Birde mahambettik kúıshi Nurmuhambet Qarasaevtyń qyp-qysqa ǵumyr derekteri qolǵa tıdi. Onda kásibi – ómir boıy shopan bolǵandyǵy, al oryndaıtyn shyǵarmalary Qurmanǵazynyń «Qarasaı», Shynybektiń «Jekpe-jek», Meńdigereıdiń «Aqjeleń», Qısanyń «Sary alqa», Tólekeniń «Balqaımaq», «Qara jorǵa» atty kúıleri delingen eken.
Alǵashynda azdaǵan kúmánmen qaradyq. О́ıtkeni buryn-sońdy Qurmanǵazyda «Qarasaı» degen kúı bar degendi estigenimiz joq. Estigenimiz – «Qarasaı» halyq kúıi. Shynybek, Meńdigereı degender kim? Aqyn Qısa Kópjanulyn dombyrashy boldy dep aıtady. Biraq kúıi bar demeýshi edi. Tólekeniń aty da sırek aıtylady. Sonda ol qaı jerde ómir súrgen? Endeshe, tal boıyna osyndaı adam bilmes adamdardyń shyǵarmalaryn jıyp-tergen Nurmuhambetińizdiń ózi kim?
Mine, osyndaı suraqtardyń sheshýin tabý úshin atalǵan kúıshini izdeı bastadyq. Júrgen jerimizde qulaq túrip, suraý saldyq. Sóıtsek biz izdegen daraboz at arytar alysta emes, myna turǵan Tańdaıda (burynǵy «Baqsaı» keńshary) shopannyń aq taıaǵyn ustap, zeınetker atanǵan qara sharýa eken, 2010 jyly baqılyq ǵumyr keshipti. Biraq qarapaıym eńbek adamy bolsa da jeke óziniń, tipti, ákesi, ata-babalarynyń qoǵamdaǵy, sondaı-aq ónerdegi oryndary erekshe, ónegeli jandar eken.
Eń aldymen, Nurmuhambet (laqap aty Nurmash) arǵy jaǵyn qaıdam, sońǵy 4-5 atalarynan beri shanaq betin shańdatyp, qos ishekten quıyn órgizgen ataqty dombyrashylar. Sonyń eń basynda Shynybek kúıshi turady. Onyń týyp-ósken jeri – Aqtóbeniń Qobdasy. Mahabbat mashaqatymen iz jasyryp, Jaıyq boıyna kelip, qyrǵa shyǵyp, qum jaǵalap, aqyry turaqtap qalǵan-dy. О́zi jas kezinde at baptap, jıyn-toıda báıge basynan kórinse, balýandar beldesýinde arqasy jerge tımegen ol dombyra tartýda da mereıi ústem bolypty. Osylaısha ortasynda ylǵı da jekpe-jekpen kúı keshken Shynybektiń artynda qalǵan «Jekpe-jek» kúıi bizdiń zamanymyzǵa jetti.
О́ziniń eti tiri, alǵyrlyǵymen hali de, maly da aıta qalarlyqtaı Bápıdiń de (keıin el Bápil atap ketken) kúıdegi úlesi mol. Odan týǵan Áshen de – ónerdiń óren júırigi. Birde Saǵyrbaıdyń Qurmanǵazysy Jyloı betten elge oralyp kele jatyp, Qaroıdyń Jarqynshaǵynda otyrǵan Áshen aýylyna soǵady. Dál sol sátte otaǵasy úıde bolmaı, zaıyby Ajar kún keshkirip qalsa da kúıeýiniń ornyn joqtatpaı, sol boıda mal soıyp, qazan kóteredi. Qonaq jalǵyz otyrmasyn dep aýyldyń úsh-tórt qarııasyn aldyryp, orta toltyrady, áńgime-dúken qurǵyzady.
Shaı ishilip, et te jelinedi. Odan ári qonaqtar az-muz áńgime órbitedi. Sodan soń Qurekeń qolyna dombyrasyn alyp, kúı jebeıdi. Osy kezde boıyndaǵy ónerdiń oty, jastyqtyń shoǵymen qyr asyp, qydyryp ketken otaǵasy da otaýyna oralady.
Úı syrtyndaǵy aǵashta beıtanys bóten attar baılaýly. Eki-úsheýin tanyp edi. Myna bireý qalbań qulaq ker attyń tizgini tartylyp, toqymy alynypty. Soǵan qaraǵanda sýyp turǵan jaıy bar. Ter-júniniń qatparlanyp, ishi-baýyrynyń jaranǵanyna qaraǵanda qashyqtan qara kórsetken janýarǵa uqsaıdy. Osylaı dep oı túıgen otaǵasy otaýyna bettedi.
Shańyraǵynan shalqyp-tógilgen kúı esedi. Qulaq túrip edi, dombyra dybysy buniki emes, qaǵysy da daǵdyly únnen basqasha, aryndy, asqaq. Sonda kim? Bókeılikte Qurmanǵazy degen dombyranyń dáýleskeri bar deýshi edi. Myna qaǵys mańaıdaǵy júırikterdiń shabysyna kelmeıdi. Osyndaı oı keshken Áshen óz tabaldyryǵyn ımene attady.
Sóıtse, sharshy tórde elýdi eńserip tastaǵan eńgezerdeı aqsary qarııa dombyra shertip otyr. Anaý-mynaý emes, kósikteı qolymen kúrep shalady, orap soǵady.
Bul daýysyn shyǵaryp sálemdesti. Sol sátte kúı shalyp otyrǵan qonaq basyn kóterip, qolyndaǵy dombyrasyn qabyrǵaǵa súıedi. Sodan soń daýysyn shyǵara amandasty. Osy kezde kúıshi qasynda otyrǵan qyrma saqaldyń biri qonaqqa Áshendi tanystyryp, «Bul osy úıdiń ıesi Áshen degen bolady» dep edi, Qurmanǵazy birden áńgimege kóship «Mal-janyń aman ba, qaraǵym? Oryn-jaıyń qutty, tóriń qonaqty, birlik-berekeń uzaǵynan bolsyn, Áshen! Men – alys joldan jalǵyz-jalpy at arytyp, tuıaq tozdyrǵan jolaýshymyn. Áńgimeni áli jalǵastyramyz ǵoı. Men seniń kerege basyndaǵy dombyrańdy kórip, qolyma aldym. Úninen úılesim kórdim. Soǵan qaraǵanda óziń de bul ónerden quralaqan emes sııaqtysyń. Káne, óz qolyńnan tyńdap kóreıin, tolǵashy» dedi.
Áýelgide Áshen tiksinip qaldy. «Jaman úıdi qonaǵy bıleıdi» dep, áńgimeni ózinen bastap, ıesiz dombyraǵa qol artqanyna keshirim suraý da joq, kúı tartshy deıdi. Ne istesem eken? Áıtse de aýyl arasy emes, alystan kelemin dedi ǵoı. Ne de bolsa, yńǵaıyna kóship, ótinishin oryndaıyn» dep, tórt-bes kúıdi túıdektep bir qaıyrdy da, «endi qonaqkáde sizden bolsyn», dedi.
Úni qatqyldaý shyqty. Biraq oǵan qulaq asqan Qurmanǵazy joq, qolyna óz dombyrasyn aldy. Sodan soń Áshenge qarap «Jaraısyń, qolyń júırik eken. Aspabyń da sóılep tur» dep dombyrasyn qaǵyp-qaǵyp jiberedi. Ári-beri kúı shaqyrdy. Sodan soń buryn estimegen jańa kúıdiń áýenin bastap ketti. Jaı, bappen oryndalatyn shyǵarmanyń ón boıynda balanyń kúlkisi, ananyń baqyty, móldir aspan, shýaqty kún sáýlesi nuryn tógetin sııaqty. Kúı aıaqtalǵanda Áshen qonaqtyń betine qarap, suraqty kúıde otyrdy da «Aıypqa buıyrmańyz, biz sizdi áli durys tanymaımyz. Biraq dombyra qaǵysyńyzǵa qaraǵanda, bókeılik kúıshi ekenińizdi ańǵardyq. Endeshe, kim bolasyz, qaıdan kelesiz, qaıda barasyz?» dedi.
– Ol ras, biz áli tanysyp úlgergen joqpyz. Men bylaısha aıtqanda sizdiń aýylǵa qudaıy qonaqpyn. Atym – Qurmanǵazy, topyraǵym, týmysym – óziń aıtqan bókeılik. Áıtse de aıaq júrýge, kóz kórýge arnalǵan ǵoı. Qazirgi qonysym orys jeri – Astrahan bette. Ol jaqqa qonys aýdarǵanyma da kóp bola qoıǵan joq. Bári de taǵdyrdyń aıdaýy emes pe? Eldi saǵynyp, beri qaraı shyǵyp ketip edim. Áýeli atajurtymda bolyp, odan qaıyn jurt, Jaıyq ótip, Jemdegi kári naǵashylaryma bardym. Túrmesiniń dámin kóp tatqan Tekege de soqtym. Endi elge bettep kele jatqan jaıym bar.
Dám aıdap, aralaryńyzǵa kelip qaldym. Aýyl shetine kelip, at sýytyp, júrek jalǵar úı suraǵanymda, bireýler arqama asqan dombyramdy kórdi me, álde buıyrmys pa, «Áne bir úı – Áshendiki, ózi – kúıshi, qonaqjaı» dep sizderge jumsady. Allaǵa shúkir, Ajar da – Qudaıǵa qaraǵan kelin eken, «otaǵasy joq edi» dep, teris aınalǵan eshteńesi joq, kórpesin salyp tórge ozdyrdy. Qymyzyn usynyp, dám tatqyzdy. Myna aýyldastaryń kelip, orta toltyrǵansha áńgime órbittik, bala-shaǵa, otbasyńnan habardar boldym.
Shyraǵym, tóriń keń, júrekteriń ashyq jandar ekensińder. Mundaı qurmetti kez kelgen jerden kóre almaısyń ǵoı. Shyn rıza boldym. Jańaǵy oryndaǵan jańa kúıim de sol qurmettiń hıýazy. Kelinnen bilgenimdeı, baýyrlaryńa ergen Oraq, Mamaı esimdi eki uldaryń bar eken. Qyz – kórik jáne óris, ul – ultan emes pe? Ultanyń myqty bolsyn. Meniń tilegim – sol qos ulyńnyń artynan taǵy biri ilesip, qara ósip, úsheý bolsyn. Onyń aty Qarasaı atalsa deımin. Sonda Oraq, Mamaı, Qarasaı batyrlar seniń qorǵanyń ǵoı. Kúıimniń de aty – Qarasaı, – dedi kúıshi Qurmanǵazy.
Mynandaı jaqsy tilek úı ıelerimen qosa, qonaqtardy da qýantty.
– Iá, estýimiz bar. Qurmanǵazy degen atyńyz da tanys. Qosh keldińiz, erteń arnaıy qonaqasyńyz bolady. Búgingińiz, alystan sharshap, shaldyǵyp kelgen solyǵyńyzdy basýyńyz, atyńyzdyń da aıaǵy sýysyn, – dep Áshen de, aýyldastary da Qurekeńe qolqa salady. Osylaısha ol shektiler aýylynda taǵy da bir-eki kún jatyp, kúı tartty, arǵy-bergiden kórgenin aıtyp, kóńil kóterdi. Sońynda beıtanys ortany qımaı qoshtasty.
Aıtqanyndaı artynan Áshen kúıshiniń báıbishesi – Ajar júkti bolyp, taǵy da bir ul tapty. Atyn Qurmanǵazy esimdi Qudaıy qonaqtyń ótinishi boıynsha Qarasaı atady.
Áshende bulardan basqa da uldar bar. Solardyń biri onyń ekinshi áıeli – Sháıimnen týǵan Meńdigereı. Ol da áýelden kúı úshin týǵan dúleı-di. Qolyna dombyrany eki jasynda alyp, nemere týysy (ekeýi qurdas) Batys Alashordanyń iri ókili Qaratileýov Sálimgereımen Jympıty, Oıyl, Orynbordaǵy kúnderin birge ótkizdi. Sálimgereı de dombyrashy edi. Biraq Meńdigereıdiń kúı ónerindegi sheberligin ylǵı da moıyndaıtyn. Tipti Jansha, Halel, Aspandııar (Kenjın) jáne basqalarymen kezdesip qalǵanda osy qurdasyn ortaǵa alyp, alqaqotan kúı tyńdaıtyn. Keıin olar basyna is túsip, búlikshi alashordashylar atanǵanda Orynborda kezdesip, Sálimgereıdiń úıine jınaldy. Kezindegi qıyn jaǵdaıdy talqylady. О́zderiniń qolǵa alǵan istiń aqtyǵy, týǵan halqynyń táýelsizdigine arnalǵan izgi oıdaǵy jumys ekenine sendi. Bul isimizdi dál qazir alǵa apara almasaq ta keıingi urpaq jalǵastyrady, soǵan senemiz degen sóz aıtyldy.
Osy kezde atalǵan ońdy iske ózi bel sheship aralaspasa da, alashordashylardyń ylǵı ortasynda júrip, júregimen sezingen Meńdigereı qolyna dombyra alyp, tarqar kúıin tartady. Jigerge toly, aryndap, asqaq oryndalatyn jańa shyǵarmaǵa eleń etken Sálimgereı áp degennen ún qosyp, «Mynaýyń men estimegen kúı ǵoı, aty qandaı?» deıdi qurdasyna.
– «Amanat», – deıdi Meńdigereı.
– «Amanat»... Joq, bul Alashtyń amanaty ǵoı.
– Dál solaı.
– Endeshe, bul kúı ólmesin. О́ıtkeni bul osy arada otyrǵan tek bizdiń ǵana emes, kúlli Alashtyń amanaty ǵoı, – dedi Sálimgereı.
Bul pikirdi basqalary da qoldady. Keıin jańa saıasat Alash basyndaǵylar ǵana emes, oǵan nıettesterdiń artyna sham alyp túskende, «Amanat» kúıiniń avtory Meńdigereı, onyń aǵaıyndary da qara tizimge ilikti. Sálimgereı Qaratileýov, Halel men Jansha, Aspandııar Kenjın de atylyp ketti. Al Meńdigereı biraz ýaqyt Orynborda bolsa, artynan Oral, Gýrev, Eltaı, Tańdaıda buqpantaılap kún keshti. 1944 jyldyń saqyldaǵan sary aıazdy kúnderdiń birinde Tańdaıǵa qarasty Báshenqul qaýymy mekeninde otyrǵan Qarasaıdyń úıine keldi. Áńgimeni árige sozbaı, jastaıynan aldyna jaıǵastyryp, kúı tyńdatqan Nurmashty shaqyryp aldy da «Balam, dombyra tartshy?» dedi. Nurmashta qarsylyq joq, bilgenin jeldirtti. Birazy ákesinen, qalǵany sol Meńdigereıdiń ózinen úırengen shyǵarmalar. Sol baıaǵy «Jekpe-jek», «Sary alqa», «Qara jorǵa»...
– Jaqsy, balam! О́te jaqsy. Endi saǵan men taǵy bir kúı úıreteıin, tyńda, – dep dombyrasyn qolǵa aldy. Sodan soń óziniń «Amanatyn» sherte bastady. Bir ret, odan soń ekinshi ret oryndady. Úshinshige kóshkende Nurmash: «Aǵa, myna kúıińizdi endi men oryndaıynshy», dedi.
– Qalaı?
– Bul kúıdi siz buryn da oryndap júrsiz ǵoı. Biraq eshýaqytta atyn aıtqan emessiz. Men sol kezde-aq úırenip alǵanmyn, – dep edi.
– Durys aıtasyń. Men onyń atyn eshkimge aıtqan emespin. Endi sen ony úırenip al. Kúni týyp, kezi kelgende oryndarsyń. Kúıdiń aty – «Amanat». Osy kúı úshin men biraz qýǵyn kórdim. Áli de qýǵyndamyn. Áıtse de sen ony umytpa, – dep kúı tarıhyn aıtyp berdi.
Attanarda Qarasaı inisine qarap «Sen myna balany saqta. Qoly sheber, talaby bar ul ǵoı. Qara jumysqa salyp, kıeli ónerden alshaqtatpa. О́nerli balany qor qylma» dep tapsyrdy. Sodan soń kóp kidirmeı júrip ketti. Artynsha onyń «Jalǵansaı degen jerde kenetten qaıtys boldy» degen habary jetti.
Áıtse de Alashordanyń lańy Shynybekten taraǵan urpaqty aınalyp ótpeı, ótken ǵasyrdyń 60-70-jyldaryna deıin boı jazyp, erkin kósilýine múmkindik bermedi. Bar-joǵy tórt synyptyq bilimi bar Nurmash (Nurmuhambet) ákesine kómekshi bolyp, shopan atandy. Elýinshi jyldardyń ortasyndaǵy ónerge degen jańasha betburys ony da óristen oraltyp, sahna tórine shyǵardy. Meńdigereı aǵasynan úırengen talaı shyǵarmany halyqqa tanytty. Tipti 1957 jyly oblys ortalyǵynda ótken óner festıvalinde Ahmet Jubanov pen Nurǵısa Tilendıev aldynda áńgime basynda sóz etken kúılerdi oryndap beredi. Taǵy da alpystan astam kúıdi biletinin aıtady. Bul akademıkti qatty oılandyrady. «Oı, shyraǵym, sen bizge kereksiń. Almatyǵa júr, arnaýly bilim alyp, sheberligińniń jetilýine kómektesemiz. Bizge keregi – seniń jalpy bilimiń emes, sheberligiń, óneriń. Dına shesheńde bir klastyq bilim joq. Biraq qazir ol – halqymyzdyń uly kúıshisi» deıdi akademık.
Osy kezde Nurmashtyń esine óziniń ustazy Meńdigereı Áshenov jónindegi ákesi aıtatyn myna bir áńgime oralypty. Ol jastaý kezinde Jaıyq boıynda, qumda ótetin túrli toıda kúı tartyp, saıystarǵa túsipti. Sondaı sátte Dına shesheımen de talaı ret kezdesse kerek. Meńdigereıdiń sheberligine rıza bolǵan kúıshi ana «Maǵan Meńdigereıdiń maısań qaǵysy unaıdy. Sheber-aq, sheber!» dep rızalyq sezim bildirgen eken. Keıin Qarshyǵa Ahmedııarovta da keıde sol qaǵys qylań beredi.
Nurmash Ahmet Jubanovtyń joǵarydaǵy usynysyn qýanyshpen qabyldap, aýyldaǵy ákesine jetkizedi. Áıtse de Sálimgereıden aýzy kúıip, Meńdigereıden qorqyp qalǵan Qarasaı qarııa «Balam, Alashorda arystary áli aqtalǵan joq. Atyńdy shyǵaramyn dep júrgende arandap, sózge shatylarsyń. Odan da tynysh júrip, qoı baqqanyńnan artyǵy joq» dep ruqsatyn bermepti.
Biraq Meńdigereıdiń «Amanaty» ólgen joq. Oǵan toqsanynshy jyldardyń basynda táýelsizdik tańy atyp, elimiz eńse kótergeni sebep boldy. Shekti Shynybek kúıshiniń urpaǵy (Qaratileýden órbigen), kúni keshe aramyzdan ótken halqymyzdyń ǵajaıyp kúıshisi Qarshyǵa Ahmedııarov ustazy Nurǵısa Tilendıevke baryp otyrsa, ol shákirtine Gýrevte 500 adamdyq halyq aspaptary orkestriniń qalaı sahnaǵa shyqqany, aýyl ónerpazdary jaıly áńgimelep, «Sol kezde Ahas ekeýmiz Esbol aýdanynan kelgen Nurmuhambet Qarasaev degen jas jigitpen kezdesip, kóp eshkim bile bermeıtin talaı kúıdi estip edik. Sol boıda ony Almatyǵa shaqyrǵanbyz, oqýyna keliskenbiz. Biraq nege ekenin bilmeımin, onyń bul jaqqa joly túspedi» depti. Sol sátte Qarshekeń jerden jeti qoıan tapqandaı «Nureke-aý, ol meniń eń jaqyn týysym emes pe? Áli bar, sharýashylyqta uzaq jyl shopan boldy. Qazir zeınetker» deıdi.
– Endeshe, sol aǵańdy tap, ol biletin kúılerdi jazyp al, – dep tapsyrady Nurǵısa.
Qarshyǵa Ahmedııarov 1994 jyly týǵan aýylyna oralyp, atajurtyn aralaıdy. Áke-sheshesi, ata-babalarynyń árýaǵyna zııarat etedi. Týǵandaryna sálem beredi. Sonyń biri – keńes dáýirinde kúrkiregen shopan atanyp, táýelsizdik jyldarynda qý taıaǵyn ustap qalǵan zeınetker aǵasy Nurmuhambet tórge tósegin salyp, erte týǵan bir marqasyn shalyp, qushaq jaıyp qarsy aldy.
Áńgimeni inisi bastady. «Aǵa, sizdiń dombyra tartatynyńyzdy, qolyńyzdyń ájeptáýir jeli bar ekenin bilemin. Qoı baǵamyn dep kóp báıgeden qur qaldyńyz. Sizdiń ónerge degen júregińiz aq qoı. О́nerdi bárinen de joǵary qoıasyz. Shynybek áýletindegi kózi tiri kúıshiniń úlkeni ózińizdi ustaz sanaımyz. Siz ómirde ózińizdi Meńdigereıdiń shákirtimin deısiz. Ákeńiz Qarasaı da kúıshi edi ǵoı. Solardan sizde ne qaldy? Meniń ustazym Nurǵısa Tilendıev jaqynda maǵan: «Sol aǵańda kóp nárse bar. Keıbir kúılerindegi qaǵystardy óz shyǵarmalarymda paıdalanǵanymdy jasyrmaımyn» dep meni sizge ádeıi jumsady» deıdi.
Nurmuhambet alǵashynda tolqydy. Janaryna jas úıirildi. Sodan soń sóz sabaqtap, «О́ziń bilesiń, meniń aınalamnyń bári – kúıshi. Biraq solardyń qaısysynan da joǵary turatyny Meńdigereı aǵam-dy. Ákem «ol dombyrany qolyna eki, sen tórt jasyńda aldyń. Seniń kúıdegi ustazyń Meńkeń» dep. Áıtse de ol meniń janymda erteli-kesh otyryp, aqyl bergen joq. Degenmen aldynda otyryp, talaı kúıdi tolǵadym. Qolyna qarap, qaǵysyn úırendim. Sol mektep meni ómir boıy kúıge ǵashyq, jurt aldynda asyq etti. Bilgenimdi oryndadym. Onymdy tyńdarmandarym árdaıym jyly qabyldady.
Degenmen mende jarty ǵasyrdan beri kele jatqan uly arman, óshpes ósıet bar. Bul – Meńdigereı aǵamnyń óler aldynda ádeıilep tapsyrǵan «Amanat» kúıi. Bul – arasynda Sálimgereı aǵam da bar alashordashylardyń ósıeti, keıingilerge amanaty. Ony ustazym: «Nurmash, bul kúıdi umytpa! Udaıy oryndap júr», deýshi edi. Solaı istedim, biraq top aldynda atyn atap, sherte almadym. Endi onyń kúni týdy-aý, dep oılaımyn. Sen sony úırenip al da, úlken topqa jetkizshi» dedi.
Qarshyǵanyń kútkeni osy edi. Aǵasynyń oryndaýyndaǵy álgi kúıdi úntaspaǵa jazyp, keıin notaǵa túsirdi. Ony Mahambet aýdandyq mádenıet bólimi men Z.Esjanova atyndaǵy balalar saz mektebine berip, oqý baǵdarlamasyna engizýge kómektesti. D.Nurpeıisova atyndaǵy Atyraý oblystyq akademııalyq qazaq ult aspaptar orkestriniń sol kezdegi bas dırıjeri jáne kórkemdik jetekshisi Oraq Jaýyrovtyń orkestrge beıimdeýinde Z.Esjanova atyndaǵy saz mektebi orkestriniń oryndaýynda óner súıer qaýymǵa jetti. Qarshyǵanyń óz qoltańbasymen «Qazaqtyń 1000 kúıi» antologııasyna, professor K.Saharbaevanyń «Kúı-ǵumyr» kitabyna endi. Osylaısha, Alash qaıratkerleriniń bir amanaty sanalǵan Meńdigereıdiń «Amanat» kúıi óz tyńdaýshylaryn taýyp, tarıhta qaldy.
О́ner – ómirde kórip-bilý, tájirıbemen qalyptasýmen birge áý basta qanmen beriletin qasıetti jetistik. Biraq ony der kezinde tanyp, damyta bilý kerek. Shynybek áýletinde kúıshilik dástúr órken jaıdy. Olar ónerdiń ózge túrinen de quralaqan emes. Máselen, Atyraý óńirinde aıtyskerlik sheberlikti qaıtadan óristetip júrgen Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, aqyn Jánıba Qarasaevanyń orny erekshe. Ol óleńmen birge qara sózden marjan terýde kóp eńbek sińirdi. Birneshe kitaby jaryq kórdi. Oblystyq, respýblıkalyq basylymdarda qoǵamdaǵy túıtkil máselelerdi batyl da erkin qozǵap, rýhanııattyń keıbir jaıtty ashyq aıtyp júr. Osy maqalany jazýda Jánıbamen qaıta-qaıta áńgimelestik, kóp jaıtqa qanyq boldyq. Sonyń bárinde ol Nurmuhambet aǵasynyń «ónerde jarqyrap kórine almadym-aý» degen armany bolǵanyn tilge tıek etti.
Qazaqtyń qońyr dombyrasynyń shanaǵynan shalqyǵan kúı tógile berse eken...
О́tepbergen ÁLIMGEREEV,
Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi
Atyraý oblysy