• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 15 Qańtar, 2021

Alash arystarynyń «Amanaty»

1652 ret
kórsetildi

Birde mahambettik kúıshi Nur­muhambet Qarasaevtyń qyp-qysqa ǵu­myr derekteri qolǵa tıdi. Onda kásibi – ómir boıy shopan bolǵandyǵy, al oryndaıtyn shyǵarmalary Qurmanǵazynyń «Qarasaı», Shynybektiń «Jekpe-jek», Meńdigereıdiń «Aqjeleń», Qısanyń «Sary alqa», Tólekeniń «Balqaımaq», «Qara jorǵa» atty kúıleri delingen eken.

Alǵashynda azdaǵan kúmánmen qaradyq. О́ıtkeni buryn-sońdy Qurmanǵazyda «Qarasaı» degen kúı bar degendi estigeni­miz joq. Estigenimiz – «Qarasaı» halyq kúıi. Shynybek, Meńdigereı degender kim? Aqyn Qısa Kópjanulyn dombyra­shy boldy dep aıtady. Biraq kúıi bar demeý­shi edi. Tólekeniń aty da sırek aıtylady. Sonda ol qaı jerde ómir súrgen? En­deshe, tal boıyna osyndaı adam bilmes adamdardyń shyǵarmalaryn jıyp-tergen Nurmuhambetińizdiń ózi kim?

Mine, osyndaı suraqtardyń she­shýin tabý úshin atalǵan kúıshini izdeı bas­ta­dyq. Júrgen jerimizde qulaq túrip, suraý saldyq. Sóıtsek biz izdegen dara­boz at arytar alysta emes, myna turǵan Tań­daıda (burynǵy «Baqsaı» keńshary) shopannyń aq taıaǵyn ustap, zeınetker atan­­ǵan qara sharýa eken, 2010 jyly baqı­lyq ǵumyr keshipti. Biraq qa­rapaıym eńbek adamy bolsa da jeke óziniń, tipti, ákesi, ata-babalarynyń qo­ǵamdaǵy, son­daı-aq ónerdegi oryndary erek­she, ónegeli jandar eken.

Eń aldymen, Nurmuhambet (laqap aty Nurmash) arǵy jaǵyn qaıdam, sońǵy 4-5 atalarynan beri shanaq betin shań­datyp, qos ishekten quıyn órgizgen ataqty dombyrashylar. Sonyń eń basynda Shynybek kúıshi turady. Onyń týyp-ósken jeri – Aqtóbeniń Qobdasy. Ma­­habbat mashaqatymen iz jasyryp, Jaıyq boıyna kelip, qyrǵa shyǵyp, qum jaǵalap, aqyry turaqtap qalǵan-dy. О́zi jas kezinde at baptap, jıyn-toıda báıge basynan kórinse, balýandar beldesýinde arqasy jerge tımegen ol dombyra tartýda da mereıi ústem bolypty. Osylaısha ortasynda ylǵı da jekpe-jekpen kúı kesh­ken Shynybektiń artynda qalǵan «Jek­pe-jek» kúıi bizdiń zamanymyzǵa jetti.

О́ziniń eti tiri, alǵyrlyǵymen ha­li de, maly da aıta qalarlyqtaı Bápı­diń de (keıin el Bápil atap ketken) kúı­degi úlesi mol. Odan týǵan Áshen de – óner­diń óren júırigi. Birde Saǵyrbaıdyń Qur­manǵazysy Jyloı betten elge oralyp kele jatyp, Qaroıdyń Jarqynshaǵynda otyr­ǵan Áshen aýylyna soǵady. Dál sol sá­tte otaǵasy úıde bolmaı, zaıyby Ajar kún keshkirip qalsa da kúıeýiniń ornyn joq­tatpaı, sol boıda mal soıyp, qazan kó­teredi. Qonaq jalǵyz otyrmasyn dep aýyldyń úsh-tórt qarııasyn aldyryp, orta toltyrady, áńgime-dúken qurǵyzady.

Shaı ishilip, et te jelinedi. Odan ári qonaqtar az-muz áńgime órbitedi. So­dan soń Qurekeń qolyna dombyrasyn alyp, kúı jebeıdi. Osy kezde boıyndaǵy óner­diń oty, jastyqtyń shoǵymen qyr asyp, qydyryp ketken otaǵasy da otaýy­na oralady.

Úı syrtyndaǵy aǵashta beıtanys bó­ten attar baılaýly. Eki-úsheýin tanyp edi. Myna bireý qalbań qulaq ker attyń tizgini tartylyp, toqymy alynypty. Soǵan qaraǵanda sýyp turǵan jaıy bar. Ter-júniniń qatparlanyp, ishi-baýyrynyń jaranǵanyna qaraǵanda qashyqtan qara kórsetken janýarǵa uqsaıdy. Osylaı dep oı túıgen otaǵasy otaýyna bettedi.

Shańyraǵynan shalqyp-tógilgen kúı esedi. Qulaq túrip edi, dombyra dyby­sy buniki emes, qaǵysy da daǵdyly ún­nen basqasha, aryndy, asqaq. Sonda kim? Bókeılikte Qurmanǵazy degen dom­byranyń dáýleskeri bar deýshi edi. Myna qaǵys mańaıdaǵy júırikterdiń shabysyna kelmeıdi. Osyndaı oı keshken Áshen óz tabal­dyryǵyn ımene attady.

Sóıtse, sharshy tórde elýdi eńserip tas­taǵan eńgezerdeı aqsary qarııa dombyra shertip otyr. Anaý-mynaý emes, kósik­teı qolymen kúrep shalady, orap soǵady.

Bul daýysyn shyǵaryp sálemdesti. Sol sátte kúı shalyp otyrǵan qonaq basyn kóterip, qolyndaǵy dombyrasyn qa­byr­ǵaǵa súıedi. Sodan soń daýysyn shy­ǵara amandasty. Osy kezde kúıshi qasynda otyrǵan qyrma saqaldyń biri qonaqqa Áshendi tanystyryp, «Bul osy úı­diń ıesi Áshen degen bolady» dep edi, Qur­manǵazy birden áńgimege kóship «Mal-janyń aman ba, qaraǵym? Oryn-jaıyń qut­ty, tóriń qonaqty, birlik-berekeń uza­ǵynan bolsyn, Áshen! Men – alys jol­dan jalǵyz-jalpy at arytyp, tuıaq tozdyrǵan jolaýshymyn. Áńgimeni áli jalǵastyramyz ǵoı. Men seniń kerege basyndaǵy dombyrańdy kórip, qolyma aldym. Úninen úılesim kórdim. Soǵan qara­ǵanda óziń de bul óner­den quralaqan emes sııaqtysyń. Káne, óz qolyńnan tyń­dap kóreıin, tolǵashy» dedi.

Áýelgide Áshen tiksinip qaldy. «Jaman úıdi qonaǵy bıleıdi» dep, áńgi­meni ózinen bastap, ıesiz dombyraǵa qol artqanyna keshirim suraý da joq, kúı tart­shy deıdi. Ne istesem eken? Áıtse de aýyl arasy emes, alystan kelemin dedi ǵoı. Ne de bolsa, yńǵaıyna kóship, óti­nishin oryndaıyn» dep, tórt-bes kúıdi túıdektep bir qaıyrdy da, «endi qonaqkáde sizden bolsyn», dedi.

Úni qatqyldaý shyqty. Biraq oǵan qu­laq asqan Qurmanǵazy joq, qolyna óz dombyrasyn aldy. Sodan soń Áshenge qarap «Jaraısyń, qolyń júırik eken. Aspabyń da sóılep tur» dep dombyrasyn qaǵyp-qaǵyp jiberedi. Ári-beri kúı shaqyrdy. Sodan soń buryn estimegen jańa kúıdiń áýenin bastap ketti. Jaı, bappen oryndalatyn shyǵarmanyń ón boıynda balanyń kúlkisi, ananyń baqyty, móldir aspan, shýaqty kún sáýlesi nuryn tógetin sııaqty. Kúı aıaqtalǵanda Áshen qonaqtyń betine qarap, suraqty kúıde otyrdy da «Aıypqa buıyrmańyz, biz siz­di áli durys tanymaımyz. Biraq dombyra qaǵysyńyzǵa qaraǵanda, bókeılik kúıshi ekenińizdi ańǵardyq. Endeshe, kim bolasyz, qaıdan kelesiz, qaıda barasyz?» dedi.

– Ol ras, biz áli tanysyp úlgergen joq­pyz. Men bylaısha aıtqanda sizdiń aýylǵa qudaıy qonaqpyn. Atym – Qurmanǵazy, topyraǵym, týmysym – óziń aıtqan bókeılik. Áıtse de aıaq júrýge, kóz kórýge arnalǵan ǵoı. Qazirgi qonysym orys jeri – Astrahan bette. Ol jaqqa qonys aýdarǵanyma da kóp bola qoıǵan joq. Bári de taǵdyrdyń aıdaýy emes pe? El­di saǵynyp, beri qaraı shyǵyp ketip edim. Áýeli atajurtymda bolyp, odan qaıyn jurt, Jaıyq ótip, Jemdegi kári naǵa­shylaryma bardym. Túrmesiniń dámin kóp tatqan Tekege de soqtym. Endi elge bettep kele jatqan jaıym bar.

Dám aıdap, aralaryńyzǵa kelip qal­dym. Aýyl shetine kelip, at sýytyp, jú­rek jalǵar úı suraǵanymda, bireýler ar­qama asqan dombyramdy kórdi me, álde buıyr­mys pa, «Áne bir úı – Áshendiki, ózi – kúıshi, qonaqjaı» dep sizderge jumsady. Allaǵa shúkir, Ajar da – Qudaıǵa qaraǵan kelin eken, «otaǵasy joq edi» dep, teris aınalǵan eshteńesi joq, kórpesin salyp tór­ge ozdyrdy. Qymyzyn usynyp, dám tat­qyzdy. Myna aýyldastaryń kelip, orta toltyrǵansha áńgime órbittik, bala-shaǵa, otbasyńnan habardar boldym.

Shyraǵym, tóriń keń, júrekteriń ashyq jandar ekensińder. Mundaı qurmetti kez kel­gen jerden kóre almaısyń ǵoı. Shyn rıza boldym. Jańaǵy oryndaǵan jańa kúıim de sol qurmettiń hıýazy. Kelinnen bilgenimdeı, baýyrlaryńa ergen Oraq, Mamaı esimdi eki uldaryń bar eken. Qyz – kórik jáne óris, ul – ultan emes pe? Ultanyń myqty bolsyn. Meniń tilegim – sol qos ulyńnyń artynan taǵy biri ilesip, qara ósip, úsheý bolsyn. Onyń aty Qarasaı atalsa deımin. Sonda Oraq, Ma­maı, Qarasaı batyrlar seniń qorǵanyń ǵoı. Kúıimniń de aty – Qarasaı, – dedi kúı­shi Qurmanǵazy.

Mynandaı jaqsy tilek úı ıelerimen qosa, qonaqtardy da qýantty.

– Iá, estýimiz bar. Qurmanǵazy degen aty­ńyz da tanys. Qosh keldińiz, erteń ar­naıy qonaqasyńyz bolady. Búgingińiz, alystan sharshap, shaldyǵyp kelgen so­lyǵyńyzdy basýyńyz, atyńyzdyń da aıa­ǵy sýysyn, – dep Áshen de, aýyldastary da Qurekeńe qolqa salady. Osylaısha ol shektiler aýylynda taǵy da bir-eki kún jatyp, kúı tartty, arǵy-bergiden kór­genin aıtyp, kóńil kóterdi. Sońynda beıtanys ortany qımaı qoshtasty.

Aıtqanyndaı artynan Áshen kúıshiniń báı­­bishesi – Ajar júkti bolyp, taǵy da bir ul tapty. Atyn Qurmanǵazy esimdi Qu­daıy qonaqtyń ótinishi boıynsha Qarasaı ata­dy.

Áshende bulardan basqa da uldar bar. Solardyń biri onyń ekinshi áıeli – Sháıim­nen týǵan Meńdigereı. Ol da áýel­den kúı úshin týǵan dúleı-di. Qolyna dom­byrany eki jasynda alyp, nemere týy­sy (ekeýi qurdas) Batys Alashordanyń iri ókili Qaratileýov Sálimgereımen Jym­pıty, Oıyl, Orynbordaǵy kúnderin bir­ge ótkizdi. Sálimgereı de dombyrashy edi. Biraq Meńdigereıdiń kúı ónerindegi sheber­ligin ylǵı da moıyndaıtyn. Tipti Jan­sha, Halel, Aspandııar (Kenjın) jáne basqalarymen kezdesip qalǵanda osy qurdasyn ortaǵa alyp, alqaqotan kúı tyńdaıtyn. Keıin olar basyna is túsip, búlikshi alashordashylar atanǵanda Oryn­borda kezdesip, Sálimgereıdiń úıine jı­naldy. Kezindegi qıyn jaǵdaıdy tal­qylady. О́zderiniń qolǵa alǵan istiń aq­tyǵy, týǵan halqynyń táýelsizdigine ar­nalǵan izgi oıdaǵy jumys ekenine sendi. Bul isimizdi dál qazir alǵa apara almasaq ta keıingi urpaq jalǵastyrady, soǵan senemiz degen sóz aıtyldy.

Osy kezde atalǵan ońdy iske ózi bel she­ship aralaspasa da, alashordashylardyń ylǵı ortasynda júrip, júregimen sezingen Meńdigereı qolyna dombyra alyp, tarqar kúıin tartady. Jigerge toly, aryndap, asqaq oryndalatyn ja­ńa shyǵarmaǵa eleń etken Sálimgereı áp degennen ún qosyp, «Mynaýyń men esti­megen kúı ǵoı, aty qandaı?» deıdi qur­dasyna.

– «Amanat», – deıdi Meńdigereı.

– «Amanat»... Joq, bul Alashtyń amanaty ǵoı.

– Dál solaı.

– Endeshe, bul kúı ólmesin. О́ıtkeni bul osy arada otyrǵan tek bizdiń ǵana emes, kúlli Alashtyń amanaty ǵoı, – dedi Sálimgereı.

Bul pikirdi basqalary da qoldady. Keıin jańa saıasat Alash basyndaǵylar ǵana emes, oǵan nıettesterdiń artyna sham alyp túskende, «Amanat» kúıiniń avtory Meńdigereı, onyń aǵaıyndary da qara tizimge ilikti. Sálimgereı Qaratileýov, Halel men Jansha, Aspandııar Kenjın de atylyp ketti. Al Meńdigereı biraz ýa­qyt Orynborda bolsa, artynan Oral, Gýrev, Eltaı, Tańdaıda buqpantaılap kún keshti. 1944 jyldyń saqyldaǵan sary aıazdy kúnderdiń birinde Tańdaıǵa qarasty Báshenqul qaýymy mekeninde otyrǵan Qarasaıdyń úıine keldi. Áńgimeni árige sozbaı, jastaıynan aldyna jaıǵastyryp, kúı tyńdatqan Nurmashty shaqyryp aldy da «Balam, dombyra tartshy?» dedi. Nurmashta qar­sylyq joq, bilgenin jel­­­dirtti. Birazy áke­sinen, qalǵany sol Meń­digereıdiń ózi­nen úırengen shyǵar­malar. Sol baıaǵy «Jekpe-jek», «Sary alqa», «Qara jorǵa»...

– Jaqsy, balam! О́te jaqsy. Endi saǵan men taǵy bir kúı úıreteıin, tyńda, – dep dombyrasyn qolǵa aldy. Sodan soń óziniń «Amanatyn» sherte bastady. Bir ret, odan soń ekinshi ret oryndady. Úshin­shige kóshkende Nurmash: «Aǵa, myna kúıińizdi endi men oryndaıynshy», dedi.

– Qalaı?

– Bul kúıdi siz buryn da oryndap júrsiz ǵoı. Biraq eshýaqytta atyn aıt­qan emessiz. Men sol kezde-aq úırenip al­ǵanmyn, – dep edi.

– Durys aıtasyń. Men onyń atyn eshkimge aıtqan emespin. Endi sen ony úı­renip al. Kúni týyp, kezi kelgende oryn­darsyń. Kúıdiń aty – «Amanat». Osy kúı úshin men biraz qýǵyn kórdim. Áli de qýǵyndamyn. Áıtse de sen ony umytpa, – dep kúı tarıhyn aıtyp berdi.

Attanarda Qarasaı inisine qarap «Sen myna balany saqta. Qoly sheber, talaby bar ul ǵoı. Qara jumysqa salyp, kıeli óner­den alshaqtatpa. О́nerli balany qor qyl­ma» dep tapsyrdy. Sodan soń kóp kidir­meı júrip ketti. Artynsha onyń «Jalǵansaı degen jerde kenetten qaıtys boldy» degen habary jetti.

Áıtse de Alashordanyń lańy Shyny­bek­ten taraǵan urpaqty aınalyp ótpeı, ót­ken ǵasyrdyń 60-70-jyldaryna deıin boı jazyp, erkin kósilýine múmkindik ber­medi. Bar-joǵy tórt synyptyq bilimi bar Nurmash (Nurmuhambet) ákesine kómekshi bolyp, shopan atandy. Elýinshi jyldardyń ortasyndaǵy ónerge degen jańasha betburys ony da óristen oraltyp, sahna tórine shyǵardy. Meńdigereı aǵasynan úırengen talaı shyǵarmany halyqqa tanytty. Tipti 1957 jyly oblys ortalyǵynda ótken óner festıvalinde Ahmet Jubanov pen Nurǵısa Tilendıev aldynda áńgime basynda sóz etken kúı­lerdi oryndap beredi. Taǵy da alpys­tan astam kúıdi biletinin aıtady. Bul akademıkti qatty oılandyrady. «Oı, shy­­raǵym, sen bizge kereksiń. Almatyǵa júr, arnaýly bilim alyp, sheberligińniń jetilýine kómektesemiz. Bizge keregi – seniń jalpy bilimiń emes, sheberligiń, óneriń. Dına shesheńde bir klastyq bilim joq. Biraq qazir ol – halqymyzdyń uly kúıshisi» deıdi akademık.

Osy kezde Nurmashtyń esine óziniń us­tazy Meńdigereı Áshenov jónindegi ákesi aıtatyn myna bir áńgime oralypty. Ol jastaý kezinde Jaıyq boıynda, qum­­da ótetin túrli toıda kúı tartyp, saıys­­tarǵa túsipti. Sondaı sátte Dına shesheı­men de talaı ret kezdesse kerek. Meń­digereıdiń sheberligine rıza bolǵan kúıshi ana «Maǵan Meńdigereıdiń maısań qaǵy­sy unaıdy. Sheber-aq, sheber!» dep rıza­lyq sezim bildirgen eken. Keıin Qar­shy­ǵa Ahmedııarovta da keıde sol qaǵys qylań beredi.

Nurmash Ahmet Jubanovtyń jo­ǵa­ry­daǵy usynysyn qýanyshpen qa­byldap, aýyldaǵy ákesine jetkizedi. Áıt­se de Sálimgereıden aýzy kúıip, Meńdigereıden qorqyp qalǵan Qarasaı qarııa «Balam, Alashorda arystary áli aqtalǵan joq. Atyńdy shyǵaramyn dep júrgende arandap, sózge shatylarsyń. Odan da tynysh júrip, qoı baqqanyńnan artyǵy joq» dep ruqsatyn bermepti.

Biraq Meńdigereıdiń «Amanaty» ól­gen joq. Oǵan toqsanynshy jyldardyń ba­synda táýelsizdik tańy atyp, elimiz eńse kótergeni sebep boldy. Shekti Shynybek kúıshiniń urpaǵy (Qaratileýden órbigen), kúni keshe aramyzdan ótken halqymyzdyń ǵajaıyp kúıshisi Qarshyǵa Ahmedııarov ustazy Nurǵısa Tilendıevke baryp otyrsa, ol shákirtine Gýrevte 500 adamdyq ha­lyq aspaptary orkestriniń qalaı sah­naǵa shyqqany, aýyl ónerpazdary jaıly áńgimelep, «Sol kezde Ahas ekeýmiz Esbol aýdanynan kelgen Nurmuhambet Qarasaev degen jas jigitpen kezdesip, kóp eshkim bile bermeıtin talaı kúıdi estip edik. Sol boıda ony Almatyǵa shaqyr­ǵanbyz, oqýyna keliskenbiz. Biraq nege eke­nin bilmeımin, onyń bul jaqqa joly tús­pedi» depti. Sol sátte Qarshekeń jerden jeti qoıan tapqandaı «Nureke-aý, ol meniń eń jaqyn týysym emes pe? Áli bar, sharýa­shylyqta uzaq jyl shopan boldy. Qazir zeınetker» deıdi.

– Endeshe, sol aǵańdy tap, ol biletin kúılerdi jazyp al, – dep tapsyrady Nurǵısa.

Qarshyǵa Ahmedııarov 1994 jyly tý­ǵan aýylyna oralyp, atajurtyn aralaıdy. Áke-sheshesi, ata-babalarynyń árýaǵyna zııarat etedi. Týǵandaryna sálem beredi. Sonyń biri – keńes dáýirinde kúr­kiregen shopan atanyp, táýelsizdik jyl­darynda qý taıaǵyn ustap qalǵan zeınetker aǵasy Nurmuhambet tórge tósegin salyp, erte týǵan bir marqasyn shalyp, qu­shaq jaıyp qarsy aldy.

Áńgimeni inisi bastady. «Aǵa, sizdiń dom­byra tartatynyńyzdy, qolyńyzdyń ájeptáýir jeli bar ekenin bilemin. Qoı baǵamyn dep kóp báıgeden qur qaldy­ńyz. Sizdiń ónerge degen júregińiz aq qoı. О́nerdi bárinen de joǵary qoıasyz. Shy­nybek áýletindegi kózi tiri kúıshiniń úl­keni ózińizdi ustaz sanaımyz. Siz ómir­de ózińizdi Meńdigereıdiń shákirtimin deısiz. Ákeńiz Qarasaı da kúıshi edi ǵoı. Solardan sizde ne qaldy? Meniń us­tazym Nurǵısa Tilendıev jaqynda maǵan: «Sol aǵańda kóp nárse bar. Keı­bir kúılerindegi qaǵystardy óz shyǵar­ma­larymda paıdalanǵanymdy jasyrmaı­myn» dep meni sizge ádeıi jumsady» deıdi.

Nurmuhambet alǵashynda tolqydy. Janaryna jas úıirildi. Sodan soń sóz sabaqtap, «О́ziń bilesiń, meniń aına­lam­nyń bári – kúıshi. Biraq solardyń qaı­­sysynan da joǵary turatyny Meń­digereı aǵam-dy. Ákem «ol dombyrany qolyna eki, sen tórt jasyńda aldyń. Seniń kúıdegi ustazyń Meńkeń» dep. Áıt­se de ol meniń janymda erteli-kesh oty­ryp, aqyl bergen joq. Degenmen al­dynda otyryp, talaı kúıdi tolǵadym. Qolyna qarap, qaǵy­syn úırendim. Sol mek­tep meni ómir boıy kúıge ǵashyq, jurt al­dynda asyq etti. Bilgenimdi oryndadym. Onym­dy tyń­darmandarym árdaıym jyly qabyl­dady.

Degenmen mende jarty ǵasyrdan beri kele jatqan uly arman, óshpes ósıet bar. Bul – Meńdigereı aǵamnyń óler aldynda ádeıilep tapsyrǵan «Amanat» kúıi. Bul – arasynda Sálimgereı aǵam da bar alashor­dashylardyń ósıeti, keıingilerge amanaty. Ony ustazym: «Nurmash, bul kúıdi umytpa! Udaıy oryndap júr», deýshi edi. Solaı istedim, biraq top aldynda atyn atap, sherte almadym. Endi onyń kúni týdy-aý, dep oılaımyn. Sen sony úıre­nip al da, úlken topqa jetkizshi» dedi.

Qarshyǵanyń kútkeni osy edi. Aǵa­synyń oryndaýyndaǵy álgi kúıdi úntas­paǵa jazyp, keıin notaǵa túsirdi. Ony Ma­hambet aýdandyq mádenıet bólimi men Z.Esjanova atyndaǵy balalar saz mektebine berip, oqý baǵdarlamasyna engizýge kómektesti. D.Nurpeıisova atyn­daǵy Atyraý oblystyq akademııalyq qazaq ult aspaptar orkestriniń sol kezdegi bas dırıjeri jáne kórkemdik jetekshisi Oraq Jaýyrovtyń orkestrge beıimdeýinde Z.Esjanova atyndaǵy saz mektebi orkestriniń oryndaýynda óner súıer qaýymǵa jetti. Qarshyǵanyń óz qol­tańbasymen «Qazaqtyń 1000 kúıi» antologııasyna, professor K.Saharbaevanyń «Kúı-ǵumyr» kitabyna endi. Osylaısha, Alash qaıratkerleriniń bir amanaty sa­nal­ǵan Meńdigereıdiń «Amanat» kúıi óz tyńdaýshylaryn taýyp, tarıhta qal­dy.

О́ner – ómirde kórip-bilý, tájirıbemen qa­lyptasýmen birge áý basta qanmen beri­letin qasıetti jetistik. Biraq ony der kezinde tanyp, damyta bilý kerek. Shynybek áýletinde kúıshilik dás­túr órken jaıdy. Olar ónerdiń ózge tú­rinen de quralaqan emes. Máselen, Aty­raý óńirinde aıtyskerlik sheberlikti qaı­tadan óristetip júrgen Qazaqstan Jazý­shylar odaǵynyń múshesi, aqyn Jánıba Qarasaevanyń orny erekshe. Ol óleńmen birge qara sózden marjan terýde kóp eńbek sińirdi. Birneshe kitaby jaryq kór­di. Oblystyq, respýblıkalyq basylymdarda qoǵamdaǵy túıtkil máselelerdi batyl da erkin qozǵap, rýhanııattyń keıbir jaıtty ashyq aıtyp júr. Osy maqalany jazýda Jánıbamen qaıta-qaıta áńgimelestik, kóp jaıtqa qanyq bol­dyq. Sonyń bárinde ol Nurmuhambet aǵa­synyń «ónerde jarqyrap kórine al­madym-aý» degen armany bolǵanyn tilge tıek etti.

Qazaqtyń qońyr dombyrasynyń sha­naǵynan shalqyǵan kúı tógile berse eken... 

 

О́tepbergen ÁLIMGEREEV,

Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi

 

Atyraý oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar