qaıtaratyny týraly ázirge esh málimet joq. Degenmen qarjy pıramıdasyn quryp, uıymdasqan qylmys jasady dep aıyptalǵan basty kúdiktilerdiń Aqtóbe oblysynyń azamattary ekendigi belgili boldy. Sot ta osy qalada ótedi.

Aqtóbe oblysy