Jarna tóleý qalaı júzege asady?

Qor deregine súıensek, búgingi tańda Almaty qalasy turǵyndarynyń 82%-y saqtandyrylǵan. Iаǵnı olar medı­sınalyq saqtandyrý paketindegi qyz­metterdi esh kedergisiz paıdalana alady. Al shuǵyl medısınalyq kómek tutas el turǵyndaryna statýsyna qaramastan kórsetilýi tıis.

Jarnanyń qomaqty bóligin jeńil­di­gi bar 15 sanat úshin memleket tó­leıdi. Bul tizimde balalar, zeı­net­­kerler, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysynyń arda­gerleri men qatysýshylary, «Altyn alqa», «Kúmis alqamen» mara­pat­tal­ǵan kóp balaly analar, ju­mys istemeıtin júkti áıelder, dekret demalysyndaǵylar, múgedekter men balalyq shaqtan múgedek azamat­tar­dyń kútýshileri, stýdentter bar.

El kóleminde saqtandyrý jarna­syn tóleý mindetinen bosatyl­ǵan­dar­dyń jalpy sany 11 mln-ǵa je­tip jyǵylady. Odan keıingi sanat qaramaǵyndaǵy qyzmetkerlerin saq­tan­­dyrýǵa mindettelgen – jumys berý­shiler. Jarnany 2017 jyldyń shil­de­sinen beri tólep kele jatqan bul sanat bıyldan bastap jalaqynyń 2%-y kóleminde jarna aýdarady. Jar­na jumysshynyń jalaqysynan emes, eńbekaqy qorynan aýdarylýy tıis. Al jumyskerdiń jalaqysynan bıyldan bastap 2% jarna ustalady.

– Jeke kásipkerler ózi úshin jarna tóleýdi burynǵysha jalǵastyra be­redi. Olar tóleıtin tólemde ózgeris joq. Bul burynǵysha eń tómengi jalaqynyń 5%-y. Bıyl eń tómengi eseptik kórsetkish ózgergen joq, aı saıynǵy tólem – 2 975 teńge, deıdi qordaǵylar.

Bul rette óz qyzmetin tirkemeı, basqa jeke jáne zańdy tulǵalarǵa ár túrli qyzmet kórsetetin ózin-ózi ju­myspen qamtyǵan azamattar jar­nany qalaı tóleıdi degen zańdy saýal týyn­daı­dy. Buǵan qatysty qor maman­da­rynyń málimdemesi tómen­de­gideı.

«О́zin-ózi jumyspen qamtyǵandar sanatyna jatatyn atalǵan jeke tulǵalar saqtandyrý júıesine eki túrli jolmen qosyla alady: ETJ 5%, ıaǵnı, 2 125 teńge tólep, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar sanatyna qosylýǵa bolady. Nemese biryńǵaı jıyntyq tólem (BJT) tóleýshi retinde tirkelýine múmkindik bar. 2021 jyldyń 1 qańtarynan bastap AEK 2 917 teńge bolyp belgilendi. Jıyntyq tólemdi qala turǵyndary 1 AEK kóleminde, aýyl turǵyndary 0,5 AEK kóleminde (1458 teńge) tóleı­di. Bul tólemniń ózindik artyq­shy­lyq­tary bar. Jarnanyń 40 paıyzy – Medısınalyq saqtandyrý qoryna, 30 paıyzy – Biryńǵaı jıyntyq zeınetaqy qoryna, 20 paıyzy – Áleý­mettik saqtandyrý qoryna aýdarylsa, 10%-y tabys salyǵy retinde ustalady. BJT arqyly azamat barlyq sa­lyqty tóleıdi ári bolashaqta ba­za­lyq zeınetaqy men áleýmettik tó­lemderdi ala alady», dep atap ótti Medı­sınalyq saqtandyrý qorynyń Almaty qalalyq fılıalynyń ókil­deri.

Azamattyq-quqyqtyq kelisimshart ne­gizin­de jumys isteıtin jeke tul­ǵa­lar tóleıtin jarna kólemi bıyl tabystyń 2%-yn qurap otyr. Biraq tólenetin somanyń shegi 8500 teńgeden (ıaǵnı 10 ETJ 2%) aspa­ýy qajet. Eske salaıyq, 2021 jyly saq­tan­dy­rylmaǵan azamattar aldyń­ǵy 12 aıdyń qaryzyn óteýi tıis. Tolyq má­limet­ti Qordyń 1406 biryńǵaı baılanys ortalyǵy arqyly alýǵa bolady.

ALMATY