Nur-Sultan qalasynyń memlekettik arhıvindegi qundy qujattarǵa úńilseńiz, astanada alǵash ret naýryz merekesi qashan atalyp ótkeni týraly derekter kezdesedi. 1990 jylǵy Selınograd qalalyq mádenıet bóliminiń esebine súıensek, munda eń alǵash Ulystyń uly kúni 1989 jyly toılanǵan eken. Aqsaqaldardyń aq batasymen órilgen qutty merekege keńes ıdeologııasy qulaǵyna sińip ketken jastar jaǵy boı úırete almasa da, úlkenderdiń izetti jolymen júrýge tyrysqan. Buǵan qoldaǵy qundy qujattar kýálik etedi.
Qalalyq arhıvtegi qujattardy zertteý barysynda mynandaı qyzyqty derekterge jolyqtyq. Selınograd qalalyq mádenıet bóliminiń esebinde: «Memleket tarapynan sońǵy ýaqytta ejelgi halyqtyq merekeler men dástúrlerdi jandandyrýǵa kóp kóńil bólinýde. Bólimniń shyǵarmashylyq qyzmetkerleri 19 naýryzda qalamyzǵa alǵash ret atap ótilgen «Naýryz» halyqtyq merekesin uıymdastyrýǵa belsene atsalysty.
... úlkender jaǵy bul merekeniń qaıta jandana túskenine óte qýanyshty. Ulttyq mádenı dástúrlerimen áli de beıtanys jastar barynsha belsene qatysyp jatyr. Uzaq úzilisten keıin ortamyzǵa oralǵan aıshyqty mereke keler jyly budan da úlken kólemde atalyp ótedi degen oıdamyz» delingen eken. Oǵan qosa atqarylǵan is-sharalardyń jospary jazylǵan.
Alǵashqy naýryz merekesin balabaqshadan bastap, joǵary oqý oryndary da toılaǵan. Kitaphanalardaǵy sórelerge qazaq jazýshylarynyń kitaptary kóptep qoıylyp, kitaphanashylar ulttyq naqyshta kıingen. Tipti qala saıabaǵynda úlken merekelik jıyn da ótken. Nemis, sheshen, koreı, polıak etnostary ulttyq kıimderin kıip, qazaqtarmen qatar án aıtyp, bı bılegen. Bul týraly naqty málimetter muraǵattarda menmundalap tur.
Kópke aıan Naýryz meıramynyń tarıhy men taǵdyry kúrdeli. 1926 jyldan 1988 jylǵa deıin Keńes ókimetiniń kıeńki zańyna sáıkes Ulystyń uly kúnin atap ótýge tyıym salyndy. 62 jyldan keıin buǵaýda jatqan barsha túrkiniń baıyrǵy merekesi qaıta jandandy. Kún men túnniń teńelgen sátin kúlli túrki halqy jańa jyldyq mereke retinde toılaýdy dástúrge aınaldyrdy. Selınograd qalasy Aqmolaǵa qaıta aýysqannan keıin Ulystyń uly kúnin toılaýǵa qaz-qaz basqan sábıden keýdesi kenish qarııaǵa deıin qatysyp, baba dástúrin jańǵyrtty.
Esterińizde bolsa, Elbasy Nursultan Nazarbaev 1991 jyly 15 naýryzda «Kóktemniń halyqtyq merekesi – Naýryz meıramy» dep jarııalady. Soǵan sáıkes 22 naýryz aıtýly dataǵa aınaldy. 2001 jyly naýryz meıramy memlekettik merekeler qataryna qosyldy. 2009 jyldan bastap qazaq halqy tól meıramyn úsh kún qatarynan atap ótetin boldy. Al bir jyldan keıin BUU Bas Assambleıasynyń 64-shi sessııasynda 21 naýryzdy «Halyqaralyq Naýryz kúni» dep jarııalaǵan bolatyn.
– Naýryz merekesiniń qazaq halqynyń ulttyq mádenıeti men dástúrlerin dáripteýde orny zor. Oǵan qosa, el tarıhyna degen súıispenshilikke tárbıeleıdi. Elbasynyń «Máńgilik el» ulttyq ıdeıasymen astasyp jatyr. Bizdiń muraǵattaǵy qujattar osyny aıǵaqtaıdy. Elorda turǵyndary naýryz meıramyn erekshe toılaǵan. Táýelsizdikke qol jetkizgen sátten bastap Ulystyń uly kúnin atap ótýde memleket tarapynan úlken bastamalar kóterilip, jańa jobalar júzege asyp jatyr, – deıdi qalalyq arhıv dırektory Meıram Bektembaev.
Iá, danalyqqa umsynǵan ultymyzdyń bolmysyna nur sepken áz Naýryzdy óńir-óńirde toılaý, urpaqqa nasıhattaý – burynnan kele jatqan tálim. Elimiz egemendikke qazyq qaqqaly bul dástúr jylda jalǵasyn taýyp, jandanyp keledi.