1992 jyldyń 7 mamyrynda Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshteri quryldy. Bul kún Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarýly Kúshteriniń qurylǵan kúni bolǵandyqtan, 7 mamyr – Otan qorǵaýshylar kúni dep jarııalandy.
Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «Alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek», degen bolatyn. Meniń oıymsha, sondaı kertartpa tustyń birinen qutylý úshin ózimizdiń Qarýly Kúshterimizdiń qurylǵan kúnin, ıaǵnı «Otan qorǵaýshylar kúnin» keńinen nasıhattaý qajet.
Áli esimde, Keńes áskeri jáne áskerı-teńiz nyshandaryn aýyldardyń, qalalardyń kóshelerinde, jumys, oqý oryndarynda plakattar – úgit-nasıhattyq sózdermen birge sýretter jarqyrata ilinip turatyn. Sondaı-aq mereke qarsańynda pogon taqqan adamdar mektepke, joǵary oqý oryndaryna baryp, oqýshy, stýdent jastarmen kezdesetin. О́zim de osyndaı kezdesýlerge, dóńgelek ústel, vıktorınalarǵa qatysyp, áskerdiń mán-jaıy týraly aıtyp beretinmin.
Qazir de pandemııaǵa baılanysty online rejimde Qazaqstan Qarýly Kúshteri jóninde kóptegen shara ótkizýge bolady. Máselen, maǵan bergen bir suhbatynda Uly Otan soǵysynyń ardageri, Keńes Odaǵynyń Batyry, Halyq Qaharmany, armııa generaly Saǵadat Nurmaǵambetov: «41-shi jyldyń soldaty, saǵan sengen bolatynbyz, sarbaz, saǵan da senemiz» atty konferensııa nege ótkizbeske?! Árıne, Qorǵanys mınıstrliginiń, basqa da mınıstrlikterdiń basshylary, depýtattar, ǵalymdar, ardagerler, aqparat ókilderiniń qatysýymen», degen edi. Qazir stýdentterdi, oqýshylardy Qazaqstan Qarýly Kúshterimen tanystyryp, olardyń qandaı túrleri bar ekenin túsindirý maqsatynda tárbıe saǵatyn nege ótkizbeske? Sonymen birge osy kúnge laıyqty basqa da sharalar, mysaly áskerı-sporttyq jarystar, patrıottyq ánderden baıqaý uıymdastyrýǵa bolady ǵoı.
Qazir Qorǵanys mınıstrliginiń jaǵdaıy jaqsy, qaramaǵynda talaı oqý orny, sonyń ishinde Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy áskerı kolledj, Saǵadat Nurmaǵambetov atyndaǵy «Jas ulan» mektebi, áskerı-tehnıkalyq mektepter bar, aqparat tehnologııasy da keńinen damyǵan. Árbir áskerı-tehnıkalyq mekteptiń óz murajaıy jumys isteıdi, olardyń tarıhy da baı. Jaqynda Oral qalasynyń osyndaı mektebine baryp, tanysqanymda, talaı ushqysh, batyr shyqqanyna kýá boldym. Olardyń ishinde eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry Leonıd Beda, Halyq Qaharmany Hıýaz Dospanova, Keńes Odaǵynyń jáne Reseı Federasııasynyń Batyry Nıkolaı Maıdanov jáne basqalar bar. Atalǵan batyrlar kezinde Oral qalasynyń DOSAAF (Armııaǵa, avıasııaǵa jáne flotqa járdemdesetin erikti qoǵam) mektebin aıaqtaǵan eken.
Qaraǵandy qalasynda osyndaı mektepti bitirgenderdiń ishinde ataqty ushqysh, Halyq Qaharmany, armııa generaly Muhtar Altynbaev, elimizdiń tuńǵysh ushqysh-ǵaryshkeri, Keńes Odaǵynyń Batyry, Halyq Qaharmany, avıasııa general-maıory Toqtar Áýbákirov bar. Osyndaı batyrlardyń erlikteri jastarǵa úlgi-ónege bolýy kerek emes pe?!
Shynyn aıtsaq, áli kúnge deıin Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń týǵan kúnin bilmeıtinder de kezdesip qalady. Ondaılar áli kúnge deıin keshegi Keńes Odaǵynyń áskerin, sonyń merekesin ańsaıdy. Jaqynda bir ata saqaly aýzyna shyqqan azamattarmen sóılese qalsam, bári de biriniń aýzyna biri túkirip qoıǵandaı, «Bizdiń mereke – 23 aqpan. О́ıtkeni Keńes armııasynda qyzmet atqardyq, jylda osy kúndi toılaımyz, al Qazaqstan áskerine qatysymyz joq», dep sóıleı jóneldi.
О́kinishke qaraı, «baıaǵy jartas, sol jartas» demekshi, burynǵysha jurttyń úlkeni-kishisi bolsyn atalaryn, aǵalaryn osy kúnmen quttyqtap jatady. Maǵan da alystaǵy, jaqyndaǵy tanystarym quttyqtaý tilekterin jiberýdi umytpaıdy. Men olarǵa: «Bizdiń merekemiz «Otan qorǵaýshylar kúni – 7 mamyr» desem, «á, solaı ma», desedi. Shirkin, jurtymyz áskerılerdi ózimizdiń Otan qorǵaýshylar kúnimen quttyqtap jatsa, qandaı ǵanıbet!
О́mirimizge batpandap engen jat ádetter mysqaldap shyǵyp jatyr. О́tkenniń áýenimen 23 aqpan – Keńes Armııasy kúnin atap ótýdi doǵarmaǵan búgingi qarasaqal-aqsaqaldar men qazaqqa úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn 14 aqpan – áýlıe Valentın kúnin toılaıtyn jastarymyz áli az emes. Egemen elimizdiń tól merekelerin toılaýmen shekteletin kún jetti emes pe?!
Taǵy bir aıta ketetin jaıt: áskerı kıimdi sarbazdyń ar-namysy men jınaqylyǵynyń sımvoly dep qasterleımiz. Sondyqtan onyń qadirin bilýimiz kerek. Ár nárse ýaqytymen qyzyqty degendeı, qazirgi zamanda kamýflıajdy formany kim de bolsyn kıip júr. Kúzetshiniń, jumysshynyń, balyqshynyń, ańshynyń, taǵy da basqalardyń ústinen osy áskerı kıimdi kóremiz. Keıde kim ekenin de túsinbeı qalasyń: sarbaz ba, álde jaı júrgen azamat pa? Sebebi áskerı kıimdi qazir kez kelgen jerden satyp alýǵa bolady, oǵan esh tyıym joq. Al eger kamýflıaj kıgen adam qylmys jasasa, jurt ony áskerı qyzmetshi dep qabyldaýy múmkin. Bundaı jaǵdaı Qarýly Kúshterimiz ben áskerı qyzmetshilerdiń bedeline nuqsan keltiredi.
«Kelisip pishken ton kelte bolmas» degendeı, osyndaı kókeıkesti máselelerdi kóp bolyp keńesip, bir jónge keltirsek, nur ústine nur bolar edi.
Saparǵalı Jaǵyparov,
áskerı jýrnalıst