Jergilikti tilshi

Osy jyldary oblys, aýdan tipti qajet bolǵan jaǵdaıda sha­ǵyn qala tıptes kentterdiń ózinde gazettiń «Jergilikti til­shi­si» deıtin atpen qa­lamy júırik, jazý-syzýǵa beıim kom­mý­­nıst nemese komsomol músheleri qyz­­met atqarǵan. Sonyń biri – búgin­gi tańda seksenniń seńgirine shy­ǵyp otyrǵan qart qalamger – Amantaı Káken. Bul kisi Ulttyq qaýip­sizdik sa­la­­synyń ardegeri bola tura, halqy­myz­dyń bas­tan keshken nalaly kúnder men zulmatty jyldardyń jan aýyr­­tar jańǵyryǵyn arhıvtik qujat­tar negizinde jasqanbaı jazyp júrgen jaqsy aǵamyz.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı Aman­taı Ǵazezulyna 1966 jyly 31 jel­toqsan kúni «Sosıalıstik Qazaq­stan» gazetiniń «Selınograd oblysy boıynsha jergilikti til­shi­si» deıtin kýálik berilipti. О́ziniń aıtýy boıynsha, bul mártebe ekiniń birine buıyra ber­meıdi. Bundaı kýálikti alý úshin áýeli jergilikti obkom men atqa­rý komıteti kepildik beredi eken.

Aǵamyzdyń bul kýálikke qol jet­kizýine sol tusta gazettiń Tyń ól­ke­­­­sin­degi men­shikti tilshisi Oraq­baı Smaǵulovtyń da áseri bary anyq. О́ıt­keni Aqsý kenishinde elektrık bolyp júrgen qoǵam bel­sendisi Amantaı Kákenov bir­­de óndiriste tehnıka qaýip­siz­digi erejeleriniń qatań saqtal­ma­ǵandyǵynan jáne basshy ınjener-tehnık qyzmetkerleriniń oralymsyzdyǵynan karerde teh­no­gendik apatqa jol berilip, teh­nıkalyq qural-jabdyqtar ken ornyndaǵy zaboıda sý astynda qalyp qoıǵany týra­­ly Oraq aǵasyna telefon arqyly habarlap, osy másele jaıly ortalyq gazetke maqala jazǵysy keletinin aıtady.

Arada bir kún ótkende Orekeń ózi kelip, jaǵdaıdy kózimen kór­gen soń inisine «jaz» dep lepes tas­­taıdy. Sóıtip, «Sosıalıstik Qa­zaq­stannyń» 1963 jylǵy 31 tamyz kúngi sanyna «Jaýapkershilik qaıda?» degen atpen syn maqala jaryq kóredi. Ol tusta gazettiń be­deli bes batpan. О́nerkásip-óndi­ris­­tik partııa komıtetiniń sekre­ta­ry S.Krasnostanov: «A.Káke­nov jazǵan syn maqa­la­ny arnaıy tal­qyladyq, avtor ken kareriniń ju­mysynda eleýli kemshilikter oryn alyp otyrǵandyǵyn durys kór­setken. Tekserýde gazette kórse­til­­­­­­gen faktiler anyqtaldy. Oryn al­ǵan kemshilikterdi aldaǵy ýaqytta bol­­dyrmaý úshin naqty sharalar bel­gi­­lendi» dep shyryldap jaýap ja­zypty («Sosıalıstik Qazaqstan», 28.11.1963).

Sóıtip, qalamyn qandap, ma­qa­­la jazý isine qulaǵymen in qaz­ǵan qar­saqtaı dánikken jergi­lik­ti til­shi keshikpeı Selınograd oblysy Ereımentaý aýdany «О́leńti» sov­ho­zy­nyń ataqty jylqyshysy Qappas Janıev jaıly ocherk jazady. Bul da jaryq kóredi. Onsyz da eńbegi órge júzip turǵan jyl­qy­shy 1966 jyly 20 naýryzda Sosıalıstik Eńbek Eri atanady.

Kezinde «Tyń ólkesi» gazetin bas­­­­­­qarǵan, keıin «Sosıalıstik Qa­zaq­­­stan» basylymynda redak­to­r­dyń orynbasary bolǵan Saparjan Haı­­darov 1976 jyly ja­­ryq kór­gen «Júrek syzy» atty ocherk­ter men pýblısıstıkalyq ma­qa­­lalar jınaǵynyń 9-betinde: «Se­lıno­grad oblysy «О́leńti» sov­hozy áıgili sharýashylyqtyń bi­ri. Sovhozdyń tabysyna Q.Janıev bas­taǵan jyl­qy­shylar qomaqty úles qosyp ke­le­di. Soǵan oraı 1966 jyly jyl­qy­shylardyń eren eńbegi joǵary baǵa­­landy. Sol qýanysh tusyndaǵy sátter jergilikti jýrnalıst Amantaı Kákenov dápterine tústi. Biz ol jaz­­ba­ny túgel qabyldadyq» dep tań­balap ja­zypty. Qyzyq bol­ǵan­da Oraqbaı Smaǵulov óziniń orny menshikti tilshi­lik­ke Amantaı aǵamyzdy daıyndap, endi mine-mine dep turǵanda Ábekeńdi Memlekettik qaýipsizdik salasy «ju­lyp» áketken.