Búginde elimizde úkimettik baǵdarlamalar arqyly úı alýdan úmitti azamattardy esepke alýdyń biryńǵaı da ashyq júıesi qurylyp jatyr. Alaıda osy máselede memlekettiń basty operatory – «Otbasy bank» keıbir otandastarymyzdy turǵyn úı kezegine qoıýdan bas tartyp otyr. Nege?
Osy saýalǵa jaýap bermes buryn 2025 jylǵy 24 mamyrdan bastap «Otbasy bank» ulttyq damý ınstıtýty mártebesine ıe bolǵandyqtan, turǵyn úı kezegin ortalyqtandyrylǵan júıege kóshire bastaǵanyn eske sala ketken jón. Buǵan deıin kezekte turǵan azamattardyń esebin ákimdikter júrgizip kelgen. Onyń ústine jetim balalardan bastap áskerı qyzmetshilerge deıin, ártúrli sanat boıynsha birneshe, shashyrańqy tizimder bolǵan edi.
Qalaı desek te, ótken jyldan bastap halyqtyń turǵyn úı máselesin sheshý múmkindigi arta tústi. Bul ásirese, jastar men buryn jeńildetilgen sanattarǵa kirmegen azamattarǵa asa ózekti de taǵdyrsheshti sıpatqa ıe sheshimderdiń arqasynda júzege asyp jatyr. Memleket eshqandaı sanatqa kirmeı qalǵan otandastarymyzdyń suranysyn eskere otyryp, «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańǵa ózgerister engizdi. Endi keıingi 5 jyl ishinde menshiginde jyljymaıtyn múlki bolmaǵan barlyq kámeletke tolǵan turǵyndar, sondaı-aq jalǵyz baspanasy apatty dep tanylǵan azamattar turǵyn úı kezegine tura alady.
Endigi jerde halyqty baspanamen qamtamasyz etýge birinshi kezekte jaýapty operator osy retsiz tizimderdiń barlyǵyn «Turǵyn úımen qamtamasyz etý ortalyǵy» atty biryńǵaı aqparattyq júıege biriktirip jatyr. Munyń artyqshylyǵy nede desek, ol derekterdiń qaıtalanylýyna jol bermeıdi. Qatelikterdi joıyp, turǵyn úı kezegine turýǵa úmitti adamnyń úıi bar-joǵyn jedel tekserýge, adamdy aralastyrmaı, kezekti qolmen basqarýdy barynsha azaıtýǵa múmkindik beredi.
Túgendeý nátıjesinen keıin kimder kezekten shyǵaryldy? Sonymen buǵan deıin kezekte turǵandardyń tizimi «Otbasy bank» qaramaǵyna ótkennen keıin, kezekti túgendeý bastaldy. Bul – kezekte turǵan azamattar týraly málimetterdi tekserý men naqtylaý rásimi. Iаǵnı kezekke turǵan adamnyń qazirgi mártebesi, otbasy quramy, sanaty, turǵyn úıiniń bar-joǵy túgel anyqtalady. Qazirge deıin 408 565 azamat ınventarızasııadan ótse, taǵy 49 011 adamnyń deregi tekserý kezeńinde tur.
Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Munan da bólek, 74 005 azamattyń kezegi barlyq mán-jaı anyqtalǵanǵa deıin ýaqytsha toqtatylyp, 16 537 azamat turǵyn úı kezeginen shyǵaryldy. Oǵan qosa «Otbasy bank» 75 456 adamdy kezekke qoıýdan bas tartyp otyr.
Munyń eń negizgi sebepterine toqtalatyn bolsaq, kezekte turǵan adamnyń nemese onyń otbasy músheleriniń atynda úıiniń bolýy, ıakı otbasy músheleriniń biriniń turǵyn úı kezeginde tirkelýi.
Osy oraıda oqyrmandarymyzǵa turǵyn úı kezegine «Otbasy banktiń» portaly – orken.otbasybank.kz arqyly tirkelýge bolatynyn aıta keteıik. О́ıtkeni osyndaı múmkindik iske qosylǵan alǵashqy aıda suranystyń kúrt ósýi baıqaldy. Mysaly, 2025 jylǵy mamyrdyń birneshe kúninde ǵana 176 664 adam kezekke turǵan. Kelesi aıda bul kórsetkish eki ese azaıyp, 81 317 adam boldy. Keıingi kezeńde ótinishter sany turaqtana bastady. 2025 jylǵy jeltoqsanda jańa kezekke turǵandar sany 11 502 adam boldy.
Jalpy, jańa júıe iske qosylǵaly beri 407 479 azamat turǵyn úı kezegine turdy. Bastapqy joǵary suranys buryn esepke alynbaǵan qajettilikpen baılanysty boldy. Qazir kezek basqarylatyn ári boljamdy júıege kóshti. Osylaısha, bank bir jylǵa jetpeıtin ýaqyt ishinde turǵyn úıge degen naqty ári tolyq suranys kólemin qalyptastyrdy.
Qazir turǵyn úı kezeginde 968 640 adam tur. Onyń shamamen 30%-y nemese 306 632 adam turǵyn úı alýǵa birinshi kezektegi quqyqqa ıe. Bul – turǵyn úı máselesin óz betinshe sheshýi qıyn azamattar sanaty, sondyqtan memlekettik qoldaý sharalary dál osy topqa baǵyttalǵan.
2025 jylǵy qazannan bastap jergilikti ákimdikter «Otbasy bank» balansyna 21 255 páter tapsyrdy. Onyń ishinde 6 670 páter kezekte turǵan azamattarǵa jalǵa berildi. 2 343 páter 2% jáne 5% mólsherlememen jeńildetilgen nesıe arqyly satyp alý maqsatynda rásimdelip jatyr. Eger páter bólý eki negizgi qaǵıda boıynsha júzege asyrylatyn bolsa, kezekke turǵan kúni men azamattardyń sanatynyń basymdyǵy eskeriledi.
Bul tásil óz tıimdiligin kórsetip otyr. Aıtalyq, banktiń qoldaýymen 1996 jyldan beri «jetim balalar» sanatymen kezekte turǵan azamat baspanaly boldy. Sondaı-aq 2005 jyldan beri (ıaǵnı 20 jyldan astam ýaqyt) kútken azamattar da páter kiltin aldy. Olardyń qatarynda múgedektigi bar adamdar, kópbalaly, tolyq emes otbasylar, sondaı-aq múmkindigi shekteýli bala tárbıelep otyrǵan otbasylar bar.
Alǵash ret «jesirler» sanatymen kezekte turǵan 370 adam baspanaly boldy. Bul sanat ótken jyly ǵana engizildi. Buǵan deıin jesirler «tolyq emes otbasylar» sanatynda bolǵandyqtan, kezek uzaqqa sozylatyn. Endi ózgeristerdiń arqasynda qoldaý naqty ári ýaqtyly kórsetiledi.
«Jetim balalar» sanatyndaǵylar da burynǵyǵa qaraǵanda qazir barynsha baspanaly bolyp jatyr, muny 986 adamnyń qonys toıymen aıǵaqtaýǵa bolady. Bul sanat úshin zań júzinde arnaıy kvota qarastyrylǵan, ıaǵnı bólinetin turǵyn úıdiń keminde 20%-y jetim balalardyń enshisinde. Bul kezektiń jyljýyn jedeldetip, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan azamattarǵa qoldaý kórsetýge septesip otyr.
Sonymen keıingi jarty jylda 1 077 múgedektigi bar adam, 1 242 kópbalaly otbasy, 1 580 tolyq emes otbasy, 1 056 múmkindigi shekteýli bala tárbıelep otyrǵan otbasy baspanaly boldy.
ALMATY