• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tanym 07 Qańtar, 2021

Baıqońyrdan Báıterekke deıin

237 ret
kórsetildi

Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıynda ǵarysh ındýstrııasynyń alar orny erekshe. Ýaqyt jyljyǵan saıyn atalǵan sala qarqyn alyp, bul baǵyttaǵy izdenister adamzattyń aldyna jańa maqsat-mindetterdi aıqyndap berdi. NASA, SpaceX, Blue Origin jáne Rocket Lab syndy álemdik alpaýyttarmen jaryspasa da Qazaqstan ǵarysh salasyndaǵy qadamdaryn toqtaýsyz júrgizip keledi.

Adamzat ǵarysh keńistigine Qazaqstan­nyń jerinen attanǵanyn eskersek, bul elimiz úshin tyńnan túren salǵan sala deý­ge kelmes. Alaıda egemen el retindegi alǵashqy qadamdar 2000-jyldardyń basynda qolǵa alynǵanyn aıta ketken oryndy. Otandyq ǵarysh ındýstrııasynyń damý kezeńderi osy kezeńmen tikeleı baılanysty. Aıtalyq, 2004-2005 jyldary alǵashqy memlekettik baǵdarlamany iske asyrý maqsatynda negizgi salalyq kásiporyndar quryldy. Onyń ishinde «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» UK» AQ-ny erekshe atap ótýge bolady. 2007 jyly Elbasynyń Jarlyǵymen Ulttyq ǵa­rysh agenttigi qurylyp, vedomstvo tór­aǵasy Talǵat Musabaevtyń bastamasymen kom­panııanyń ataýymen birge onyń tutas­taı strategııalyq qurylymy ózgerdi. Naqty aıtqanda, ulttyq kompanııanyń mıssııasy aıqyndalyp, baǵyt-baǵdary belgilendi. Osylaısha, elordada zamanaýı ǵarysh tehnologııalaryna arnalǵan ınfraqurylymdy qurý boıynsha alǵashqy qadamdar jasaldy. Bul ıdeıa Jerdi qashyqtan zondtaý ǵarysh júıesin, dáldigi joǵary spýtnıktik navıgasııa júıesiniń jerústi ınfraqurylymyn, sol sekildi Ǵarysh apparattaryn qurastyrý-synaq keshenin qurýdy qamtıdy.

Saladaǵy aıtýly jańalyqtardyń biri – Ǵarysh apparattaryn qurastyrý-synaq kesheni (ǴA QuSK) qurylysynyń aıaqtalýy. Tehnologııalyq deńgeıi jaǵy­nan balamasy joq nysan sertıfıkattan ótip, bıyl ǵarysh apparattaryn quras­tyrýdyń óndiristik sıkli iske qosylady dep jos­parlanýda. Osy keshen Ulttyq ǵarysh or­talyǵynyń basty nysanyna aınalady dep kózdelip otyr.

Ǵarysh apparattaryn basqarýda jer­ústi keshenderiniń mańyzy zor. Osy oraı­da otandyq spýtnıkterdiń qalypty ju­mysyn qamtýda «Aqkól» baılanys orta­lyǵynyń orny bólek. О́ıtkeni baılanys pen habar taratatyn Kazsat ǵa­rysh­tyq júıesin qalyptastyrý isi dál osy jer­ústi ǵarysh ınfraqurylymynan bas­taldy. Onyń jumysyn Respýblıkalyq ǵarysh baılanys ortalyǵy qadaǵa­laı­dy. «Aqkóldiń» qyzmetine telekom­mý­nı­kasııalyq spýtnıkterdiń tehnıkalyq jáne ballıstıkalyq sıpattamalaryn bas­­qa­ryp baqylaý, sondaı-aq KazSat serııaly ǵa­rysh apparattarynyń paıdaly júktemesiniń monıtorıngi kiredi. Bul ǵarysh baılanys ortalyǵy elordadan 108 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. 2008-2009 jyldary Kazsat-2 baǵdarlamasy men 2012-2013 jyldar kezeńinde Kaz­Sat-3 jobasy arqyly tehnıkalyq jań­ǵyrtý jumystary júrgizildi. Nátı­jesinde «Aqkól» ITU Ha­lyqaralyq elektr baılanys odaǵynyń spýtnıktik ra­dıo­baqylaý stansalarynyń biryńǵaı tizi­mine engizildi.

Qazir Respýblıkalyq ǵarysh baıla­nys ortalyǵy Kazsat-2 jáne Kaz­Sat-3 eki baılanys spýtnıginen tura­­tyn Kazsat baılanys jáne habar tara­tatyn qazaqstandyq ǵarysh júıesiniń shtattyq jumysyn qamtamasyz etedi. Ǵarysh apparattaryn basqarý Aqmola oblysyndaǵy «Aqkól» negizgi jerústi kesheni men Almaty ob­ly­syndaǵy rezer­v­tik «Kókterek» ǵarysh baılanys orta­lyǵynan júrgiziledi. Búginde Kazsat júıesiniń júktemesi shamamen 74%-dy quraıdy.

Kazsat baılanys spýtnıkteriniń qyz­metterin elimizdiń aýmaǵynda 13 myń­nan astam spýtnıktik baılanys stansalary bar 15 otandyq baılanys jáne habar taratýshy operator paıdalanyp keledi. 2019 jyly ǵaryshtyq baılanys júıesin paıdalanýdan túsken jalpy tabys 29 mlrd teńgeden asyp, jyldyq ımportty al­mas­tyrý mólsheri 14,7 mlrd teńgege jetti. Mem­­lekettik bıýdjetke 6 mlrd teń­geden asa jalpy salyq aýdaryldy.

Taǵy bir perspektıvaly jobalardyń biri – Kazsat-2R spýtnıgin ázirleý. Onyń boljamdy quny – 39,65 mlrd teń­ge.

Sońǵy jańalyqtar