Senatta «Jahandaný dáýirinde ulttyq qundylyqtardy dáripteý – keshendi jańǵyrýdyń negizi» taqyrybyna arnalǵan parlamenttik tyńdaý ótti. Senat Tóraǵasy ulttyq qundylyqtardy dáripteý máselesine Memleket basshysy basa mán berip otyrǵanyn jáne Prezıdentimiz óziniń «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalasynda osy taqyrypqa toqtalǵanyn aıtty. Bul týraly Senattyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Máýlen Áshimbaev jahandaný jaǵdaıynda ózimizge paıdaly álemdik úrdisterdi tól mazmunmen baıytý kerektigine, bul rette «jaqsydan úırenip, jamannan jırenýdiń» mańyzy zor ekenine nazar aýdardy.
Sondaı-aq, ol jahandaný ózimizdiń jaqsy tustarymyzdy álemge tanytýǵa zor múmkindik týǵyzatynyn atap ótti.
«Jahandaný prosesine túrli úrdisterge ilesý ǵana emes, ózimizdiń ozyq qasıetterimizdi jáne jetistikterimizdi álemge tanytý múmkindigi dep qaraýymyz kerek. Halqymyz ǵasyrlar boıy óziniń qaıtalanbas mádenıetin, ónerin, salt-dástúrin qalyptastyrdy. Biz olardy saqtap qana qoımaı, álemdik mádenıettiń úzdik úlgilerine aınaldyrýymyz kerek. Elbasy bastamasymen qolǵa alynǵan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy da osyndaı ıdeıalarǵa taban tireıdi», dedi Máýlen Áshimbaev.
Senat Tóraǵasy ulttyq qundylyqtardyń aıasy keń ekenin, qasterli táýelsizdik pen qasıetti jerimiz solardyń eń bastysy sanalatynyn da tilge tıek etti. Tilimiz, mádenıetimiz ben salt-dástúrimiz qaıtalanbas erekshelikterimiz ekenin aıtqan Máýlen Áshimbaev adamı qundylyqtarǵa, hakim Abaıdyń ósıetine keńirek toqtaldy. Sonyń ishinde aqynnyń «Tolyq adam» tujyrymdamasyndaǵy nurly aqyl, jyly júrek jáne ystyq qaıratqa taban tireı otyryp, qoǵamda durys qundylyqtar qalyptastyrýdyń mańyzy zor ekenin aıtty.
«Tolyq adam» týraly Prezıdentimiz «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda aıtqany belgili. Shyn máninde, biz nurly aqyl aıasynda qoǵamda bilim kýltin qalyptastyrýymyz qajet. Sonyń ishinde ómir boıy bilim alý daǵdysyn negizgi qaǵıdatqa aınaldyrǵanymyz jón. Sondaı-aq, ózara senim, janashyrlyq pen jaýapkershilik sııaqty qundylyqtardy keńinen dáriptegen abzal. Onyń bári Abaı aıtqan jyly júrekten bastaý alady. Qoǵamda senim bolǵan jerde adamı qarym-qatynastyń nyǵaıýymen qatar, ekonomıka da damıdy degen zańdylyq bar. Aqyn ósıet etken ystyq qaıratqa talap pen eńbekqorlyq sekildi qasıetter jatady. Munyń bári jańa zamanda ulttyq ustanymǵa, ómirlik maqsatqa aınalýy qajet», degen Senat Tóraǵasy Memleket basshysynyń jańǵyrý baǵdaryn keshendi ári júıeli túrde iske asyrý úshin osyndaı ıdeologııalyq qundylyqtardy nyǵaıtyp alý kerektigin aıtty.
Palata Spıkeri ulttyq qundylyqtardy durys dáripteý asa mańyzdy ekenine nazar aýdaryp, bul rette negizgi salmaq bilim berý salasyna túsetinin jetkizdi. Soǵan sáıkes, bala adamdyq álippesin ata-anasymen qatar mektepten de úırenip, bilim mekemeleri janashyr, adal, jaýapty, eńbekqor bolýdy erte jastan balanyń boıyna sińirýge tıis ekenin atap ótti.
«Ol úshin oqý baǵdarlamasyna ulttyq qundylyqtardy dáripteý sabaqtaryn qosyp, ony jańasha jasaqtaý máselesin qaraǵan jón bolar edi. Sondaı-aq, bul máselede ıntellıgensııanyń alatyn orny erekshe. Aldyńǵy aǵa býyn osy baǵyttaǵy mıssııasyna adaldyq tanytyp, árdaıym ultymyzdyń úni, qorǵaýshysy bolyp keledi. Endigi kezekte, elimizde zııaly qaýymnyń jańa býynyn qalyptastyrýdy ózekti máselelerdiń biri dep esepteımiz. Olar HHI ǵasyrda ulttyq qundylyqtardy saqtaýshy jáne nasıhattaýshy bolýy kerek», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sonymen qatar Senat depýtaty Baqytjan Jumaǵulov, memleket jáne qoǵam qaıratkeri О́mirzaq Ozǵanbaev, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet, «Turan» ýnıversıtetiniń rektory Rahman Alshanov, «Egemen Qazaqstan» RG» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli, A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory Anar Fazyljanova, Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Maııa Bekbaeva jáne taǵy basqa azamattar sóz sóılep, ulttyq qundylyqtardyń máni men mańyzyn keńirek baıandady.
Tyńdaýdyń qorytyndysy boıynsha arnaıy Usynymdardyń jobasy daıyndaldy. Soǵan sáıkes senatorlar til saıasaty jónindegi qoldanystaǵy baǵdarlamalyq qujattarǵa tolyqtyrýlar engizýdi usynyp otyr. Sonyń aıasynda memlekettik jáne kvazımemlekettik organdar men mekemelerde jáne mektepke deıingi bilim ordalarynda memlekettik tildi tolyqqandy qoldaný usynylǵan.
Odan bólek, Usynymdarda shekaralyq aımaqtardy órkendetý úshin ishki kóshi-qon máselesin retteıtin jáne osy aımaqtarǵa qandastardyń qonystanýyn qamtamasyz etetin arnaıy baǵdarlama ázirleý, tól ádebıetimizdi damytý maqsatymen qoldanystaǵy «Mádenıet týraly» zańǵa ádebıetti, onyń ishinde balalar ádebıetin qoldaýǵa arnalǵan ózgerister men tolyqtyrýlar engizý, ınternettegi adam sanasyn ýlaıtyn zorlyq-zombylyq, rýhanı quldyraýǵa dáripteıtin aqparattarǵa tosqaýyl qoıýdyń ozyq tehnologııalary men mehanızmderin, sondaı-aq, kıberbýllıngten qorǵaýǵa qatysty máselelerdi zerdeleýdi, osy baǵytta arnaıy tetikter daıyndaý, otbasy ınstıtýtynyń jaýapkershiligin kúsheıtý sııaqty birqatar naqty usynystar qamtylǵan.
Atalǵan Usynymdar barlyq qatysýshynyń usynys-pikirleri negizinde taǵy da tolyqtyrylyp, Úkimetke jáne tıisti mınıstrlikterge jiberiledi.
Is-sharaǵa Parlament depýtattary, Úkimet basshysynyń orynbasary Eraly Toǵjanov, mınıstrlikter men memlekettik organdardyń basshylary, ǵalymdar jáne zııaly qaýym ókilderi qatysty. Sondaı-aq, óńirlerden birqatar qoǵam qaıratkeri beıne baılanys arqyly qosyldy.
Parlamenttik tyńdaýdy Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń hatshysy Narıman Tóreǵalıev júrgizdi.