Qańtar aıynyń basynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıdy. Qazaqstandyqtar úshin bul biryńǵaı zeınetaqy qorynan jınaqtalǵan qarajattyń bir bóligin turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý, emdelý aqysyn tóleý nemese jeke kompanııalarǵa berý úshin paıdalaný múmkindigin bildirdi, dep jazady Egemen.kz.
Qazaqstannyń turǵyn úı naryǵy zeınetaqy qoryndaǵy aqshany merziminen buryn sheship alýǵa baılanysty qalaı ózgerýi múmkin degen másele talaılardyń kókeıinde júrgeni ras. Birinshi kezekte jyljymaıtyn múlik baǵasy Nur-Sultan, Almaty, Aqtaý jáne Atyraýda ósedi dep boljanyp otyr. Basqa qalalardaǵy baǵalar "ózgerissiz qalsa kerek".
Keı sarapshylar mundaı boljamdarmen kelispeıdi.
2021 jylǵa arnalǵan jınaq jetkiliktiliginiń aldyn-ala shekterinde salynǵan BJZQ-ǵa sáıkes 760 myńnan astam salymshy zeınetaqy qorlaryn paıdalana alady. Maqsatty paıdalaný úshin siz jaqyn týystaryńyzdyń jınaqtaryn biriktire alasyz.
Biz munyń satyp alý qabiletine, jyljymaıtyn múlik naryǵyna qalaı áser etetinin jáne onyń ınflıasııaǵa ákep soqtyratynyn anyqtaýǵa tyrystyq.
Zeınetaqy qorlaryn bólý
Qordyń málimetteri boıynsha, 2020 jyldyń 1 jeltoqsanyndaǵy jaǵdaı boıynsha salymshylar paıdalana alatyn qarajattyń jalpy kólemi shamamen 2,5 trln teńgeni quraıdy. Sonymen birge 280,1 myń adamǵa (37%) jetý shegi boıynsha 1 mıllıon teńgege deıin asady. 3 mıllıonǵa deıin 236,4 myń (31%) bar. 5 mıllıonǵa deıin - 100 myń (13%). 40 myń salymshynyń 10 mıllıonǵa deıingi artyq jınaqtary bar, 53,8 myńnan astamy sáıkesinshe 5 jáne 7% quraıdy. Sonymen qatar, merziminen buryn alýǵa qarajattyń 75% bes oblysta shoǵyrlanǵan: Almaty (658,4 mlrd teńge), Nur-Sultan (325,9 mlrd), Mańǵystaý (397,7 mlrd), Atyraý (257,4 mlrd) jáne Qaraǵandy oblystary (177,7 mıllıard).
«Halyk Finance» AQ zertteýine sáıkes, COVID-19 pandemııasyna jáne onyń saldarynan týyndaǵan ekonomıkadaǵy problemalarǵa qaramastan, qazaqstandyq turǵyn úı jyljymaıtyn múlik naryǵy 2020 jyly qarqyndy ósýdi kórsetti. Ekinshi jyl qatarynan jasalǵan tranzaksııalar sany 300 myńnan asty, alǵashqy naryqtaǵy turǵyn úı quny 5% ósti, al ekinshi naryqta baǵanyń ósýi 14% jetti. Halyk Finance sarapshylary ósimniń basty draıveri kópjaqty memlekettik qoldaý, sonyń arqasynda ıpotekalyq nesıelendirý 2020 jyldyń 11 aıynda 12% -ǵa ósti deıdi.
Sondaı-aq, turǵyn úı jyljymaıtyn múlik baǵasynyń ósýine teńgeniń qunsyzdanýynyń qunǵa áser etýi áser etti: sońǵy úsh jyl ishinde ulttyq valıýta úzdiksiz derlik qunsyzdanyp, baǵam tómendedi Osy kezeńde dollar shamamen 30% -ǵa ósti. Jańa kózden, zeınetaqy jınaqtarynan qarajattyń kelýi, turǵyn úı naryǵyndaǵy belsendiliktiń odan ári ósýine qoldaý kórsetedi, al 2021 jyly sarapshylar turǵyn úı jyljymaıtyn múlik baǵasynyń 5-10% -ǵa ósýin boljaıdy.
Osyǵan qaramastan, sarapshylar ótken jyly jyljymaıtyn múlik baǵasynyń ósýin ótken jyldardyń standarttary boıynsha erekshe dep ataı almaıdy. Máselen, 2014 jyly ınflıasııanyń 4,8-den 7,4% -ke deıin údeýi jáne ulttyq valıýtanyń 18% -ke álsireýi jaǵdaıynda alǵashqy naryqtaǵy baǵalar 14% -ke, al qaıtalama naryqta -18% -ke ósti.
Tutastaı alǵanda, 2010 jyldan bastap turǵyn úı jyljymaıtyn múligi baǵalary bastapqy jáne qaıtalama naryqtarda sáıkesinshe 2,1 jáne 2,2 esege ósip, birdeı ósý qarqynyn kórsetti. Halyk Finance taldaýshylarynyń boljamyna sáıkes, zeınetaqy jınaqtaryn alý esebinen halyqtyń jyljymaıtyn múlikke ınvestısııalaý múmkindikteriniń kútiletin ósýin eskere otyryp, ekinshi naryqqa nazar aýdara otyryp, ıpotekalyq baǵdarlamalardy belsendi júzege asyrý, sondaı-aq baǵany tómendetý bastapqy turǵyn úımen salystyrǵanda deńgeı, ekinshi naryqtaǵy baǵanyń ósýinen ozyp ketý 2021 jyly jalǵasýy múmkin.
Sarapshylar sonymen qatar zeınetaqy qorlarynyń negizgi bóligi turǵyn úı naryǵyna baǵyttalady dep sanaıdy (jyljymaıtyn múlik satyp alý / qoldanystaǵy ıpotekany tóleý). Bul shara turǵyn úı jyljymaıtyn múlik baǵasynyń ósýin jedeldetetini sózsiz, óıtkeni tıimdi suranys aıtarlyqtaı artady. Zeınetaqy qorlary aǵynynyń áseri bıýdjetten ıpotekalyq nesıe berýge bólinetin qarjylandyrýdyń byltyrǵy 210 mıllıard teńgeden bıyl 82 mıllıard teńgege deıin qysqarýymen ishinara óteledi.
Sarapshylar 2021 jyly turǵyn úı baǵalary 5-10% ósedi dep boljaıdy, sodan keıin olardyń ósý qarqyny tabıǵı túrde baıaýlaıdy jáne irgeli faktorlardyń áserinen jáne ıpotekalyq nesıege degen suranystyń tómendeýimen birtindep teńestiriledi.
Alaıda, turǵyn úı baǵasynyń ósýi, olardyń pikirinshe, syrtqy faktorlarǵa baılanysty salystyrmaly túrde joǵary deńgeıde qalýy múmkin. Osylaısha, 2020 jyly óńdelgen aǵashtyń álemdik baǵasy shamamen 2,2 esege ósti, shaıyrlar 45%, mys - 27%, bolat - 13% ósti. 2020 jyly dúnıe júziniń kóptegen elderinde, onyń ishinde jyljymaıtyn múliktegi aktıvter qunynyń ósýi álemdik ekonomıkaǵa 10 trıllıon dollar deńgeıinde nemese álemdik JIО́-niń 7,5% deńgeıinde qarajattyń keń kólemde quıylýynyń janama áseri boldy ( McKinsey smetasy). Árıne, naryq bul konıýktýrany eskermeýi múmkin emes.
Mysaly, Túrkııada úshinshi toqsannyń aıaǵyndaǵy jyljymaıtyn múlik baǵasy. 2020 j / j 27% ósti (túrik lırasynyń qunsyzdanýymen salystyrýǵa bolady). AQSh-ta - jylyna 15% -ǵa (2020 j. Qarashada), Germanııada - 12% -ǵa, Reseıde - shamamen 10% -ǵa, Kanadada - 7% -ǵa. 2021 jyly ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrý maqsatynda kóptegen elder ınfraqurylymǵa ınvestısııalardy kóbeıtedi. Bul baǵanyń ilespe kóterilýimen shıkizat pen materıaldardyń kóptegen túrlerine suranystyń bolýyna ákeledi.
2020 jyldyń sońynda Krisha.kz jyljymaıtyn múlikti satý jáne jalǵa berý veb-saıtynyń sarapshylary zeınetaqy jınaqtary men memlekettik baǵdarlamalardyń alynýynyń turǵyn úı baǵasynyń ósýine áseri shekteýli bolatynyn málimdedi. Munyń sebebi - qazaqstandyqtardyń shamaly jınaq aqshasy.
Olardyń pikirinshe, tipti barlyq otbasy múshelerimen birigip, kóptegen adamdar alǵashqy jarna úshin somany jınamaıdy jáne jınaı beredi. Sonymen qatar, ıpotekany saqtaý qajet. Mysaly, baspana quny 20 mıllıon teńgeni quraıtyn Baspana Hit shartyna sáıkes, 4 mıllıon salym qajet jáne 15 jyl ishinde 179 000 teńgeden astam aı saıynǵy tólem qajet. Sáıkesinshe, jalaqy 358 myń teńgeden (basqa qarjylyq mindettemeler bolmaǵan kezde) bolýy kerek. Saıttyń sarapshylary boljaǵandaı, zeınetaqy jınaqtaryn alý múmkindigi uzaq ýaqyt boıy baspana satyp alýdy josparlap júrgender men edáýir jınaqtary bar nemese buryn ıpoteka alǵan adamdarǵa ákeledi.
Soǵan qaramastan saıt mamandary Qazaqstannyń úsh qalasyndaǵy jyljymaıtyn múliktiń ortasha baǵalaryn zerttep, taldady. Olardyń qorytyndylary boıynsha, turǵyn úı baǵasynyń sekirisi, tolqý jáne zeınetaqy tólemderin alýdy kútý aıasynda jappaı alypsatarlyq manıpýlıasııalar áli baıqalǵan joq. О́sý qarqyny qalypty.
2021 jyly qańtarda (21 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha) Nur-Sultanda 1 sh.k. m 357133 teńgeni surady. Jeltoqsanmen salystyrǵanda ındeks 1,5% -ǵa ósti. Sonymen qatar, aldyńǵy aıda uqsas dınamıka baıqaldy (+ 1,5%), jáne bul quldyraýǵa deıin boldy. Almatyda bir sharshy metrdi satýshylar ortasha eseppen 466 133 teńgege baǵalaıdy - bul jeltoqsan aıyna qaraǵanda 1,8% artyq. Nur-Sultannan aıyrmashylyǵy, munda ósý dınamıkasy anaǵurlym turaqty jáne jyl ishinde aýdan birligi 10,8% qymbattady.
Shymkentte sharshy metr 312 367 teńgege usynylady, bul jeltoqsan aıymen salystyrǵanda 2,6% -ǵa qymbat. Sonymen birge jeltoqsan aıynda ósim 3,2% -dy qurady. Bir jyl ishinde ındeks tórtten birine ósti, biraq bul tólemderdi kútý aıasynda bolǵan joq. Kóptegen basqa qalalardaǵydaı, munda da 2018 jyldan bastap turaqty oń tendensııa baıqalady jáne bul, múmkin, valıýta baǵamynyń daǵdarysynan keıin jáne 2015-2017 jyldardaǵy dollarsyzdanýdan keıingi naryqtyń qalpyna kelýimen baılanysty.
Shymkentte sharshy metr 312 367 teńgege usynylady, bul jeltoqsan aıymen salystyrǵanda 2,6% -ǵa qymbat. Sonymen birge jeltoqsan aıynda ósim 3,2% -dy qurady. Bir jyl ishinde ındeks tórtten birine ósti, biraq bul tólemderdi kútý aıasynda bolǵan joq. Kóptegen basqa qalalardaǵydaı, munda da 2018 jyldan bastap turaqty oń tendensııa baıqalady jáne bul, múmkin, valıýta baǵamynyń daǵdarysynan keıin jáne 2015-2017 jyldardaǵy dollarsyzdanýdan keıingi naryqtyń qalpyna kelýimen baılanysty.
Alaıda, jyljymaıtyn múlik saıtynyń mamandary naryqta áli de bolsa qalpyna keltirý baıqalyp otyrǵanyn joqqa shyǵarmaıdy. Satýshylar arasynda júrgizilgen tańdamaly saýalnama olardyń obektilerge degen qyzyǵýshylyǵy artqanyn kórsetti, al satyp alýshylardyń kópshiliginde jınaq aqshasynyń basym bóligi bar. Osylaısha, keıinge qaldyrylǵan suranystyń oryndalýy týraly aıtýǵa bolady. Satyp alýshylar óz kezeginde satýshylardyń saýdalastyqqa asa saqtyq tanyta bastaǵanyn, biraq soǵan qaramastan jeńildikter jasaıtynyn atap kórsetedi.
Alaıda, jyljymaıtyn múlik saıtynyń mamandary naryqta áli de bolsa qalpyna keltirý baıqalyp otyrǵanyn joqqa shyǵarmaıdy. Satýshylar arasynda júrgizilgen tańdamaly saýalnama olardyń obektilerge degen qyzyǵýshylyǵy artqanyn kórsetti, al satyp alýshylardyń kópshiliginde jınaq aqshasynyń basym bóligi bar. Osylaısha, keıinge qaldyrylǵan suranystyń oryndalýy týraly aıtýǵa bolady. Satyp alýshylar óz kezeginde satýshylardyń saýdalastyqqa asa saqtyq tanyta bastaǵanyn, biraq soǵan qaramastan jeńildikter jasaıtynyn atap kórsetedi.