Zańdardyń Konstıtýsııaǵa sáıkestigi – ózekti másele

Onlaın rejimde ótken dóńgelek ústeldi alǵysózimen ashqan Kostıtýsııalyq Keńes Tór­aǵasy Qaırat Mámı búginde bul ınstıtýttyń birqatar eýro­palyq jáne basqa da elderde keńi­nen qoldanylatynyn aıta kelip: «Tutastaı alǵanda, osy te­tik quqyq ústemdigin qamta­masyz etýge jáne Respýb­lıka Konstıtýsııasynyń jetekshi­ligimen eldiń quqyqtyq júıesin damytýǵa baǵyttalǵan», dedi.

Dóńgelek ústelde Venesııa ko­mıssııasynyń prezıdenti Djannı Býkıkkıo jáne Qazaqstandaǵy Eýropalyq odaq ókildiginiń Yntymaqtastyq bóliminiń basshysy Iohannes Stenbek Madsen quttyqtaý sóz sóıledi.

Kezdesýge Konstıtýsııalyq Keńes músheleri, Prezıdent Ákim­shiliginiń qyzmetkerleri, Parlament depýtattary, Jo­ǵarǵy sot, Bas prokýratý­ra, Ádi­­let mınıstrliginiń ókilderi, sondaı-aq advokattar men quqyq­tanýshy ǵalymdar qatysty.

Al Venesııa komıssııasy tarapynan jıynǵa osy komıssııanyń vıse-prezıdenti, Fransııa Kons­tıtýsııalyq keńesiniń mú­shesi Kler Bazı-Malorı, О́ńirlik yn­­tymaqtastyq bóliminiń bas­­shysy Sergeı Kýznesov, Kons­­tı-

týsııalyq sot tóreligi bóli­mi­niń basshysy Shnýts Dıýrr, sarap­­shylar – Moldova Kons­tı­tý­sııa­lyq sotynyń eks-tór­aǵasy Alek­sandr Tenase jáne Ko­reıa Kons­tıtýsııalyq soty Bas hatshysynyń orynbasary Chon-Von Kım qatysyp, sóz sóıledi.

Dóńgelek ústelde Venesııa komıssııasy jáne Fran­sııa, Italııa, Koreıa, Moldova jáne bas­qa el­derdiń konstıtýsııalyq ba­qy­laý organdarynyń ókilderi men zań sarapshylary baıandama ja­sady.

Onlaın jıynda Venesııa ko­mıs­sııasynyń sarapshylary sottardyń ótinishteri boıynsha zańdardyń el Konstıtýsııasyna sáıkestigin tekserý máseleleri boıynsha oılaryn ortaǵa saldy. Sýdıalardyń prokýror, advokat jáne sot isin júrgizýge basqa da qatysýshylardyń ótinish hattaryn qaraý máseleleri jóninde pikir almasyp, jekelegen daýly jáne ózekti suraqtarǵa qatysty talqylaý júrgizdi.

Quqyq qor­ǵaý uıymdarynyń ókilderi zańdardyń konstı­tý­sııalylyǵyn tek­serý adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdyń ma­ńyzdy kepili ekenin atap ótti. Kons­tıtýsııaǵa sáıkes mundaı rásim sottardyń ótinishteri bo­ıynsha qozǵalady jáne olar­dyń aldynda sot prosesine qatysýshylar tıisti ótinishterdi málimdeı alady.

Konstıtýsııalyq keńes osy ıns­tıtýttyń tıimdiligin artty­rýǵa baǵyttalǵan naqty usynys­tar engizdi. Olar sottardyń óti­nish hattardy egjeı-tegjeı qaraýy tártibin, olarǵa qoıy­latyn talaptardy bel­gileýdiń, sý­dıa anyqtaıtyn máse­leler sheń­berin jáne olardy qana­ǵat­tan­dyrýdan bas tartýdyń naqty ne­gizderin aıqyndaýdy kózd­eıdi.

Usynys­tardy jumys toby naqty jumys is­teý kezinde es­ke­redi. Kez­desý sońynda ta­rap­tar bir­lesken jumysty jal­ǵas­tyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótip, ynty­maqtastyqtyń ta­bys­ty jalǵasatynyna senim bil­dirdi.

«Venesııa komıssııasy otyz jyl boıy konstıtýsııalyq baqy­laý salasynda saraptamalyq-ádis­namalyq kómek kórsetýge ma­mandandy. Sondyqtan onyń pikiri konstıtýsııalyq sottar jáne balamaly organdar týraly zańnamany jańǵyrtýda mańyzdy ról atqarady», dep atap ótti halyqaralyq sarapshylar.

Buǵan deıin atalǵan komıssııa 2017 jylǵy konstıtýsııalyq reforma, Ákimshilik rásimdik-pro­sestik kodeks jáne Qazaqstannyń basqa da zańnamalyq aktileriniń jo­balary boıynsha óz qory­tyndylaryn bergen bolatyn.

Jalpy, bul halyqaralyq is-sha­rany Konstıtýsııalyq ke­­ńes Venesııa komıssııasymen birlesip, Eýropalyq odaq pen Eý­­ro­pa keńesiniń Ortalyq Azııa­daǵy quqyq ústemdigi jónin­degi 2020-2023 jyldarǵa arnal­ǵan bir­lesken baǵdarlamasy sheń­berinde uıymdastyrǵan.