Zań qabyldaýda halyq úni eskeriledi

Jer qoınaýyn paıdalanýshylar ýran óndirý zardaptaryn joıý josparyn barlyq jumys bastalǵanǵa deıingi qujattar toptamasyn daıyndaý satysynda usynýy tıis. Ken ornyndaǵy qordyń edáýir óskeni anyqtalǵan jaǵdaıda, olar óz kiristeriniń bir bóligin sol aımaqtyń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýyna baǵyttaýǵa mindetti bolady.

«Qujat elimizdegi ýran óndirý salasyn quqyqtyq retteýdi je­tildirýge baǵyttalǵan. Memleket basshysynyń bıylǵy 26 qańtarda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda memlekettik jáne jeke operatorlardy qurýǵa tyıym salý jónindegi bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Senat depýtattary zań jobasynyń birinshi babynyń besinshi tarmaqshasynyń 14,15,16,17,18-shi jáne 19-shy abzastaryn alyp tastaýdy usynyp otyr. Úkimettiń bıylǵy 17 aq­pan­da kelgen qorytyndysyna sáı­kes, bul usynys qoldaý tapty. Zań jobasyndaǵy barlyq túze­týler ýran salasyndaǵy karym-qatynastardy ári qaraı jetil­dirýge baǵyttalǵan. Sondyqtan zań jobasynyń bastamashylaryna, Parlament Májilisiniń depýtattaryna alǵysymyzdy bildiremiz», dedi senator Baýyrjan Qanıev.

Senatorlar el Prezıdentiniń memlekettik jáne jeke-menshik ope­ratorlardy qurýǵa tyıym sa­lý týraly tapsyrmasyn bas­shylyqqa ala otyryp, jobalaý qujattary men ýran ken oryndaryn ıgerý taldaýyna táýelsiz saraptama operatoryn qurýǵa qatysty erejelerdi alyp tastaýdy usyndy. Baıandalǵandy eskere kele, senatorlar engizgen túzetý Parlament Májilisine jiberildi.

«Ýran strategııalyq shıkizat bolyp tabylady jáne ony óndiretin qorlardy esepke alý elimizdiń otyn-energetıkalyq keshenin damytýdy kózdeıdi. Engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlar jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń kelisimsharttaǵy mindettemelerdi oryndaý sapasyn arttyrýǵa jáne ýran óndirý jónindegi jobalaý qujattary týraly erejeni jetildirýge múmkindik beredi. Bul, saıyp kelgende, Qazaqstan álemde jetekshi oryn alatyn salany damytý jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi», dedi senator Erik Sultanov.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine norma shy­ǵar­mashylyqty jetildirý má­seleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qarastyryp, eki oqy­lymda qabyldady.

Qujat boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Ádilet mınıstri Marat Beketaevtiń aıtýynsha, zań jobasy zańdardy ázirleý, olar boıynsha qoǵamdyq talqylaý ótkizý jáne zańdardy qabyldaý rásimderin jetildirý maqsatynda ázirlendi.

«Zań jobasynda mynadaı negizgi erejeler kózdeledi. Birin­shiden, «Halyq únine qulaq asa­tyn memleket» tujyrymda­masyna sáıkes keletin zań shyǵarý qyzmetiniń jańa kezeńderin engizý. Atap aıtqanda, ázirleýshi organdar retteýshilik saıasattyń konsýl­tatıvtik qujatyn ázirleıdi. Bul qujatta problemalar men yqtımal sheshimder kórsetiledi. Ol múd­deleri qozǵalatyn maqsatty toptarmen talqylanatyn bolady. Talqylaý qorytyndysy boıynsha zań jobasynyń tujyrymdamasy jasalady. Ekinshiden, zań jobalaryn qoǵamdyq talqylaý tásilderin keńeıtý kózdeledi. Azamattardy jańa retteýge aldyn ala daıyndaý maqsatynda árbir zań jobasy men qabyldanǵan zań aqparattyq túsindirý baǵdarlamasymen súıemeldenedi. Úshinshiden, zań jobalarynyń ǵylymı quqyqtyq saraptamasynyń sapasyn arttyrý. Bir uıymnyń ǵylymı resýrstarymen shektelmeı, osy jumysqa tıisti bilimi bar eldegi barlyq ǵylymı sarapshylardy tartý. Bul jumysty úılestirýdi Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtyna júkteý usynylady.

Tórtinshiden, azamattar men bızneske qosymsha mindetter júkteıtin normalarǵa qatysty «ótpeli kezeń» tájirıbesin zańnamalyq deńgeıde belgileý. Jańa mindetterdi belgileıtin normalar halyq pen bıznestiń daıyn bolýyna qaraı, qabyldanǵan kúninen bastap 60 kúndik merzimnen erte engizilmeıdi.

Zańdar qabyldanǵannan keıin olardyń tıimdiligin baǵalaý min­deti usynylyp otyr. Bul mindet zań­dy ázirlegen memlekettik or­­gan­­darǵa júkteledi. Qa­byl­dan­ǵan zańnyń tıimdiligin baǵalaý úshin ázirleýshi organ jańa ret­­teý­diń salystyrmaly nátıje­leri kór­setilgen esepti daıyndaı­dy. Bul esep quqyqtyq monıto­rıng aıasynda qoldanylatyn bolady, sondaı-aq parlamenttik tyń­daýda nemese «Úkimet saǵa­tynda» tal­qylanýy múmkin», dedi Marat Beketaev.

Senat Tóraǵasy Máýlen Áshim­baevtiń aıtýynsha, normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi ázirleý, qoǵam­dyq talqylaý jáne qabyldaý rásimderin jetildirý jónindegi mindetter Memleket basshysynyń saılaýaldy baǵdarlamasynda belgilengen bolatyn. Bul zańnyń qabyldanýy halyqtyń zań shyǵarý prosesine belsendi qatysýyn qamtamasyz etý úshin qosymsha quqyqtyq negiz qalyptastyrady jáne Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasynyń oryndalýy bolyp tabylady.

«Ázirlenetin zańdardyń sapasyn arttyrýǵa, olar boıynsha júıeli túsindirý jumystaryn júr­gizýge jáne qabyldanǵan zańdardyń oryndalýyn baqylaýǵa arnalǵan tetikter anyqtalady. Zań aıasyndaǵy ózgerister zań­shy­ǵarýshylyq prosesti jańa deńgeıge kóterip, onyń ashyqtyǵyn jáne tıimdiligin arttyrýǵa óz úlesin qosady dep senemiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Aıta keterligi, zań jobasyn talqylaý barysynda senator Qanatbek Safınov qabyldanatyn zańdardyń jartysyna túzetýler engiziletinin synǵa aldy. Onyń aıtýynsha, bul – zańnama turaq­syzdyǵynyń kórsetkishi. Zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlardyń jıi engizilýi, daıyndalatyn zań joba­larynda qabyldanatyn norma­lardyń naqty boljamdary bol­maýy basty máselege aınalyp otyr. Munyń bári qarama-qaıshy­lyqtarǵa, quqyqtyq qatelikterge, sot daýlaryna ákeledi.

«Qazaqstanda 2,5 myńnan astam zań qabyldandy. Olardyń 301-i derbes, 90 paıyzy ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań­dar jáne ratıfıkasııalanǵan halyq­aralyq sharttar. Tek qolda­nystaǵy normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń sany 51 myńnan astam. Zańdar men zańǵa táýeldi aktilerdiń kóptigi – qoǵamdyq qatynastardy normatıvtik retteýdiń kórsetkishi. Bul memlekettik organdar úshin jańa fýnksııalar qurýǵa jáne olar­dyń apparatyn úlkeıtýge ákeledi. Bul memlekettik qyzmet­shiler úshin de, kásipkerler úshin de  úlken shekteýler men tyıymdarǵa ákep soǵady», dedi Q.Safınov.

Sondaı-aq otyrysta Ahmet Baıtursynovtyń 150 jyldyǵyna oraı Premer-Mınıstrdiń atyna depýtattyq saýal joldandy. Onda Alash qaıratkeriniń mereıto­ıyn laıyqty deńgeıde atap ótýge daıyndyq júrgizý qajettigi týraly aıtylǵan. Saýaldy «Ulttyq qundylyqtardy saqtaý jáne ny­ǵaı­tý – táýelsiz memlekettiń jar­qyn bolashaǵy» taqyryby boıynsha ótetin Parlamenttik tyńdaýǵa daıyndyq aıasynda Nurlan Áb­dirov, Altynbek Nuhuly jáne basqa senatorlar daıyndaǵan.